به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، در تاریخ ملت‌ها، پرچم تنها تکه‌ای پارچه نیست که بر بالای دکل‌ها تکان بخورد؛ بلکه هویت جمعی، حافظه تاریخی و مانیفست سیاسی یک ملت است. پرچم، نمادی از مرزهای جغرافیایی نیست، بلکه مرزهای روحی و اعتقادی مردمی است که تحت سایه آن زندگی می‌کنند. در تاریخ معاصر ایران، پرچم جمهوری اسلامی، مسیری پرفراز و نشیب را پشت سر گذاشته است؛ مسیری که از دوران تردیدهای دوران گذار آغاز شد، با چالش‌های طراحی و هویت‌سازی عبور کرد و اکنون در برابر طوفان‌های سیاسی و نظامی، به نماد مطلق وحدت ملی بدل شده است.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، کشور با وضعیتی بی‌سابقه از گذار سیاسی و اجتماعی روبرو بود. در آن مقطع، هویت بصری جدیدی که قرار بود جایگزین نمادهای دوران گذشته شود، هنوز تثبیت نشده بود. دولت نخست مهندس بازرگان، با رویکردی محافظه‌کارانه برای مدتی از همان پرچم سنتی شیر و خورشید استفاده کرد. در آن روزها، پرچم که قرن‌ها بر هویت ملی ایران مهر تأیید زده بود، همچنان به عنوان نماد حاکمیت تلقی می‌شد، اما نماد بصری حاکمیت جدید که بر پایه ارزش‌های اسلامی و انقلابی بنا شده بود باید تغییر می‌کرد.

یک مسابقه عمومی و گسترده برای طراحی پرچم جدید شکل گرفت. هدف این بود که طرحی نه تنها از نظر زیبایی‌شناختی، بلکه از نظر معنایی با آرمان‌های انقلاب همسو باشد. در این میان، طرحی از صادق تبریزی به چشم آمد که ظاهراً در ابتدا توانسته بود نظر مقامات و شورای انقلاب را جلب کند. طرح تبریزی حاوی المان‌های نمادین خاصی بود؛ ۲۲ ستاره که نمادی از تقویم قمری و سال‌های انتظار یا مفاهیم خاص انقلابی بود و ۸ مشت گره‌خورده که نشان از اتحاد و قدرت مردمی داشت. این طرح چنان مورد استقبال قرار گرفته بود که حتی در اولین سری اسکناس‌های چاپ شده پس از انقلاب، عناصر آن گنجانده شده بود.

در همین دوران حساس، یک چرخش سیاسی و دیدگاهی رخ داد که مسیر نمادشناسی ایران را تغییر داد. در آن مقطع، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی تلاش کرد تا طرحی را به جریان بیندازد که پیوند مستقیم‌تری با ذکر خداوند و حاکمیت مطلق الهی داشته باشد.

وی توانست امام خمینی (ره) را برای استفاده از طرحی که توسط حمید ندیمی طراحی شده بود، متقاعد کند. طرح ندیمی، با تمرکز بر عبارت «الله أکبر» که به شکلی هنرمندانه در میان سه رنگ سبز، سفید و قرمز قرار گرفته بود، مفهومی کاملاً متفاوت را ارائه می‌داد. از سوی دیگر طبق قانون اساسی، الله اکبر باید به عنوان نماد پرچم جمهوری اسلامی استفاده میشد. این تغییر، چنان بنیادین بود که طرح قبلی تبریزی کنار گذاشته شد و حتی اسکناس‌هایی که با طرح قبلی در جریان بودند، جمع‌آوری گردید. از آن زمان تاکنون، طرح حمید ندیمی نه تنها به عنوان یک پرچم، بلکه به عنوان بیانیه رسمی جمهوری اسلامی ایران بر فراز قله‌های پیروزی و موفقیت و در قلب هویت سیاسی ایران قرار گرفته است.

در دهه‌های اخیر، شاهد فعالیت‌هایی از سوی جریانات اپوزیسیون بودیم که تلاش داشتند پیوند میان مردم و این پرچم را سست کنند. عده‌ای با رویکردی وطن‌فروشانه و با هدف تخریب مشروعیت نظام، تلاش کردند پرچم جمهوری اسلامی را از معنای ملی آن تهی کرده و آن را صرفاً به یک نماد حزبی تقلیل دهند. این تلاش‌ها شامل حملات کلامی، بی‌احترامی در محافل بین‌المللی و تلاش برای جایگزینی آن با نمادهای دوران گذشته بود. این اقدامات با هدف ایجاد شکاف میان مذهب و میهن صورت می‌گرفت تا هویت ملی ایرانی دچار گسست شود.

اما زمانی که تهدیدهای خارجی از سطح کلام به سطح عمل تغییر یافت، زمانی که سایه حملات نظامی دشمن آمریکایی-صهیونیستی بر پهنه جغرافیایی کشور سایه افکند، تمام این تلاش‌ها فرو ریخت. در لحظاتی که امنیت ملی و حاکمیت کشور در معرض خطر قرار گرفت و در روزهای حساسی که حملات دشمن، صحنه‌ها و تصاویر تکان‌دهنده می‌ساخت؛ پرچم جمهوری اسلامی ایران در تمام کوچه‌ها، میادین، پشت خودروها و بر فراز ساختمان‌ها برافراشته شد. نکته حائز اهمیت این بود که این برافراشتن، نه از سر اجبار سیاسی، بلکه از سر یک حس عمیق همبستگی و نیاز به یک هویت واحد بود.

در آن لحظات، پرچم از یک بحث سیاسی به یک نیاز حیاتی برای بقا تبدیل شد. مردم دریافتند که در برابر تهاجم خارجی، تنها راه ایستادگی، بازگشت به زیر یک پرچم واحد است. این پرچم، که زمانی مورد طعنه‌ی برخی بود، ناگهان به نماد «اتحاد و همدلی» بدل گشت. در این مقطع، پرچم نشان داد که می‌تواند ظرفیت پذیرش تمام ایرانیانی را داشته باشد که با وجود تفاوت‌های دیدگاهی، در زیر سایه حاکمیت و دفاع از خاک میهن، با هم متحد هستند.

امیرحسین خراشادی مسئول پرچم ۲۴ساعته چهارراه ولیعصر (عج) در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی ایسکانیوز گفت: ما امروز ۱۷۷ روز را گذراندیم و چند ساعت دیگر ۱۷۸ روز پر می‌شود و در این مدت چیزی بالغ بر ۱۵ هزار اکانت ثبت نامی داشتیم یعنی ۱۵ هزار نفر پس از ثبت نام پای پرچم آمده‌اند که الته بیش از اینها پرچمدار داشتیم زیرا بعضی از افراد گذری و بعضی افراد همراه اکانت ثبت نامی بودند و باید بگویم که حداقل ۲۰ هزار نفر پرچمدار در این مدت داشتیم.

خراشادی با ذکر مثالی بیان کرد: روز گذشته یک خانواده حدود ۱۰-۱۵ نفره آمده بودند اما به دلیل اینکه با یک اکانت ثبت نام کرده بودند فقط یک ساعت فرصت داشتند تا همگی پرچمداری کنند و از اینگونه موارد زیاد داریم.

وی تصریح کرد: موارد مختلفی داشتیم و همچنان داریم که از خارج از کشور آمدند و پای پرچم ایستاده‌اند. موردی را حدود یک ماه پیش داشتیم که فردی از سوئیس آمده بود و میگفت: «من در تلویزیون شما را دیدم و به محض اینکه به ایران برسم حتما باید بیایم و پای این پرچم بیاستم و اولین کاری که کردم از خانه‌ام در کرج بود راه افتادم آمدم سمت شما» یعنی مهاجرت کرده بود اما دوباره برگشت به ایران و اولین کاری که کرد پرچمداری بود و در مورد دیگری، هفته گذشته یک زن و شوهری از آمریکا آمده بودند.

مسئول پرچم ۲۴ساعته چهارراه ولیعصر (عج) خاطرنشان کرد: این مدل کارها همین طوری پیش می‌آید که مدل های مختلفی از مردم هستند که در مهاجرتی که به ایران کردند تا در کنار مردم ایران باشند یکی از وظایف خودشان می‌دانند که پای پرچمداری ایران حاضر بشوند. دوری از وطن و این میل و اشتیاق و عطشی که آنها نسبت به پرچم ایران در خارج از کشور دارند خیلی بیشتر دیده می‌شود و آنها بیشتر این اشتیاق را حس را میکنند و ما متاسفانه مانند ماهی در دریا هستیم که نمی‌فهمیم این پرچم چقدر ارزش و اهمیت دارد.

وی در پاسخ به این سوال که آیا همچنان روند ثبت نام برای پرچمداری ادامه دارد بیان کرد: ثبت نام‌ها همچنان ادامه دارد اما روند طبق همان حضور مردم در خیابان‌ها و میادین است که نسبت به ماه‌های گذشته کمتر شده است. البته طبیعتا اشتغالات مردم هم نسبت به روزهای اول جنگ بیشتر شده و همه اینها باعث می‌شود حضور مردم پای پرچم کمتر بشود.

خراشادی در خصوص حضور شب گذشته سیدعباس صالحی امیری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و پرچمداری از چهارراه ولیعصر (عج) توضیح داد: از قبل اطلاع دادند که آقای وزیر می‌خواهند پای پرچم بیایند و از قبل به ما اطلاع دادند که ایشان فقط ساعت ۷ حضور پیدا می‌کنند و ما ایشان را دعوت نکردیم و خودشان آمده بودند و کلا در پرچمداری این روند را نداریم که کسی را دعوت بکنیم بلکه برعکس است و هرکسی که بیاید و پرچمداری کند افتخاری برای آن شخص است و ماهم که در اینجا هستیم افتخاری برایمان است که به افرادی که می‌آیند و پرچمداری می‌کنند خدمت می‌کنیم و پشتیبان پرچم هستیم.

وی در پایان در خصوص اینکه برنامه پرچمداری در آینده تا چه زمانی ادامه خواهد داشت توضیح داد: فعلا چیزی که مهم است این است که ما در نبردی که با دشمن در این جنگ تحمیلی داریم ادامه دارد و این وضعیت پرتنشی که ما بین ما و آمریکا وجود دارد گویا ادامه دار خواهد بود و تا زمانی که این حضور مردم در خیابان‌ها ادامه دارد انشاالله این صحنه را خالی نمی‌کنیم.

پرچم جمهوری اسلامی ایران، از طرح‌های اولیه و چالش‌های دوران گذار تا امروز، مسیری را پیموده است که نشان‌دهنده تکامل هویت سیاسی ایران است. اگرچه طرح ندیمی با نگاهی الهی طراحی شد، اما با گذشت زمان، این طرح توانسته است با ماهیت تاریخی و ملی ایران پیوند بخورد و در سخت‌ترین لحظات تاریخی، به عنوان تنها چتر محافظتی برای وحدت ملی عمل کند.

امروز، وقتی به پرچم ایران در میادین و بر قلل جهان می‌نگریم، تنها یک طرح گرافیکی نمی‌بینیم؛ ما شاهد تلاقی تاریخ، ایمان و میهن‌پرستی هستیم. پرچم، یادآور این حقیقت است که هر چقدر هم که تلاشی برای ایجاد شکاف میان مردم و نمادهای ملی صورت گیرد، در لحظات سرنوشت‌ساز، ماهیت اصلی پرچم یعنی اتحاد زیر یک آسمان و تحت یک حاکمیت دوباره خود را اثبات می‌کند. پرچم ایران، همواره در عرصه های گوناگون، از دیپلماسی تا میدان‌های دفاعی، بر قلل عالم درخشیده و خواهد درخشید؛ چرا که ریشه در خون، عرق و اراده مردمی دارد که می‌دانند بدون پرچم، هویت ندارند.

انتهای پیام/