عبدالباری عطوان در رأی الیوم نوشت: ده سال پس از حمله امریکا به عراق و اشغال آن و چهار سال پس از عقب نشینی نیروهای شکست خورده امریکایی از آن، اکنون "باراک اوباما" رئیس جمهوری امریکا در رأس ائتلاف بین المللی و منطقه ای برای نابودی گروه تروریستی دولت اسلامی شام و عراق و دفع خطر آن از منطقه غرب آسیا و حفظ منافع خود در آن، مجددا به عراق باز می گردد.

تشکیل گروه های بین المللی برای این ائتلاف عملیات آسانی خواهد بود چرا که کشورهای اصلی مثل انگلیس، فرانسه، استرالیا و کانادا آمادگی خود را برای مشارکت در این ائتلاف اعلام کرده اند اما کشورهای دیگری که مشارکتشان نمادین است مثل هلند، بلژیک، لهستان و برخی کشورهای اسکاندیناوی و اعضای دیگر ائتلاف ناتو تا زمانی که از آنها حمایت های معنوی تقاضا شود، خودداری نخواهند کرد.

مشکل در پیوستن کشورهای منطقه ای یعنی عربستان، ایران، اردن، ترکیه، امارات، مصر و قطر به این ائتلاف است. روابط میان اکثر این کشورها تیره است به ویژه میان عربستان و ایران، عربستان و ترکیه، عربستان و قطر، و مصر و ترکیه.

نیروهای عربستان چگونه در کنار نیروهای ایران که اختلاف نظر عمیقی با هم دارند ایستاده و مبارزه خواهند کرد؟

نیروهای ترکیه چگونه با نیروهای مصر در یک جبهه خواهند ایستاد، در حالی که "رجب طیب اردوغان" رئیس جمهور ترکیه "عبدالفتاح السیسی" رئیس جمهور مصر را قاتل و غصب کننده قدرت از طریق کودتای نظامی علیه "محمد مرسی" رئیس جمهور سابق منتخب مردمی توصیف کرده است.

ترکیه به عنوان یکی از اعضای ائتلاف ناتو نه در چارچوب ائتلاف منطقه ای در حمله به داعش مشارکت خواهد کرد یعنی وارد ائتلاف عربستان، ایران، مصر، اردن و عراق نخواهد شد اما آیا این به معنای عدم ارسال نیروهای زمینی و محدود کردن نقش خود به حمله هوایی است؟ این مساله ابهامات زیادی دارد که در روزهای آینده برای همه از طریق آگاهی از نقشه جولان هیات امریکایی متشکل از "جان کری" وزیر خارجه و "چاک هیگل" وزیر دفاع امریکا روشن خواهد شد.

باراک اوباما برخلاف جرج بوش پدر و پسر هنگامی که تصمیم به تشکیل ائتلاف بین المللی برای اخراج نیروهای عراقی از کویت گرفتند، نیروهای زمینی وارد خاک عراق نخواهد کرد بلکه تنها به حملات هوایی اکتفا می کند.

اما آیا عربستان و ایران برای مبارزه با داعش به همراه امریکا با هم به توافق می رسند؟ کمیت و کیفیت نیروهایی که برای مبارزه با داعش خواهند فرستاد، چگونه خواهد بود؟

رئیس جمهور امریکا در استراتژی خود واضح عمل می کند؛ به کشورهای منطقه ای یعنی عربستان، ایران، مصر و اردن گفته است که داعش خطر بزرگی برای کشورهای شما و سازمان های حکومتی تان به شمار می رود، به همین دلیل باید نقش گسترده ای در عملیات مقابله با آن و دفع خطرش ایفا کنید. این عملیات دوگانه است بخش حملات زمینی مسئولیت شما و بخش حملات هوایی جزء ماموریت ما است.

فکر نمی کنیم که ایران به این موضع امریکا اعتراضی داشته باشد اما آیا عربستان برای خطر پذیری و ارسال هزاران سرباز به خارج  از مرزهای خود و اختلاط نیروهایش با نیروهای دیگری از مذاهب دیگر مثل نیروهای شیعی آماده است؟

و مهم تر از همه اینکه، حضور این نیروها برای مبارزه با داعش ممکن است برای ماه ها و سال ها طول بکشد و برخی از آنها جان خود را از دست داده و برخی مجروح شوند و حتی ممکن است برخی به گروه تروریستی داعش بپیوندند.

ما اکنون در برابر تله خطرناکی قرار داریم که تمام منطقه را وارد یک جنگ خونین خواهد کرد و شکل جغرافیایی و طبیعت جمیعتی آن را از ریشه تغییر خواهد داد. اما سوال این است که چه طرف و جبهه ای این تله را پهن کرده است؟ امریکا یا داعش؟

پاسخ به این سوال سخت است چرا که اطلاعات کافی از آن نداریم و نمی توانیم  آینده را پیش بینی کنیم اما اقدام دولت اسلامی شام و عراق در بریدن سر دو روزنامه نگار امریکایی در کمتر از ده روز در مقابل دوربین های فیلمبرداری به طرز وحشیانه ای اشاره به این دارد که این دولت و خلیفه آن در صدد کشاندن امریکا و هم پیمانان غربی و عربی اش به این تله هستند و نمی توان تایید کرد که در میان کارشناسان و متفکران بزرگ این گروه تروریستی، افسران بلندمرتبه ای حضور دارند که در زمان "صدام حسین" رئیس جمهور اسبق عراق مناصب بلندپایه نظامی داشتند و خطر اقدامات خود را در حال حاضر درک نمی کنند و انتظار واکنش امریکا و غرب به جنایات خود را نداشتند.

نکته دیگری که نمی توان از آن غافل بود نقش سوریه در این جنگ است، آیا پیش از بمباران نیروهای دولت اسلامی و تجمعات آن در خاک سوریه، با "بشار اسد" رئیس جمهوری سوریه در دمشق هماهنگی هایی صورت خواهد گرفت؟ در صورت هماهنگی با او آیا از برنامه ها و نقشه ها برای براندازی دولت آن، دست خواهند کشید؟ اگر این هماهنگی به بهانه اینکه دولت اسد بخشی از مشکل است نه راه حل صورت نگیرد، چه رخ خواهد داد؟ آیا ائتلاف منطقه ای و بین المللی در مرحله آینده برای سرنگونی نظام سوریه اقدام خواهد کرد؟ موضع ایران و روسیه در این مرحله چگونه خواهد بود؟

پاسخ به این سوال ها را به روزها و هفته های آینده موکول می کنیم و تمام آنچه می توانیم الان بگوییم این است که طرف هایی که با دولت اسلامی شام و عراق مبارزه می کنند، در بن بست بزرگتری از بن بست آن به سر خواهند برد.

 

* این در حالیست که سخنگوی وزارت خارجه ایران هرگونه همکاری مشترک میانتهران و واشنگتن در راستای مبارزه با گروه داعش در عراق را تکذیب کرده است.