به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، وقتی متدهای جنگی از تعدی به مرزها به نقطهزنی در قلب شهرها تغییر میکند، مفهوم امنیت در مراکز درمانی و بهداشتی بازتعریف میشود. امروز در جنوب کشور، دلهره ناشی از سقوط موشکها با چالشهای محیطی چون گرما و قطعی برق گره خورده و نظام سلامت در تلاشی سخت برای حفظ پایداری زنجیره درمان است. اما پرسش اصلی اینجاست: آیا زیرساختهای فعلی برای رویارویی با جنگهای ترکیبی و مدرن کافی است؟ چگونه میتوان توازن میان نیازهای حیاتی بیماران مزمن و مجروحان جنگی را برقرار کرد و کادر درمان را از تروماهای روانی نجات داد؟ در مصاحبه پیش رو، لایههای پنهان بحرانهای بهداشتی در مناطق عملیاتی و واقعیتهای موجود در زنجیره تأمین دارو مورد کنکاش قرار گرفته است.
در ادامه گفتوگوی ایسکانیوز با حسین کرمانپور، مدیر مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت را بخوانید:
کرمانپور درخصوص احتمال بازنگری در مکانیابی مراکز درمانی جنوب کشور برای جلوگیری از همجواری با اهداف نظامی، گفت: مسئلهای که امروز با آن مواجه هستیم این است که نه تنها ما، بلکه کشورهایی چون عراق، ترکیه و حتی آمریکا، جغرافیای زیستی خود را بر اساس متدولوژیهای شهری قدیمی پیاده کردهاند؛ در آن دوران، شهرها و کشورها مرزهای مشخصی داشتند و هرگاه دشمنی قصد تعدی میکرد، مرزها هدف قرار میگرفتند.
وی با بیان اینکه در گذشته در نقشههای شهری، مراکز نظامی و بیمارستانی بهگونهای تعبیه میشدند که در محدوده مرزی نباشند، اضافه کرد: اما در جنگهای اخیر، از جمله جنگ دوازدهروزه، چهلروزه و وقایع جاری در ماه تیر، عملاً این مرزها برداشته شده و با ظهور صنعت نقطهزنی، دیگر جغرافیای مرزی معنا ندارد و ما با یک جغرافیای جهانی شهری روبهرو هستیم.
کرمانپور با طرح این نکته اذعان کرد: در چنین شرایطی باید سیستمها را بهگونهای بازچید که هم امنیت بخشهای درمانی تأمین شود و هم مراکز نظامی صرفاً روی زمین نباشند؛ چرا که امروز مراکز پلیس، کلانتریها، مراکز بسیج و مساجدی که در آنها پایگاه بسیج بوده، هدف قرار گرفتهاند و این نشان میدهد که مفهوم مرز در وسط شهر دیگر اعتبار ندارد.
رئیس مرکز اطلاعرسانی وزارت بهداشت در واکنش به اینکه آیا جابهجایی فوری این مراکز امکانپذیر است، اظهار کرد: این ساختارها در طول صدها سال شکل گرفتهاند و تغییر فوری آنها نیازمند امکانات مالی بسیار گستردهای است؛ بهخصوص اینکه در شرایط جنگی هستیم و هرگونه واکنش یا جابهجایی ممکن است با واکنش دشمن روبهرو شود.
کرمانپور خاطرنشان کرد: در شرایط کنونی حتی یک لانچر در مسیر جابهجایی خود ممکن است هدف قرار گیرد، چه برسد به اینکه بخواهیم یک پادگان یا بیمارستان را به مکان دورتری منتقل کنیم که در مسیر این انتقال، مشکلات بسیاری ایجاد شود.
وی با بیان اینکه تحریمها و محدودیتهای مرزی در حوزههای زمینی و دریایی، مشکلات مالی را دوچندان کرده، گفت: این اقدامات هزینههای اندکی ندارند و میلیونها دلار سرمایه میطلبند. برای احیای یک مرکز تحقیقاتی مجهز مانند پاستور که هدف قرار گرفته، میلیاردها دلار هزینه نیاز است تا دوباره به استانداردهای جهانی بازگردد. اگر بخواهیم امروز آجری روی آجر بگذاریم، باید به فکر پنجاه یا صد سال آینده باشیم و زیربناهای برق، آب و انرژی را بر اساس نیازهای آینده طراحی کنیم.
اولویت حفظ شرایط بر توسعه در اوضاع جنگی
کرمانپور در ادامه با تأکید بر اینکه دولت و گروههای برنامهریز به آینده مملکت میاندیشند، گفت: در شرایط جنگی فعلاً جابهجاییهای مختصر و استراتژیک ممکن است؛ مانند اتفاقی که برای بیمارستان بقایی افتاد و بیمارانش بلافاصله در سطح شهر توزیع شدند. هرچند به دلیل کمبود تخت، بیماران پس از تثبیت شرایط دوباره به بیمارستان بازگشتند و این مرکز درمانی فعالیتهای خود را از سر گرفت، اما دلهره همچنان وجود دارد. این موضوعی است که باید در دهههای آینده یا در دولتهای پیشرو به آن رسیدگی شود، زیرا در شرایط جنگی، حفظ شرایط موجود مهمتر از توسعه است.
او با اشاره به اختلال در روند توسعه علمی و امکانات در منطقه افزود: حتی در کشورهای منطقه که مستقیماً در جنگ نیستند اما آسیب میبینند، توسعه دچار اختلال شده است؛ چرا که شرکتهای تولیدی به دلیل ارزبری زیاد، نمیتوانند توسعه پیدا کنند. برای درک ابعاد مالی، کافی است بدانید هزینه هر تخت بیمارستانی بالای بیست یا سی میلیارد تومان است؛ بنابراین برای راه اندازی یک بیمارستان صدتخته، باید عددی بسیار عظیم را در نظر گرفت.
رئیس مرکز اطلاعرسانی وزارت بهداشت در پاسخ به اینکه آیا آماری از حملات به مراکز درمانی در استانهای جنوبی و خسارات جانی آنها وجود دارد، گفت: تمامی مراکز درمانی ما در جنوب، تحتالشعاع امواج و دلهرههای ناشی از سقوط موشکها هستند، اما هیچکدام از آنها بهطور مستقیم مورد هدف قرار نگرفتهاند.
وی در تحلیل این وضعیت اضافه کرد: البته عبارت «مستقیم مورد هدف قرار نگرفتن» را بر اساس همان دیدگاهی گفتم که معتقدم ما نگاه مرزی به جنگ داریم؛ چرا که وقتی موشکی در وسط شهر فرود میآید، در واقع تمام آن شهر، اعم از مراکز پلیس و نیروی انتظامی، بهطور مستقیم مورد هدف قرار گرفته است. همچنانکه بسیاری از شهدا از مردم عادی هستند. در جریان حمله موشکی به پل خمیر در کهورستان چند تن از اهالی آن روستا به شهادت رسیدهاند.
حمایتهای روانی و معیشتی از کادر درمان در شرایط بحرانی
کرمانپور درخصوص اقدامات عملی برای حمایت از کادر درمان در مواجهه با فشارهای جنگی، گفت: در حال حاضر مجموعهای از اقدامات را برای ارزیابی وضعیت کادر درمان انجام میدهیم تا افرادی که در معرض خطر قرار دارند، شناسایی و به آنها رسیدگی شود. برای این منظور، مراکز سراج که متولی سلامت روان و امور اجتماعی هستند، از پیش تعریف شدهاند و ما افراد نیازمند را به این مراکز ارجاع میدهیم تا تحت نظر روانپزشکان و روانشناسان قرار گیرند و حمایتهای لازم را دریافت کنند.
او در تبیین این نکته اضافه کرد: در مورد مسائل مربوط به حقوق و دستمزدهای همکاران نیز تمام تلاش خود را به کار میبندیم تا این امور سامان یابد، اما باید پذیرفت که ما این اقدامات را در لایهای بسیار پربحران انجام میدهیم؛ شرایط فعلاً بهگونهای نیست که همه چیز ایدهآل باشد و ما به این واقعیت اعتراف میکنیم.
وی با بیان اینکه محدودیتهای موجود باعث شده توانمندیها تا حد مشخصی باشد، گفت: ما صادقانه از همکارانمان و مردم عذر میخواهیم و قدردان صبوری آنها هستیم؛ هرچه در توان ما باشد برای بهبود اوضاع تلاش میکنیم، اما باید توجه داشت که ظرفیتهای ما در این شرایط سخت، محدودیتهای خاص خود را دارد.
کرمانپور در ادامه با تحلیل ابعاد انسانی حملات، اظهار کرد: اگر با نگاه قدیمی پدیده جنگ را تحلیل کنیم، میتوان گفت هیچ مرکز درمانی در حملات ماه تیر بهطور مستقیم هدف قرار نگرفت؛ اما در جنگهای مدرن و ترکیبی، هر موشکی که در یک شهر به زمین بخورد، در واقع تمام آن شهر و امکاناتش را تحت تأثیر قرار داده است. بنابراین دیگر نمیتوان از واژهی نقطهزنی برای مباح کردن ابعاد بحران استفاده کرد؛ زیرا ورود هر بمب یا موشکی، عوارض اجتماعی و روانی شدیدی برای جامعه ایجاد میکند و ترس، واهمه و بیانگیزگی به دنبال دارد.
وی با اشاره به واکنش مردم در برابر این تهدیدها اضافه کرد: با وجود تمام این فشارها، ایرانیان چه در سطح داخلی و چه خارجی، به محض اینکه کشورشان مورد هدف قرار گرفت، همگی پای کار بازگشتند و این نشان از همبستگی آنها در برابر تجاوزات دشمن است.
پایداری نظام سلامت در برابر تروماهای جنگی
رئیس مرکز اطلاعرسانی وزارت بهداشت درباره امکانپذیر بودن تداوم روند درمان بیماران حساس، مانند کودکان مبتلا به سرطان، در مراکز پذیرندهی استانهای جنوبی، گفت: سیستم درمانی کشور به دلیل زیرساختهای قدیمی و ریشهدار، توانمندی ویژهای در بخش درمان، بهداشت و تولید دارو دارد که زبانزد منطقه است. اما باید واقعبین بود؛ این وضعیت نمیتواند برای همیشه پایدار بماند و اگر هدفگیریها تشدید شود، صنعت سلامت نیز مانند هر صنعت دیگری دچار اختلال خواهد شد. در جنگها، اولین جایی که آسیب میبیند، سلامت اجتماعی و فردی است.
او با ابراز اطمینان از عملکرد مطلوب کادرهای درمان، اظهار کرد: ما و نیروهای عملیاتی با تمام وجود پای کار هستیم تا کمترین خللی در سیستم بهداشتی و درمانی ایجاد شود. تا این لحظه، حتی واکسیناسیون یک مادر باردار یا کودک کوچک به تأخیر نیفتاده است. در حالی که در کشورهای توسعهیافتهتری مانند اوکراین، نظام سلامت در اثر جنگ کاملاً مختل شده است، ایران به دلیل فهم بالای ملت و کارآمدی سیستم سلامت، خوشبختانه دچار چنین اختلالی نشده است؛ هرچند صنعت دارو به دلیل تحریمها و شرایط جنگی با چالشهایی روبهرو است.
مدیریت زنجیره تأمین دارو در تداخل بحرانها
کرمانپور درخصوص اولویت وزارت بهداشت برای حفظ پایداری زنجیره تأمین داروهای حیاتی در مناطق جنگزده، گفت: ما از فرمول مشخصی پیروی میکنیم که در هر حادثه خواه جنگ باشد، یا سیل و زلزله به کار میرود؛ بهگونهای که هر استان توسط دو یا سه استان همسایه و مراکز پشتیبانی حمایتی پشتیبانی میشود. در جنگهای دوازدهروزه و چهلروزه نیز با برنامهریزی محرمانهای، تجهیزات و داروهای لازم را بهگونهای تأمین کردیم که تا حد امکان کمبودی در استانها ایجاد نشود.
وی با تأکید بر واقعگرایی در مواجهه با بحران اضافه کرد: نباید ادعا کرد که هیچ خللی در زنجیره تأمین وجود ندارد؛ چرا که در چنین شرایطی، خلل قطعاً به وجود میآید، اما ما تلاش کردیم این میزان را به حداقل برسانیم. ما با تکیه بر همراهی مردم و پذیرش آنها در برابر برخی کمبودها، سعی کردیم شرایط را مدیریت کنیم. اگر وضعیت فعلی ادامه یابد، این خللها بیشتر خواهد شد، اما تلاش میکنیم با روشهای جایگزین و راهکارهایی که شاید نتوان آنها را رسانهای کرد، از بروز بحرانهای شدید جلوگیری کنیم.
انتهای پیام/
نظر شما