ابراهیم عباسی، عضو هیئت علمی علوم سیاسی و معاون فرهنگی ـ اجتماعی دانشگاه شیراز، در گفتوگوی اختصاصی با «باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران»، به مناسبت جنگ چهلروزه رمضان و با نگاهی به ریشههای تاریخی مقاومت در ایران، از جنبش سربداران و فتیان گرفته تا مقاومت جنوب، ملی شدن نفت، انقلاب اسلامی و دفاع مقدس ۸ساله، تأکید کرد که روح مقاومت در ایران همواره زنده و پویا بوده است. ایشان با اشاره به جنگ تحمیلی اخیر، مقاومت کنونی ایران را دفاعی، اخلاقی، مردمی و الهامبخش برای ملتهای منطقه و جهان توصیف کرد. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
مقاومت در برابر ظلم و تعدی در فرهنگ و هویت ایرانی منشعب از چه منابع نظری، تاریخی و اجتماعی است؟
دانشیار علوم سیاسی دانشگاه شیراز در پاسخ به اولین سؤال، با اشاره به بنمایههای هویتی و تاریخی ایران گفت: مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم و تعدی، ریشه در آب و خاک و هویت اصیل ایرانیها دارد.
حضور و ایستادگی ملت ایران در جنگ چهلروزه رمضان را چگونه ارزیابی میکنید؟
این هیئت علمی دانشگاه بیان کرد: حضور و ایستادگی جانانه ملت ایران در جنگ چهلروزه رمضان و پشتیبانی همهجانبه آنان از خاک و عزت میهن اسلامی، ریشه در تاریخ و فرهنگ اصیل ایرانیان دارد و مقاومت مردم مبعوث شده در جنگ تحمیلی سوم از مهمترین دلایل پیروزی ایران بر دشمنان است.
نگاه شما به اصل مقاومت بهطور کلی چیست؟
معاون فرهنگی ـ اجتماعی دانشگاه شیراز اظهار داشت: مقاومت در برابر ظلم، تجاوز و بیعدالتی، یک اصل انسانی و اخلاقی است. این اصل در بسترهای مذهبی و اجتماعی و جغرافیایی مناطق مختلف، شکلهای متفاوتی پیدا میکند.
وی افزود: هرچند، این مؤلفه اصلی جهانی است و از آمریکای لاتین و آفریقای شمالی، جنوب صحرا و آسیای شرقی و غربی میتوان نمونههای مختلف آن را مشاهده کرد. اما این اصل انسانی در آسیای غربی و جنوبی به علت شدت ظلم و بیعدالتی نظام سلطه، نمود بیشتری دارد. بهعنوان مثال، نزدیک به یک قرن است که در فلسطین و شامات، ظلم و ستم شعلهور است. در عراق و افغانستان بیش از یک قرن است که علیه استبدادهای داخلی و استعمار خارجی، ایستادگی طنینانداز است. در ایران نیز، این اصل، شکل و نمای دیگری دارد. ریشه این مؤلفه جهانی را در گذشتهای دور و در جنبشهای شعوبیه، اسماعیلیه و سربداران بایستی جست.
درباره جنبش سربداران بیشتر توضیح میدهید؟
ایشان بیان کرد: جنبش سربداران از مدارس مذهبی و علمی آن روز و به اصطلاح دانشگاههای امروز برخاست. آن روز دانشگاهها ریشه در خاک ایران داشت و مسئلهمحوری آن ایران بود. فتیان یا جوانمردان که مهمترین محور تفکر آنها، انصاف و عدالت در حق مردم بود، بر مدار این جنبش بودند. این جنبش به تدریج گسترش یافت و مغولان آن روز را به شکست واداشت.
این جنبش در دوره دویستساله اخیر چه تحولی پیدا کرد؟
استاد علوم سیاسی دانشگاه شیراز پاسخ داد: جنبش نامبرده در دوره دویستساله اخیر، بیشتر متوجه استعمار خارجی شد که در پی استعمار ذهن و عین کشور بود. نمونه بارز آن، تجاوز بریتانیا به جزیره خارگ و تهدید به جدایی بوشهر از ایران در پس تلاش برای بازگشت هرات بزرگ به مام میهن در دوره ناصری بود.
وی در ادامه تصریح کرد: جدایی هرات از ایران، زخم عمیقی بر روح دولتمردان قاجار و مردم ایران وارد آورد. ناصرالدینشاه، حکم مقاومت مردمی صادر کرد. در سراسر ایران گروههای مقاومت شکل گرفت. انگلیس به شدت هول برداشت و اگر ناصرالدینشاه عقب نمینشست و قاجاریه فضاهای نظام بینالملل را به خوبی میشناختند، امروز هرات و مزار جزئی از خاک پاک ایران بود. بنابراین در مقاومت، هم نقش مردم و هم حاکمان وقت بسیار مهم است.
لطفا موارد دیگری از مقاومت در برابر استعمار خارجی در تاریخ معاصر ایران را نام میبرید؟
هیئت علمی دانشگاه شیراز در ادامه گفت: مورد دیگر در برابر استعمار خارجی، جنبش مقاومت جنوب (دشتی، دشتستانی و قشقایی) علیه بریتانیا در جنگ جهانی اول در سال ۱۲۹۴ خورشیدی بود که رئیسعلی دلواری و دیگران در آن نقش آفریدند.
این جنبش با چه سرنوشتی همراه بود؟
ایشان در پاسخ اظهار داشت: این جنبش نیز که متأسفانه همکاری و مساعدت دولتمردان زمانه را نداشت، مقاومت بسیار آفرید و رئیسعلی دلواری هنوز نماد مقاومت جنوب است. به نحوی که پس از شهادت او، مردم شعر سرودند و گزاره «کشته راه خدا شد علی دلواری»، تا سالها ورد زبان مردم بود.
از جنبش ملی شدن صنعت نفت، انقلاب اسلامی و دفاع مقدس ۸ساله تا امروزه را چگونه ارزیابی میکنید؟
دانشیار علوم سیاسی دانشگاه شیراز چنین بیان کرد: موارد نام برده، بهعنوان نقاط عطف، حاکی از زنده بودن روح مقاومت در مردم ایران است. این روح در جنگ دوازدهروزه تا جنگ رمضانِ چهلروزه، متأثر از سنت تاریخی خود و روح جوانمردی ایران و آموزههای شیعی زنده و پویاست و بیش از ۶۰ روز است که در برابر دو رژیم سفاک و شقی و متحدان منطقهای و جهانی آنها مقاومت میورزد و از ملک و آیین و ناموس خود دفاع میکند و شکل و نماد مقاومت ایران را به رخ جهانیان میکشاند.
ویژگی اصلی مقاومت کنونی ملت ایران چیست؟
ابراهیم عباسی در پاسخ به این سؤال گفت: بهنظر میرسد این مقاومت، مقاومتی از جنس میهنی و اخلاقی است و پشتیبان افکار عمومی منطقهای و جهانی را دارد. مقاومت فعلی ایرانیان، زین پس سوژه فیلم و سریالها و رسالههای دانشگاهی خواهد شد. اخلاق جنگ در این مقاومت، نقش فرماندهان شهید، همبستگی ملی در این مقاومت، بیاخلاقی متجاوزان در تعدی به میهن، ژئوپلیتیک ایران و نقشآفرینی آن در این مقاومت و نقش وطنفروشان در آن و رسانههای متعلق به ایشان، سکوت محافظهکارانه نخبگانی که باید به کمک مردم میآمدند، خودآگاهی تاریخی مردم ایران سوژه کتاب، مقالات و تولیدات فرهنگی خواهد بود.
وی افزود: مقاومت ایرانی، به پشتوانه میراث طولانی که دارد، دفاعی است، اخلاقی و مردمی که در حال تکثیر در منطقه و جهان است. این مقاومت اصلی نامتقارن و به منظور بازدارندگی برای ملت ایران است.
جمعبندی نظری شما از مقاومت ایرانی بهعنوان یک الگوی بومی و نسبت آن با مفاهیم جهانی مقاومت چیست؟
هیئت علمی دانشگاه شیراز در جمعبندی این گفتوگو بیان داشت: مقاومت ایرانی تنها واکنش به شرایط بیرونی نیست، بلکه ریشه در تاریخ، فرهنگ و هویت اصیل مردم این سرزمین دارد. از جنبشهای کهن مانند سربداران و فتیان گرفته تا مقاومت جنوب، ملی شدن نفت، انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، همگی امتداد یک روح مشترک هستند؛ روحی که بر پایه عدالتخواهی، جوانمردی و دفاع از میهن شکل گرفته است. این ایستادگی در برابر ظلم و تجاوز، نهتنها مؤلفهای ملی بلکه اخلاقی و انسانی است و در عصر حاضر نیز با شکلگیری مقاومتهای جدید، چهرهای نو از همان سنت دیرینه ایرانی به نمایش گذاشته میشود؛ مقاومتی که ریشه در اخلاق دارد و الگویی الهامبخش برای ملتهای منطقه و جهان خواهد بود.
خبرنگار: نگین علیزاده
انتهای پیام/
نظر شما