به گزارش خبرنگار خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، بحرانهای اجتماعی و روی دادن جنگها برای بزرگسالان موضوعی در قابِ تحلیل است، اما برای کودکان، بسترِ یک اضطراب وجودی شده است. در حالی که تعاریف سنتی از دوران کودکی به حاشیه رفته و نسل جدید در میانه بمباران خبری، زودتر از موعد به بلوغی تلخ رسیده است، یک کارشناس حقوق کودکان از رازِ «شکنندگیِ روانی» این نسل سخن میگوید.
در ادامه گفتگوی ایسکانیوز با محمدمهدی سیدناصری حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان را بخوانید.
دگردیسی در پارادایمِ کودکی؛ وقتی مرزهای سنی در فضای مجازی فرو میریزد
سیدناصری با بیان اینکه تعریف کودکی و نوجوانی در عصر فضای مجازی تغییر پیدا کرده، اذعان کرد: اگر بخواهیم کودکانمان را تعریف کنیم، باید بگویم که اصلاً تعریف کودکی و نوجوانی در عصر فضای مجازی تغییر پیدا کرده است. بگذارید با مثالی برایتان بگویم؛ اگر نوجوانی تا پیش از سال ۱۳۹۸ و قبل از دوران کرونا، رمانی را که متناسب با سنش منتشر میشد مطالعه میکرد، اکنون کودکان زیر نه سال و هشتساله همان رمان را میخوانند.
او با طرح این گزاره که نوع تعریف ما از کودک بسیار تغییر کرده، تصریح کرد: پارادایمهای تعریف کودک، کودکی و دوران کودکی در جهان دگرگون شده است. در موضوع بروز بحرانها، در چالشهایی نظیر افزایش نرخ ارز، تنشهای اجتماعی و از همه مهمتر جنگ، یکی از مباحث بسیار حیاتی، نسل «آلفا» و نسل «زد» هستند.
این کارشناس با یادآوری تعاریف موجود از نسلهای جدید خاطرنشان کرد: «نسل زد به افرادی اطلاق میشود که از سال ۱۳۷۵ به دنیا آمدهاند و بازه تولدشان تا سال ۱۳۹۱ پایان یافته است. اما مهمترین بخش، کودکانی هستند که ما با آنها سروکار داریم؛ یعنی نسل آلفا که تولدشان از سال ۱۳۹۱ آغاز شده است و تا سال ۱۴۱۱ ادامه خواهد داشت.
سیدناصری با اشاره به رهاشدگی نسل آلفا در فضای مجازی افزود: کودکان نسل آلفا، کودکانی هستند که در فضای مجازی رها شدهاند و هیچ خط قرمزی ندارند. آنها تمام زیست معنوی و مادی خود را در فضای مجازی انجام میدهند و متأسفانه با توجه به اینکه قدرت تشخیص کافی برای صحتسنجی اخبار، رویدادها و تحولات فضای مجازی را ندارند، بیشترین آسیبی که به آنها وارد میشود، در حوزه سلامت روان است.
از بمباران خبری تا سبد داروییِ کودکان؛ پیامدهایِ پنهانِ تنش در سلامتِ روان
او با انتقاد از مغفول ماندن سلامت روان کودک در کنوانسیونهای بینالمللی اظهار کرد: در کنوانسیون حقوق کودک و سایر کنوانسیونهای بینالمللی، مسئله سلامت روان کودک و آسیبهای وارد بر آن مغفول واقع شده است. یکی از مباحث بسیار مهم، بحث تنشها، جنگها و اخبار جنگ است که تابآوری این کودکان را بسیار متزلزل میکند.
کارشناس حقوق کودکان با ابراز نگرانی از آمارهای دارویی پس از بحرانهای اخیر گفت: بحران اصلی، تازه پس از اتمام تنش و جنگ نمود پیدا میکند. متأسفانه آمارهایی وجود دارد که نشان میدهد پس از تنشهای اخیر و آن بمباران فضای مجازی، مصرف قرص «آسنترا» در کودکان بالای دوازده سال رشد بالای چهل درصدی داشته است؛ یعنی داروهایی که افراد بزرگسال باید برای حفظ ثبات روحی خود مصرف کنند، اکنون وارد سبد دارویی کودکان شده است.
سیدناصری با تأکید بر نقشِ حفاظتیِ نهاد خانواده تصریح کرد: ما چه در پلتفرمهایی مانند اینستاگرام، بله و ایتا و چه حتی در صداوسیمای خودمان، باید بسیار مراقب باشیم. یکی از وظایف والدین این است که بدانند نهاد خانواده اولین سپر حمایتی از کودکان است. در این شرایط بسیار اهمیت دارد که تلویزیون را بیمحابا در خانه روشن نگذاریم.
وی با هشدار نسبت به عوارض عصبی ناشی از پیگیری اخبار در حضور کودکان یادآور شد: طبق آماری که از بخش اورژانس و بیمارستانها وجود دارد و بنده از دوستان درمانگرم شنیدهام، بحث «پنیک» و حملات عصبی در کودکان ما بسیار زیاد شده است. جالب اینجاست که تمامی والدین مراجعهکننده به بیمارستان میگویند فرزندشان هرگز چنین سابقهای نداشته است. اینها به دلیل آن است که ما آموزش ندادهایم.
احیایِ قدرتِ هویت ملی؛ ضرورتِ گذار از انکار به آموزش و حماسهخوانی
سیدناصری با اشاره به راهکارهای حفظ سلامت روان در کانون خانواده بیان کرد: والدین در وهله اول باید ذهن کودک را تا جای ممکن از اخبار دور نگه دارند و با آنها گفتگو کنند. مهمترین موضوع این است که والدین انکار نکنند و نگویند «چیزی نیست» یا «خبری نیست». اتفاقاً باید آموزش دهیم، با او صحبت کنیم و به او بگوییم که اینجا ایران است.
وی با پیشنهادِ تقویتِ عِرق ملی برای ارتقای تابآوری دانشآموزان گفت: اتفاقی که بعد از جنگ دوازدهروزه افتاد این بود که دوستان ترویجگر کتاب من، شروع به شاهنامهخوانی و ترویج داستانهای اصیل ایرانی برای کودکان در مدارس کردند. اجرای کمپینهایی که در این زمینه راهاندازی شده، بازخورد و خروجی بسیار مثبتی داشته است.
این کارشناس حقوق کودک با ترسیم چشماندازِ نگرانکننده سلامت روانِ نسلِ نوپا افزود: متأسفانه در حال حاضر کودک ما تصور میکند که هیچ آینده و چشماندازی برای او در این کشور ترسیم نشده است؛ چرا که اخبار مخرب بسیار زیاد است. ما بهعنوان پدر، مادر، افراد بزرگسال و حتی بهعنوان برادر یا خواهر، باید بیش از پیش مراقب کودکان درون منزل خود باشیم.
سپرِ کاغذی در برابرِ ترکشهای خبری؛ ضرورتِ تدوین پروتکل ملی کمکهای اولیه
سیدناصری با تشریح راهکارهای عملی و ضرورتِ آموزش سواد رسانهای خاطرنشان کرد: «مصرف «آسنترا» در کودکان بالای ۱۲ سال ۴۰ درصد رشد داشته، این یک زنگ خطر جدی برای آینده این نسل است. چرا این اتفاق میافتد؟ چون ما "سواد رسانهای" را به خانوادهها آموزش ندادهایم. والدین باید بدانند که اخبار جنگ برای گوش کودکان ساخته نشده است.
وی با تبیین مفهومِ «اضطراب وجودی» در ذهن کودک، اذعان کرد: وقتی در خانه مدام شبکه خبر باز است یا در گروههای خانوادگی ویدئوهای انفجار و رهگیری موشکها دست به دست میشود، کودک شما در لایههای زیرین ذهنش دچار یک "اضطراب وجودی" میشود. او تصور میکند که هر لحظه ممکن است سقف خانه روی سرش خراب شود.
این پژوهشگر کودکان با نفی رویکردِ «انکارِ واقعیت» تصریح کرد: یکی از بزرگترین اشتباهات والدین این است که وقتی کودک میترسد، به او میگویند: «نترس، چیزی نیست، اینها فقط ترقه بازی است!». این بزرگترین ضربه به اعتماد کودک است. ما نباید واقعیت را انکار کنیم، بلکه باید آن را ترجمه کنیم.
وی با تأکید بر ضرورتِ ایجادِ پروتکلهای ملی برای حمایت از نسل آلفا گفت: ما به یک پروتکل ملی کمکهای اولیه روانشناختی برای کودکان نیاز داریم. معلمان ما باید آموزش ببینند که چطور علائم استرس پس از سانحه را در دانشآموزان شناسایی کنند.
سیدناصری با بیان اینکه تغییراتِ رفتاریِ دانشآموزان نیازمندِ ریشهیابیِ دقیق است، افزود: کودکی که ناگهان گوشهگیر شده یا دچار تیک عصبی شده، نیاز به داروی اعصاب ندارد، نیاز به شنیده شدن و محیط امن دارد.
این کارشناس با هشدار نسبت به آیندهی نسلِ «آلفا» در صورتِ تداومِ وضعِ موجود خاطرنشان کرد: اگر امروز به دادِ سلامت روان نسل آلفا نرسیم، ده سال دیگر با نسلی روبرو خواهیم بود که به شدت آسیبپذیر، مضطرب و فاقد قدرت تصمیمگیری است.
وی در پایان با تأکید بر لزومِ حفاظت از کودکان در میانه تنشها یادآوری کرد: مراقب کودکانمان باشیم، آنها بیدفاعترین حلقهی این زنجیره هستند.
انتهای پیام/
نظر شما