به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، هفته معلم در سال ۱۴۰۵، بیش از آنکه زمان تجلیل‌های رسمی باشد، مجالی برای بازخوانی پرونده مقاومت فرهنگی در کلاس‌های درس است. در حالی که فضای مجازی به بستر اصلی آموزش تبدیل شده، دانش‌آموزان مناطق محروم با چالش‌های مضاعفی روبرو هستند. داریوش قربان‌تاج در قامت یک معلم جهادی، با عبور از هفت‌خوان نبود امکانات، فاصله ۷۰ کیلومتری را هر روز می‌پیماید تا چراغ آموزش حضوری را در دل مساجد و خانه‌های روستایی روشن نگاه دارد. او در گفتگوی پیش رو، از نبرد میان عشق به تدریس و فشارهای معیشتی سخن می‌گوید و راهکارهای هوش مصنوعی را برای جبران عقب‌ماندگی‌های تحصیلی تشریح می‌کند.

در ادامه گفتگوی ایسکانیوز با داریوش قربان تاج معلم نمونه آموزش و پرورش را بخوانید.

آموزش در دل فقر و اضطراب

قربان تاج در پاسخ به اینکه در طول سال تحصیلی اخیر و در شرایط جنگی پیش آمده با چه مسائلی در رابطه با آموزش دانش آموزان روبه رو بوده، گفت: در این سال‌ها، با دانش آموزانی سروکار داشته‌ایم که هر کدام به نوعی با مشکل فقر، بدسرپرستی، یا مسائل خانوادگی و روانی مواجه بوده اند.

او افزود: چون خودم روان شناسی خوانده‌ام، در طول سال تحصیلی بخشی از زمان مدرسه را به دانش آموزانی اختصاص دادیم که به هر دلیلی دچار ناراحتی یا مشکل بودند تا همان جا کمکشان کنیم و نگذاریم کار به عقب ماندگی تحصیلی یا آسیب‌های دیگر برسد.

این معلم نمونه درخصوص برنامه‌های حمایتی آموزش و پرورش اظهار کرد: چند وقت پیش آموزش و پرورش طرحی را از طریق نماد و درگاه دولت اجرا کرد تا دانش آموزانی که مشکل روحی، روانی یا پرخاشگری دارند شناسایی شوند. برای این کار پرسش نامه‌هایی در اختیار ما گذاشتند و گفتند آن ها را تکمیل کنیم تا سطح و وضعیت دانش آموزان مشخص شود. بعدتر هم این دانش آموزان را رصد و پایش کردند تا ببینند واقعا چنین مشکلاتی دارند یا نه. اداره ما هم در این زمینه پیگیر بود.

وی با بیان اینکه در دوران جنگ اخیر نیز فشار روانی زیادی بر دانش آموزان وارد شد، گفت: بچه ها استرس داشتند که نکند دوباره حمله ای رخ دهد یا اتفاقی برای آن‌ها بیفتد. در چنین شرایطی، ما با آن ها صحبت کردیم و تا جایی که می‌شد کارهای رفتاردرمانی انجام دادیم تا حال شان بهتر شود و از تحصیل عقب نمانند.

جای خالی آموزش حضوری

قربان تاج در پاسخ به اینکه آموزش مجازی در این شرایط تا چه اندازه کارآمد بوده است، گفت: در مناطق محروم، دانش آموزان خیلی از امکانات را ندارند. بعضی هایشان نه اینترنت درست دارند و نه حتی گوشی موبایل. در حالی که الان گوشی در جامعه به یک ابزار عادی و در دسترس تبدیل شده، خیلی از دانش آموزان ما به آن هم دسترسی ندارند.

او اضافه کرد: ما در دوران جنگ هم تلاش کردیم آموزش را ادامه بدهیم، اما آموزش حضوری چیز دیگری است. هر جا که شد، حتی در مسجد یا خانه یکی از دانش آموزان، دور هم جمع شدیم و درس دادیم. هیچ چیزی جای آموزش حضوری را نمی گیرد. با وجود همه سختی‌ها، تلاش کردیم دانش آموزان از درس عقب نمانند.
وی با اشاره به دشواری‌های کار با برنامه شاد اظهار کرد: شاد و بقیه برنامه‌ها در این سال‌ها خیلی ما را درگیر کرده‌اند. بارها پیش آمده که فیلم آموزشی آپلود نشده یا دانش آموز نتوانسته آن را دانلود کند. وقتی یک فایل بیست دقیقه‌ای هم به سختی بالا می رود یا باز نمی‌شود، طبیعی است که بچه‌ها دل زده شوند. برای همین ما ناچار شدیم بیشتر به آموزش حضوری برگردیم.

مدرسه در مسجد و خانه دانش آموز

این معلم نمونه در مورد راهکارهای خلاقانه برای ادامه آموزش گفت: ما برای اینکه بچه‌ها عقب نمانند، گاهی در مسجد، گاهی در خانه یکی از دانش آموزان و هر جایی که امکانش بود، کلاس برگزار کردیم. در این مناطق، آموزش فقط به ساختمان مدرسه محدود نمی شود. اگر بخواهیم منتظر شرایط ایده‌آل بمانیم، عملا آموزش متوقف می‌شود.

قربان تاج افزود: خیلی از همکاران من هم با همین روحیه کار می‌کنند. آن‌ها با وجود سختی‌ها، به صورت جهادی پای کار مانده‌اند. اگر مدرسه حضوری بود، حتما همان جا درس می‌دادیم، اما وقتی شرایط آن طور که باید مهیا نیست، باید راه‌های دیگر را پیدا کنیم.

او با طرح اینکه آموزش مجازی می‌تواند در برخی بخش‌ها مفید باشد، اضافه کرد: آموزش مجازی اگر درست استفاده شود، خیلی هم خوب است. مثلا در بعضی موارد، فیلم آموزشی یا محتوای تصویری می‌تواند کمک کند تا بعضی مفاهیم بهتر جا بیفتد. اما این کار فقط وقتی جواب می‌دهد که زیرساخت وجود داشته باشد.

از شاد تا هوش مصنوعی

قربان تاج در پاسخ به اینکه آموزش مجازی و ابزارهای هوش مصنوعی تا چه اندازه می‌توانند در جبران عقب ماندگی تحصیلی کمک کنند، گفت: ما از زمان کرونا تا الان تقریبا هفت سال است که با این پلتفرم‌ها سروکار داریم. اگر بخواهم صادقانه بگویم، آموزش مجازی یکی از اتفاق‌های خوب آموزش بوده، اما به شرطی که درست از آن استفاده شود.
وی با بیان اینکه هوش مصنوعی هم می‌تواند در آموزش نقش مهمی داشته باشد، گفت: در بعضی درس‌ها، مخصوصا درس‌هایی مثل هندسه یا مفاهیم تصویری، ابزارهای هوش مصنوعی می‌توانند به دانش آموز کمک کنند تا موضوع را بهتر بفهمد. ما خودمان در مدرسه از لپ تاپ استفاده می‌کردیم و فیلم‌های آموزشی خوب را برای بچه‌ها نمایش می‌دادیم. این کارها واقعاً مفید بود.

او اضافه کرد: در این دوران، پلتفرم‌های بومی باید خودشان را تکان بدهند و بهتر شوند تا بتوانند با نیاز واقعی دانش آموز و معلم هماهنگ شوند. اگر این اتفاق بیفتد، آموزش مجازی می‌تواند خیلی بیشتر از الان به کمک ما بیاید.

جاده‌ای که بوی مرگ می‌دهد

قربان تاج در پاسخ به اینکه رفت و آمد معلمان در مناطق محروم با چه خطرهایی همراه است، گفت: همکاران ما در این مناطق واقعا زحمتکش‌اند و از جان‌شان مایه می‌گذارند. سال قبل، زمستان بود و ما با همکاران در حال بازگشت بودیم که ماشین چهار نفر از همکاران به دره افتاد.

او افزود: جدا از آسیب مالی، آن ها آسیب جانی هم دیدند. خیلی از معلم‌ها در همین راه‌های کوهستانی جان شان را از دست داده اند. وقتی زمستان می‌شود و معلم‌ها راهی مدرسه می‌شوند، مخصوصا آن هایی که تازه سال اول خدمتشان است، هر لحظه نگران‌اند که نکند در راه تصادفی رخ بدهد یا اتفاق بدی بیفتد. واقعا با ترس راه می‌روند.

وی با بیان اینکه هزینه‌های رفت و آمد هم فشار زیادی بر معلمان وارد می‌کند، گفت: بعضی از همکاران ما روزی هفتاد تا هشتاد کیلومتر مسیر را طی می کنند. از صبح زود راه می‌افتند و تا عصر برنمی‌گردند. بیشتر حقوق‌شان هم صرف ایاب و ذهاب می‌شود.

معلمی که باید هم درس بدهد، هم نجات دهد

این معلم نمونه در واکنش به نقش معلم در شرایط بحران، اظهار کرد: معلم فقط منتقل کننده دانش نیست. در این شرایط، معلم باید تا حدی نقش درمانگر اجتماعی را هم بازی کند. وقتی دانش آموز با فقر، اضطراب، بدسرپرستی یا ترس از جنگ روبه روست، اول باید حال روانی او بهتر شود تا بتواند درس بخواند.

قربان تاج افزود: ما در طول سال تحصیلی برای دانش آموزانی که مشکل دارند وقت جداگانه گذاشتیم. گاهی یک گفت و گو یا یک رفتاردرمانی ساده می‌تواند از افت تحصیلی جلوگیری کند. اگر این کارها انجام نشود، دانش آموز از درس عقب می‌ماند و بعد مشکلاتش چند برابر می‌شود.

او با بیان اینکه سلامت روان دانش آموز باید در اولویت باشد، گفت: اگر دانش آموز آرامش نداشته باشد، آموزش هم نتیجه نمی‌دهد. ما در همین مدت تلاش کردیم هم با بچه ها حرف بزنیم، هم امید بدهیم، هم نگذاریم از فضای مدرسه جدا شوند.

فشار مالی بر معلمان

قربان تاج در پاسخ به اینکه وضعیت معیشتی معلمان تا چه حد بر کار آن‌ها اثر گذاشته است، گفت: این قضیه مالی واقعا همه جای زندگی ما را درگیر کرده است. معلم ها، چه زن و چه مرد، با مشکلات زیادی روبه رو هستند. بعضی‌ها از شش صبح از خانه بیرون می زنند و تا پنج یا شش عصر در راه اند. وقتی این همه زمان و انرژی صرف می شود، طبیعی است که خستگی زیادی به بدن و روح وارد شود.

وی افزود: خیلی از همکاران بعد از پایان کار مدرسه مجبورند سراغ کار دوم بروند. بعضی ها اسنپ کار می‌کنند یا شغل دیگری می‌گیرند تا بتوانند هزینه‌های زندگی را تامین کنند. این یعنی فرصت مطالعه، استراحت و به روز کردن دانش‌شان از بین می‌رود.
او اضافه کرد: اگر معلم بخواهد ادامه تحصیل بدهد یا سطح علمی‌اش را بالا ببرد، با مشکلات دیگری روبه رو می‌شود. وقت کافی ندارد، هزینه دارد، و از طرفی هم مشوق مالی جدی وجود ندارد. در چنین شرایطی، خیلی سخت است که بتوان از معلم انتظار داشت همیشه با تمام توان بماند.

مطالبه ای برای عدالت آموزشی و معیشتی

قربان تاج در پایان گفت: ما از مجلس و دولت خواهش می‌کنیم که به معلمان بیشتر توجه کنند. معلم فقط یک شغل نیست، بلکه پایه و ستون آموزش در کشور است. اگر معلم در فشار باشد، کل نظام آموزشی آسیب می‌بیند.
او تأکید کرد: وقتی یک معلم در مناطق محروم با این همه سختی کار می‌کند، نباید دغدغه نان و جان را همزمان داشته باشد. عدالت آموزشی بدون عدالت معیشتی ممکن نیست. اگر واقعا می‌خواهیم آموزش پیش برود، باید به معلم رسیدگی شود.

انتهای پیام/