سامانه توزیع آب کشاورزی مربوط به ۴۰ سال پیش است/ نبود پژوهش در مورد شبکه‌های مدرن آبیاری کشور

پژوهشگر نمونه جشنواره پژوهش دانشگاه تهران با بیان اینکه حتی یک مورد عملی تجربه موفقیت آمیز یا شکست خورده از هیچ کدام از حدود ۱۵۰ شبکه آبیاری کشور وجود ندارد، گفت: سامانه توزیع آب کشاورزی مربوط به ۴۰ سال پیش بوده و در شرایط کم‌آبی با مشکلات زیادی مواجه است.

سید مهدی هاشمی شاهدانی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، درباره مشکلات پژوهشی خود در زمینه مدرن­سازی و بهسازی شبکه‌های توزیع آب کشاورزی، اظهار کرد: یکی از مشکلات اصلی من در تحقیقاتم این بود که یک مورد عملی تجربه موفقیت آمیز یا شکست خورده در هیچ کدام از حدود ۱۵۰ شبکه آبیاری کشور، که اصطلاحا در وزارت نیرو به آنها «شبکه‌های مدرن آبیاری» گفته می­‌شود، وجود ندارد.

پژوهشگر جوان نمونه در سی امین جشنواره پژوهش دانشگاه تهران با اشاره به این که شیوه بهره‌برداری سامانه توزیع آب کشاورزی در این شبکه‌­ها در کشور عموما در اصلاح علمی شیوه «کنترل دستی» و با بهره­‌گیری از «سازه‌های تنظیم سطح آب خودکار هیدرولیکی» است، افزود: این تکنولوژی که در وزارت نیرو به عنوان شبکه آبیاری مدرن یاد می‌­شود، مربوط به حدود ۴۰ سال پیش است که محدودیت‌های مختلفی از بکارگیری این سامانه‌های به خصوص در شرایط کم­ آبی گزارش شده است.

یکی از بزرگترین چالش‌­های پیش روی این بخش از صنعت آب ایران، عدم وجود دانش به­‌روز و آگاهی کافی در ارتباط با روش­‌ها و سامانه‌­های مدرن یا نیمه مدرن توزیع آب کشاورزی است که فرآیند توزیع و تحویل آب آبیاری را با حداقل تلفات، کمترین خطا و انعطاف‌­پذیری بالا انجام می‌­دهند.

وی با اشاره به این که در حال حاضر در حدود ۱۵۰ شبکه آبیاری مدرن، با وسعتی در حدود ۱.۵ میلیون هکتار، در کشور ایران در حال بهره برداری است، گفت: با توجه به اتمام برخی پروژه‌های سدسازی در حال حاضر و در سال‌های آتی، این تعداد به حدود ۲۰۰ شبکه آبیاری خواهد رسید. بنابراین آب آبیاری بخش قابل توجهی از کشاورزی فاریاب در کشور، توسط آب ذخیره شده در مخازن سدها تامین و بوسیله شبکه‌های به هم پیوسته از کانال‌های آبیاری انتقال و توزیع خواهد شد. یکی از بزرگترین چالش‌­های پیش روی این بخش از صنعت آب ایران، عدم وجود دانش به­‌روز و آگاهی کافی در ارتباط با روش­‌ها و سامانه‌­های مدرن یا نیمه مدرن توزیع آب کشاورزی است که فرآیند توزیع و تحویل آب آبیاری را با حداقل تلفات، کمترین خطا و انعطاف‌­پذیری بالا انجام می‌­دهند.

ناآگاهی مراجع تصمیم­‌گیری و مدیران، سبب اتلاف آب کشاورزی کشور شده است

هاشمی تاکید کرد: توسعه نیافتن این قبیل تکنولوژی­‌ها در کشور و توجه اندک بخش تحقیقات کشور در این زمینه سبب شده است که این عدم آگاهی چه در مراجع تصمیم­‌گیری نهادهای بالادستی کشور (مانند وزارت نیرو و وزارت کشاورزی) و چه در سطح مدیران و کارشناسان منطقه‌ای (شرکت‌های آب منطقه‌ای استان‌ها و دفاتر امور آب شهرستان‌ها) سبب تلفات قابل توجه آب در فرآیند انتقال، توزیع و تحویل آب کشاورزی شود.

دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه تهران در ادامه خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی محقق دانشگاهی در یک دو راهی انتخاب قرار می‌گیرد؛ نخست این که آیا تحقیقات و پژوهش خود را صرفا به تکنولوژی­های موجود و در حال بهره­‌برداری داخل کشور محدود کند و هدف صرفا ارزیابی وضع موجود و ارائه راهکارهای برطرف کردن مشکلات آن باشد و دوم این که آیا وارد یک آینده پژوهی در حوضه تخصصی خود شود، با آگاهی از این موضوع که دیر یا زود شرایط به نحوی تغییر خواهد کرد که ورود تکنولوژی نوین و مدرن تنها راهکار تصمیم­‌گیران اصلی در کشور خواهد شد.

وی در پایان اظهار کرد: توسعه پروژه‌های مدرن سازی، خودکارسازی و نوسازی توزیع آب کشاورزی یکی از به روزترین طرح‌ها و پروژه‌های حال حاضر بخش‌های کشاورزی کشورهای پیشرفته (مخصوصا کشورهای اسپانیا، فرانسه، آمریکا و استرالیا به عنوان پیشگامان این موضوع) و حتی کشورهای همسایه ایران و کشورهای آسیای مرکزی است، برای مثال ازبکستان و تاجیکستان با اتکا به حمایت‌های ملی جذب شده از بانک جهانی در پیاده‌­سازی موفق سامانه‌های خودکار/نیمه خودکار توزیع آب کشاورزی گام­‌های بزرگی برداشته‌­اند.

گفتنی است؛  فعالیت­‌های پژوهشی این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با هدف کلی انتقال دانش فنی و مهمتر از آن تجربیات شکست یا موفقیت این قبیل پروژه­‌ها در سایر کشورها صورت گرفته است و در تلاش است تا به اهدافی مانند ارتقا سطح کیفی آموزش دروس تخصصی مرتبط با این موضوع برای همه مقاطع تحصیلی (کارشناسی تا دکتری تخصصی) دانشجویان شاغل در گروه آموزشی مهندسی آب دانشکدگان ابوریحان و ایجاد یک هسته پژوهشی «مدیریت نوین بهره­‌برداری از سامانه­‌های توزیع آب کشاورزی» در بخش سازه­‌های آبی این گروه آموزشی دست یابد.

وی در این زمینه با محققینی از دانشگاه سویا کشور اسپانیا، دانشگاه ایالتی اوکلاهما و نیز دانشگاه کالفرنیا در کشور آمریکا همکاری داشته و نتایج پژوهش‌ها در قالب سخنرانی علمی در محافل دانشگاهی، کنفرانس‌­های علمی داخلی و بین الملی، مقالات علمی-پژوهشی داخلی و بین المللی و نیز ثبت اختراع ارایه شده است.

انتهای پیام/

کد خبر: 1125196

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 5 + 4 =