به گزارش خبرنگار بینالملل ایسکانیوز، از مدتها پیش گزارشهایی در خصوص اختلاف میان پادشاهیهای خلیج فارس برای مواجهه با مسائل منطقه منتشر شده بود که به نظر میرسد مصداق عینی آن را میتوان در تعویق نشست میان ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس در عمان دید. در شرایطی که برخی کشورهای عربی بر ضرورت گفتوگو و کاهش تنش با ایران تاکید دارند، فشارهای آمریکا و ملاحظات امنیتی باعث شده مواضع اعضای شورای همکاری خلیج فارس در قبال تهران یکسان نباشد. این اختلافات در حالی نمایان شده که تحولات اخیر منطقه، بهویژه وضعیت تنگه هرمز، اهمیت یافتن راهکارهای منطقهای برای مدیریت بحران را افزایش داده است.
بیشتر بخوانید:
غیبت کشورهای خلیج فارس تصمیم ایران را تغییر نمیدهد! / قطعی بودن عزم تهران برای معادلات تنگه هرمز
مسقط در هفتههای اخیر تلاش کرده با ایجاد زمینه برای گفتوگو میان ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس، از تشدید تنشها جلوگیری کند. با این حال، عدم مشارکت برخی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس موجب شد نشست برنامهریزیشده در عمان به تعویق بیفتد. این تحول نشان میدهد که کشورهای منطقه در برابر یک دوراهی قرار گرفتهاند. از یک سو حفظ روابط امنیتی و راهبردی با آمریکا برای بسیاری از آنها اهمیت دارد و از سوی دیگر، تداوم تنش با ایران میتواند مستقیما منافع اقتصادی و امنیتی آنها را تحت تاثیر قرار دهد.
در همین حال، برخی کارشناسان معتقدند اختلاف میان کشورهای خلیج فارس درباره نحوه تعامل با ایران میتواند روند شکلگیری یک سازوکار منطقهای برای کاهش تنش را دشوار کند. در چنین شرایطی، نقش کشورهایی مانند عمان و قطر که سابقه میانجیگری و حفظ کانالهای ارتباطی با تهران را دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
برای بررسی این تحولات و پیامدهای اختلافات درون شورای همکاری خلیج فارس، گفتگویی با دکتر «تیم اندرسون» -استاد دانشگاه در استرالیا و مدیر یک مرکز مطالعاتی در سیدنی- انجام شد.
دکتر اندرسون در پاسخ به این پرسش که گزارشها درباره خودداری برخی کشورهای منطقه از مشارکت در نشست عمان به دلیل فشار آمریکا و در نتیجه لغو این نشست را چگونه ارزیابی میکند، بر وجود اختلافات جدی میان حکومتهای عربی منطقه خلیج فارس تاکید کرد.
او معتقد است در میان این کشورها دو رویکرد متفاوت شکل گرفته است: «بهوضوح میان حکومتهای عربی منطقه خلیج فارس اختلافاتی وجود دارد. جناحهای عملگرا خواهان بهبود روابط با ایران هستند، در حالی که جناحهای واپسگرا نمیتوانند روابط خود را با واشنگتن قطع کنند یا این کشور را ناامید کنند».
این استاد روابط بینالملل درباره میزان آمادگی کشورهای حاشیه خلیج فارس برای چشمپوشی از منافع و امنیت خود در راستای تأمین خواستههای آمریکا نیز گفت این کشورها برای مدتی است چنین رویکردی را دنبال میکنند.
به گفته اندرسون، تحولات جنگ 40 روزه باید برای کشورهای منطقه روشن کرده باشد که ادامه این مسیر چه پیامدهایی میتواند داشته باشد.
وی افزود: جناحهای عملگرا در کشورهای خلیج فارس احتمالا اکنون با مسائل زیادی برای تامل مواجه هستند و هشدار داد کشورهایی که اهمیت روابط مناسب با همسایگان خود را درک نکنند، ممکن است در آینده نزدیک اهمیت و نقش خود را از دست بدهند.
این استاد استرالیایی در پاسخ به این پرسش که آیا غیبت برخی کشورهای منطقه میتواند بر عزم ایران برای مدیریت تنگه هرمز تاثیر بگذارد، تاکید کرد که همه کشورهای منطقه در مقطعی به گفتوگو با ایران نیاز خواهند داشت.
به اعتقاد وی، اختلافات درون شورای همکاری خلیج فارس ممکن است باعث شود روند رسیدن هر یک از این کشورها به توافق و ترتیبات موردنظر با ایران با تاخیر مواجه شود، اما اصل نیاز به گفتوگو با تهران همچنان پابرجا خواهد ماند.
این استاد روابط بینالملل همچنین درباره تلاشهای قطر و عمان برای برگزاری نشست عمان گفت که به احتمال زیاد این نشست در نهایت برگزار خواهد شد، حتی اگر برخی دیگر از اعضای شورای همکاری خلیج فارس از حضور در آن خودداری کنند.
وی در ادامه به موقعیت ویژه قطر در روابط منطقهای اشاره کرد و گفت: «قطر شاید بزرگترین پروژه اقتصادی مشترک را با ایران داشته باشد، اما در عین حال سابقهای طولانی در میزبانی از نیروهای نظامی امپراتوری دارد.» تیگارو در پایان گفت که کشورهای منطقه ممکن است بتوانند از تجربه عمان در زمینه تعامل با ایران و مدیریت روابط منطقهای درس بگیرند.
اظهارات دکتر اندرسون در شرایطی مطرح میشود که تعویق نشست عمان را میتوان نشانهای از دشواری دستیابی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به موضعی مشترک در قبال ایران دانست.
در حالی که پیوندهای امنیتی برخی کشورهای عربی با آمریکا همچنان قدرتمند است، وابستگی اقتصادی آنها به ثبات منطقه و امنیت مسیرهای انرژی نیز باعث شده است که حفظ کانالهای ارتباطی با تهران برایشان اهمیت داشته باشد.
از این منظر، آینده گفتوگوهای عمان تا حد زیادی به توانایی کشورهای منطقه برای ایجاد توازن میان تعهدات امنیتی خود با آمریکا و ضرورتهای جغرافیایی، اقتصادی و امنیتی ناشی از همسایگی با ایران بستگی خواهد داشت.
انتهای پیام/
نظر شما