نیم‌قرن با کتاب؛ قصه کتابخانه‌ای که نسل‌های گناباد را به هم پیوند داده است

کتابخانه شهید مطهری گناباد از سال ۱۳۴۷ تاکنون، میزبان نسل‌های مختلفی از کتابخوانان این شهر بوده است؛ کتابخانه‌ای با حدود ۵۵ هزار نسخه کتاب و بیش از ۱۵۰۰ عضو فعال که امروز فراتر از امانت کتاب، به محفلی فرهنگی و اجتماعی برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان تبدیل شده است.

به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از گناباد ، کتابخانه‌ی شهید مطهری، کتابخانه‌ی مرکزی گناباد، از سال ۱۳۴۷ افتتاح شده است. امروز حدود ۵۵ هزار نسخه کتاب، بیش از ۱۵۰۰ عضو فعال و بیش از دو هزار امانت در ماه دارد. به مناسبت هفته‌ی کتاب و کتابخوانی با اسما قلی‌زاده نوقابی، مسئول کتابخانه، درباره‌ی سابقه‌ی آن، اعضای چندده‌ساله‌اش، تغییر رفتار کتابخوانی مردم و آینده‌ی کتابخانه‌های عمومی گفت‌وگو کردیم.

لطفاً خودتان را معرفی کنید.

اسما قلی‌زاده نوقابی هستم، مسئول کتابخانه‌ی شهید مطهری. از سال ۱۳۹۰ در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور استخدام شده‌ام.

کتابخانه‌ی شهید مطهری از چه سالی فعال است و چه تغییراتی داشته؟

کتابخانه‌ی مطهری از سال ۱۳۴۷ افتتاح شد. در آن زمان کتابخانه‌های عمومی زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بودند. از سال ۱۳۸۲ نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور شروع به کار کرد و کتابخانه‌ها تحت نظارت آن درآمدند. اکنون حدود ۵۵ هزار نسخه کتاب در این کتابخانه داریم و بیش از ۱۵۰۰ عضو فعال. ماهانه بیش از دو هزار امانت داریم و برنامه‌های فرهنگی زیادی هم برای کودک و نوجوان و هم برای بزرگسالان برگزار می‌کنیم.

آیا اعضایی دارید که چند دهه است عضو کتابخانه‌اند؟

بله. چون کتابخانه‌ی مطهری کتابخانه‌ی مرکزی گناباد است، افراد زیادی در سمت‌های مختلف، از جمله روسای ادارات، مراجعه می‌کنند و می‌گویند از سال ۱۳۴۸ که دانش‌آموز بودیم از همین کتابخانه و سالن مطالعه‌اش استفاده می‌کردیم و همچنان عضو ما هستند. اعضای سالمندی داریم که از همان سال‌های ۴۷ و ۴۸ عضو بوده‌اند و امروز هم اعضای وفادار ما هستند، مرتب می‌آیند و در جلسات کتابخوانی شرکت می‌کنند. محفلی ادبی به نام «بامداد سخن» داریم که شمار زیادی از اعضای آن همین اعضای سالمند و وفادار کتابخانه‌اند.

مهم‌ترین تغییری که در رفتار کتابخوانی مردم دیده‌اید چیست، به‌خصوص در سال‌های اخیر؟

نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور چند سالی است که فعالیت‌های متنوعی را اجرا می‌کند و کتابخانه را از حالت سنتی خارج کرده و به یک فرهنگ‌سرای اجتماعی تبدیل کرده است. روزگاری کارکرد کتابخانه فقط امانت و بازگرداندن کتاب بود، اما اکنون برنامه‌های بسیار متنوع‌تری اجرا می‌کنیم؛ از کارگاه‌های عرصه‌ی سلامت با همکاری علوم پزشکی گرفته تا کارگاه‌های کارآفرینی با همکاری جهاد کشاورزی، مثل پرورش قارچ و کمک به تولید زعفران. این برنامه‌ها باعث شده بزرگسالان هم بیشتر جذب کتابخانه شوند و از منابع آن استفاده کنند.

در حوزه‌ی کودک و نوجوان این حضور پررنگ‌تر است. جشنواره‌ها و مسابقات کتابخوانی و برنامه‌های قصه‌گویی مرتب اجرا می‌شود. ما هر پنجشنبه راس ساعت ده صبح در همین کتابخانه‌ی مطهری برنامه‌ی قصه‌گویی داریم و در کنار قصه‌گویی از یک کتاب، یک فعالیت فرهنگی هم اجرا می‌کنیم، مثل کار با گل رز یا نقاشی کلاژ، تا آنچه درباره‌ی کتاب انجام داده‌ایم برای بچه‌ها رضایت‌بخش باشد و علاقه‌مند شوند. در جذب عضو کودک و نوجوان موفق‌تر عمل کرده‌ایم، تا جایی که شاید حدود دو سوم اعضای ما کودک و نوجوان باشند.

از خاطره‌ی ماندگار این سال‌ها بگویید.

مهم‌ترین خاطره‌ام به سال ۱۳۹۹ برمی‌گردد، زمانی که کرونا آمد و کتابخانه‌ها تعطیل شد. ناچار در کتابخانه را بستیم و دنبال راهی بودیم که ارتباطمان با اعضا حفظ شود و در روزهایی که مردم مجبور بودند در خانه بمانند، بتوانیم فرهنگ کتاب و کتابخوانی را به محیط خانواده ببریم، هم به‌عنوان سرگرمی و هم برای افزایش اطلاعاتشان.

با همکاران مشورت کردیم و برنامه‌ای را در فضای مجازی راه انداختیم. آن سال اولین سالی بود که در کل کشور با سامانه‌ی اسکای‌روم برنامه برگزار می‌کردیم. از نویسندگان مطرح کودک و نوجوان دعوت می‌کردیم، اطلاع‌رسانی می‌کردیم و بچه‌ها وارد لینک می‌شدند. نویسنده از خودش و کتاب‌هایش می‌گفت و در پایان جلسه پرسش و پاسخی بین بچه‌ها و نویسنده برگزار می‌شد. این باعث شد خیلی از بچه‌های ما به نوشتن علاقه‌مند شوند و بخواهند یاد بگیرند چطور می‌شود نویسنده‌ی خوبی بود.

در مدتی که کتابخانه‌ها تعطیل بود، تقریباً بیش از پانزده نویسنده‌ی مطرح کشوری را دعوت کردیم؛ از جمله مصطفی رحماندوست، مژگان شیخی، ابراهیم حسن‌بیگی و نویسندگان شناخته‌شده‌ی دیگر. بچه‌های گناباد توانستند آن‌ها را از نزدیک ببینند و با آن‌ها ارتباط بگیرند.

با توجه به کتاب‌های الکترونیک و تغییرات فناوری، آینده‌ی کتابخانه‌ها را چطور می‌بینید؟

به نظر من هیچ‌چیز جای کتاب را نمی‌گیرد؛ آن حالت فیزیکی، ورق‌زدن، بوی کتاب و حسی که آدم با کتاب فیزیکی تجربه می‌کند. هرگز نمی‌شود این حس را از یک فایل پی‌دی‌اف روی گوشی گرفت.
البته کتابخانه‌های عمومی هم با رشد سریع فناوری خودشان را منطبق می‌کنند. به نظر من در آینده کتابخانه‌های عمومی مکمل کتابخوانی در فضای مجازی و هوش مصنوعی خواهند بود. نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اکنون دوره‌هایی برای آموزش هوش مصنوعی به کتابداران برگزار می‌کند. هوش مصنوعی می‌تواند بخشی از کارهایی را که اکنون انجام می‌دهیم انجام دهد؛ مثل تحلیل آمار امانت و علایق موضوعی اعضا، تحلیل گزارش آمار اعضا، مثلاً اینکه چه گروه سنی بیشتر مراجعه می‌کند، و حتی کمک در جست‌وجوی منابع. خود کتابداران هم کارگاه‌هایی برای آشنایی با هوش مصنوعی برگزار می‌کنند. هوش مصنوعی به کتابخانه‌ها هم راه یافته و کتابداران می‌توانند با آن خدماتشان را به‌روز کنند و مطابق نیاز مخاطب خدمات ارائه دهند.

برای هفته‌ی کتاب چه کتابی معرفی می‌کنید؟

در حوزه‌ی رمان و داستان، خودم کتاب‌های محمود دولت‌آبادی را بسیار می‌پسندم، به‌ویژه «کلیدر» که عالی است. «جای خالی سلوچ» را هم توصیه می‌کنم، چون به نظرم مطابق نیاز این روزهای ماست و نقش تاب‌آوری را در خانواده ترویج می‌دهد. داستان زنی است در روستایی بسیار دورافتاده که شوهرش او را ترک می‌کند و او با چهار فرزند و کمترین امکانات زندگی‌اش را اداره می‌کند. به‌خصوص به خانم‌ها پیشنهاد می‌کنم حتماً این کتاب را بخوانند.

انتهای پیام./

کد مطلب: 1325156

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • captcha