به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، تصحیح بهروز ثروتیان از منظومه «شرفنامه» نظامی گنجوی به تازگی توسط انتشارات امیرکبیر به چاپ سوم رسیده است.

مجموعه پنج گنج نظامی با تصحیح بهروز ثروتیان از جمله آثار انتشارات امیرکبیر است که به تازگی و طی روزهای گذشته عناوین «اقبالنامه»،‌ «مخزن الاسرار» و «هفت پیکر» از آن، تجدیدچاپ شده و با نسخه های چاپ چهارم وارد بازار نشر شده‌اند. «خسرو و شیرین» و «شرفنامه» هم به چاپ سوم رسیده اند.

جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف معروف به نظامی گنجوی، سال ۵۳۵ هجری قمری در شهر گنجه متولد شده و معاصر خاقانی است. نظامی علاوه بر شعر و ادب، بر دانش‌های رایج روزگار خود احاطه و اشراف داشت و تسلطش بر نجوم، علوم اسلامی و زبان عربی را می‌توان در اشعارش مشاهده کرد. معروف ترین اثر نظامی «خمسه» یا «پنج گنج» است که منظومه های «مخزن‌الاسرار»، «خسرو و شیرین»، «لیلی و مجنون»، «هفت پیکر» و «اسکندرنامه» را شامل می شود. نظامی سال ۶۱۴ هجری قمری در گنجه از دنیا رفت.

بهروز ثروتیان پژوهشگر ادبی و نظامی شناس، متولد ۱۳۱۶ و درگذشته به سال ۱۳۹۱ است. او مجموعه آثار نظامی را تصحیح کرده است. شرفنامه اسکندری یک افسانه تاریخی است. نظامی این افسانه را براساس تاریخ اسکندر مقدونی ساخته و به رمز و راز آراسته است. اسکندر پسر فیلقوس (فیلیپ دوم) سال ۳۵۶ پیش از میلاد مسیح در مقدونیه متولد شد و ارسطو فیلسوف بزرگ تعلیم و تربیتش را به عهده گرفت. اسکندر در ۲۰ سالگی به سلطنت رسید و چون مردم علیه اش شورش کردند، به سرکوب آن ها پرداخت و شهر تب را ویران کرد.

در طول تاریخ اسکندرنامه های مختلفی نوشته شده اند. یکی از آن ها، ظاهرا در عهد صفویه نوشته شده و در آن، اسکندر و ذوالقرنین یکی هستند! این کتاب بارها در ایران منتشر و عرضه شده و گفته می شود اثر منوچهرخان حکیم است. اسکندرنامه دیگری هم هست که به قلم فضل الله استرآبادی با ۶۲۵ بیت سروده و به فرانسه ترجمه شده است. یکی از اسکندرنامه ها پیش از قرن ششم و احتمالا در عصر سامانیان نوشته شده که گویا نسخه اصل آن عربی و درباره یک داستان جعلی و برساخته است. اسکندر این اسکندرنامه هم با ذوالقرنین یکی است و احتمال زیادی داده می شود که نظامی اسکندرنامه خود را براساس این نسخه و استفاده از تفسیر میبدی درباره ذوالقرنین سروده است. همچنین گفته می شود نظامی نظری انتقادی هم به شاهنامه فردوسی داشته است.

اسکندرنامه نظامی، در بحر تقارب (فعولن، فعولن، فعولن، فعولن، فعول یا فعل) سروده شده و موضوع آن جنگ است. نظامی کتاب خود را در تقابل با شاهنامه، شرفنامه نام گذاشته و یک اثر ضدحماسی محسوب می شود. چون اثر حماسی از جنگ ها و مردانگی یک قوم و ملت برای حفظ آب و خاک، قانون، حکومت، نژاد و نسل شاهان سخن می گوید و روایت جنگ هایش، رنگ و بوی ملی و دفاعی دارد اما شرفنامه نظامی، در نهایت خوشدلی، یک پادشاهی بیگانه را به عنوان منجی معرفی می کند و به قول بهروز ثروتیان، «همانند نابغه ناشناخته عصر ما مرحوم ذبیح الله منصوری، از هر قدم و اقدامی افسانه ای خیالی می سازد؛ با این تفاوت که همه منظومه ها و سروده های نظامی به راز و رمز آراسته است.»

متن «شرفنامه» از ۶۱ بند تشکیل شده و پس از آن، توضیحات مصحح درباره هرکدام از بندها به طور تفکیک شده آمده است. ثروتیان می گوید شرفنامه درصدد اثبات کروی‌بودن زمین است تا بگوید، شرق (چین) و غرب (اسپانیا) را آب فراگرفته و در قطب شمال آفتاب دیده نمی‌شود و جنوب عربستان را نیز آب گرفته است. او جغرافیای تاریخی جهان را در قرن ششم به خوبی گزارش می‌کند و فرهنگ ملت‌های چین، هند، بربر، ایران، یونان، روس و عرب را با دقت معرفی می‌کند.

نظامی در شرفنامه می گوید عامل اصلی جنگ، اقتصاد است و نتیجه گیری اش هم در این مثنوی از این قرار است که جنگ‌ها همه برای ریختن گنج‌های یک کشور به خزانه‌های کشوری دیگر بوده اند.

چاپ سوم این کتاب با ۸۲۷ صفحه، شمارگان ۵۰۰ نسخه و قیمت یک میلیون و ۲۹۰ هزار تومان عرضه شده است.

انتهای پیام/