به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از اصفهان؛ طی گفتوگویی با خانم زهرا صادقی حسنآبادی از مرکز مشاوره امین دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان، ابعاد مختلف فعالیتهای این مرکز در دوران جنگ مورد بررسی قرار گرفت. در این مصاحبه مشخص شد که مرکز مشاوره امین با درک شرایط ویژه و حساس جامعه، مجموعهای از خدمات حمایتی و مشاورهای را برای اقشار مختلف مردم فراهم کرده است. این خدمات با هدف کاهش آسیبهای روانی، تقویت تابآوری فردی و اجتماعی و ایجاد فضایی امن برای بیان نگرانیها و دغدغههای شهروندان ارائه شده و نقش مؤثری در مدیریت فشارهای روانی ناشی از شرایط جنگ ایفا کرده است؛ در ادامه این متن مشروح گفتوگو را میخوانید.
در شرایط بحرانی ناشی از جنگ، مرکز مشاوره امین دانشگاه آزاد چه نقش و مأموریت محوری را بر عهده داشت؟
در پی بروز شرایط بحرانی ناشی از جنگ و افزایش فشار روانی بر جامعه دانشگاهی، مرکز رواشناسی امین دانشگاه آزاد با رویکردی جامع و چند لایه، مأموریت حفظ و تقویت سلامت روان دانشجویان، اساتید و کارکنان را در دستور کار قرار داد. محور اصلی فعالیتهای این مرکز، ارائه حمایت روانی عمومی و کاهش اضطراب جمعی بود. در این راستا، با ایجاد فضای امن برای گفتوگو، ارائه مشاورههای فردی و گروهی، گوش دادن فعال و آموزش راهکارهای کاربردی مدیریت استرس، تلاش شد از گسترش نگرانیها و آسیبهای هیجانی در سطح دانشگاه و جامعه پیشگیری شود.
همزمان مداخلات تخصصی برای موارد حاد و آسیبپذیر نیز به صورت هدفمند اجرا شد. شناسایی افراد دارای نشانههای استرس حاد، واکنشهای تروماتیک یا افسردگی شدید و ارجاع آنان به خدمات تخصصیتر از جمله رواندرمانی و روان پزشکی، بخش مهمی از اقدامات مرکز را تشکیل داد و درکنار این دومحور، آموزش و توانمندسازی جامعه دانشگاهی نیز مورد توجه قرار گرفت. برگزاری کارگاههای مهارت خودیاری، مدیریت بحران، تابآوری و ارتقای مهارت مقابلهای با هدف افزایش آمادگی روانی و کاهش آسیبهای بلندمدت ناشی از بحران انجام شد.
دانشجویان روانشناسی در این برنامهها چگونه مشارکت داشتند؛ آیا بهصورت داوطلبانه و در قالب کارورزی بحران فعالیت میکردند یا بهطور رسمی و تحت نظارت اساتید و روانشناسان باتجربه حضور داشتند؟
دانشجویان بیشتر در صدد شناسایی افراد دارای مشکل و تبلیغ خدمات مرکز روانشناسی امین به صورت مشاوره تلفنی رایگان در کانالها و گروهای کلاسی در پیام رسانهای ایرانی و معرفی به اساتید بودند.
برای آمادهسازی دانشجویان جهت مواجهه با شرایط بحرانی، چه نوع آموزشها و نظارتهایی در نظر گرفته و اجرا شد؟
به دانشجویانی که مراجعه تلفنی داشتند آموزشهایی درباره شناسایی علائم شوک روانی در خود و دیگران، تکنیکهای تنفسی برای آرامسازی فوری و مهمتر از همه، مرزگذاری بین همدلی و غرق شدن در درد دیگران تا دچار فرسودگی نشوند داده میشد. سعی میشد به جای تکنیکهای درمانی پیچیده، روی مهارتهای گوش دادن فعال و تخلیه هیجانی تمرکز داشته باشیم و به دانشجویان یاد دادیم که در لحظات بحرانی، در خانواده نقش آنها درمانگر نیست؛ بلکه شنوندهای امن باشند که به اعضا کمک کنند تا احساساتشان را بیان کنند و احساس تنهایی نکنند؛ همچنین در دانشجویان این اعتماد را ایجاد کردیم که اطلاعاتشان به صورت محرمانه نگه داشته میشود تا در صورت مشاهده خطر جانی برای فرد یا دیگران، در اسرع وقت به مشاور مراجعه کنند.
مرکز برای کمک به جامعه و کاهش اضطراب جمعی، از چه روشهایی برای ایجاد آرامش استفاده کرد؟
هم از روشهایی مانند تنظیم هیجان و تنآرامی، تکنیکهای سادهای مثل تنفس دیافراگمی و آرامسازی عضلانی که به افراد کمک میکرد تا در لحظات وحشت، ضربان قلبشان را پایین بیاورند و از حالت جنگ یا گریز خارج شوند استفاده میشد و هم آموزش محدود کردن زمان مواجهه با اخبار جنگ برای جلوگیری از اضطراب ناشی از بمباران اطلاعاتی و همینطور استفاده از مفاهیم معنوی، دعا و مفاهیم و داستانهای امیدبخش برای تخلیه هیجانی و یادآوری اینکه ما در این مسیر تنها نیستیم به آنها ارائه شد تا بتوانند در دراز مدت با این شرایط کنار بیایند.
کدام مؤثرتر بود؟
قطعا ترکیب این دو مؤثرترین روش بود.
آیا موردهایی داشتید که از نظر روانی یا رفتاری غیر معمول و پیچیده باشند؟
بله، در طول آن دوران با مواردی روبهرو شدیم که از نظر روانی و رفتاری پیچیده بودند که با پرخاشگری پنهان و فرساینده مانند افکار خودکشی و عود افکار سایکوتیک همراه بود. موردی داشتم که به جهت ناامیدی که خانواده القا میکردند و احساس پوچی و عدم کنترل، گریبان فرد را گرفته بود؛ شخصا برای خلاصی از این افکار مراجع کنندهام با آموزشگاه رانندگی صحبت کردم که هزینه کمتر دریافت کنند تا دانشجو بتواند آموزشی دریافت کند و در اسنپ کار کند تا کمتر دچار احساس پوچی بشود و در ضمن ارجاع به روانپزشک برای درمان صورت گرفت.
بعد از پایان بحران، چه درسهایی از این تجربه برای آینده فعالیتهای روانشناسی در موقعیتهای اضطراری گرفتید؟
این تجربه، زخمها و درسهای زیادی برای ما به همراه داشت. از نظر بنده مهمترین درسها و تغییرات برنامهریزی شده برای آینده همین گذر از واکنش به پیشگیری بود. قبلا ما بیشتر واکنشگر بودیم؛ یعنی منتظر میماندیم تا بحران شروع شود و سپس وارد عمل شویم. اما امروزه مرکز امین بر روی آمادگی پیشدستانه تمرکز دارد. برنامههایی برای آموزش عمومی تابآوری روانی طراحی کرده تا جامعه علمی دانشگاه، ابزارهای اولیه مدیریت استرس را داشته باشند. در شرایط جنگ، دسترسی فیزیکی به مراکز مشاوره برای بسیاری از افراد (به ویژه در مناطق دورافتاده یا در ساعات غیراداری) دشوار یا خطرناک بود اما دانشگاه زیرساختهای مشاوره تلفنی را تقویت کرده و با معرفی مشاوران خبره موجب شده تا افراد بدون نیاز به مراجعه حضوری، به متخصصان دسترسی پیدا کنند.
در نهایت، از نگاه شخصی شما، این تجربه چه تاثیر ماندگاری روی دانشجویان و تیم روانشناسی گذاشت؟
از نگاه شخصی من، این تجربه عمیقترین و ماندگارترین تغییر را در هویت حرفهای تیم مشاوره ایجاد کرد. ما دیگر فقط متخصصانی نیستیم که در اتاق درمان نشسته باشیم؛ بلکه به شهروندانی مسئول تبدیل شدیم که میدانیم روانشناسی در کف خیابان و در لحظات خطر معنا پیدا میکند. به طور کلی این تجربه باعث شد تیم ما از تکنیکمحوری به انسانمحوری تغییر مسیر دهد. ما امروز باور داریم که بزرگترین خدمت روانشناسی، نه فقط درمان بیماریها، بلکه زنده نگه داشتن امید و احساس امنیت در جامعه است. این درس، برای همیشه در ذهن و قلب همهی ما حک شده است.
به گزارش ایسکانیوز اصفهان، در پایان، این تجربه نشان داد که روانشناسی در شرایط بحران، تنها به مداخله درمانی محدود نمیشود، بلکه مأموریتی عمیقتر برای حفاظت از امید، امنیت روانی و کرامت انسانی بر عهده دارد. آنچه در این مسیر آموختیم، عبور از واکنشمحوری به پیشگیری، از تکنیکمحوری به انسانمحوری و از درمان فردی به حمایت اجتماعی بود؛ مسیری که امروز بیش از هر زمان دیگری ضرورت آن احساس میشود. بیتردید، درسهای این دوران میتواند چراغ راهی برای طراحی خدمات روانشناختی مؤثرتر، سریعتر و انسانیتر در مواجهه با بحرانهای آینده باشد.
خبرنگار: زهرا خدامی
انتهای پیام/
نظر شما