به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، هجدهسالگی برای بسیاری از نوجوانان، مرز نمادین بلوغ و آغاز رویاپردازی است؛ اما برای فرزندانی که زیر سقفهای اشتراکی سازمان بهزیستی بزرگ شدهاند، این عدد دهههاست که بوی ترخیص و مواجهه با واقعیتی عریان و بیرحم میدهد. چالش اصلی هم همیشه این بوده: چگونه میتوان نوجوانی را که در یک ساختار گلخانهای و تحت نظارت مستمر رشد کرده، ناگهان در قلب تلاطمهای اقتصادی و آسیبهای لایهلایهی اجتماعی رها کرد و به انتظار یک زندگی مستقل و موفق برای او نشست؟
خروج ناگهانی و بدون پشتوانه، همان حفره عمیقی است که در سالهای گذشته، منتقدان و فعالان حوزه اجتماعی بارها نسبت به آن هشدار دادهاند. آنها معتقدند که استقلال، یک پروژه نیست که با رسیدن به یک سن قانونی کلید بخورد، بلکه فرآیندی است که نیاز به پلهای رابط میان مرکز و جامعه دارد. اکنون سازمان بهزیستی با تغییر ردیفهای اعتباری و طراحی الگوهایی نظیر خانههای آمادهسازی، ادعای بازتعریف این مسیر را دارد؛ مسیری که در آن نه از ماندگاری ابدی در مراکز خبری باشد و نه از رهاشدگی ناگهانی.
گفتگوی پیش رو تلاشی است برای بررسی ضوابط جدید حمایتی از دو برابر شدن مبالغ ترخیص در سال جاری تا استراتژیهای میانمدت برای جلوگیری از سقوط این جوانان به ورطه بزهکاری و آسیب. پرسش اساسی هم به این بازمیگردد که آیا ساختار فعلی میتواند از شهروندانی آسیبپذیر، افرادی خوداتکا بسازد یا همچنان میان آمار اعتبارهای مالی و واقعیت کف خیابان، فاصلهای معنادار وجود دارد؟
در ادامه گفتوگوی ایسکانیوز با حمیدرضا الوند، سرپرست دفتر مراقبت و توانمندسازی کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی کشور را بخوانید:
الوند در پاسخ به اینکه میزان حمایتهای مالی از فرزندان در سالهای اخیر چه تغییری کرده، گفت: برای اینکه ابعاد این تحول اعتبار را بهتر متوجه شوید باید بگویم که در سال هزار و چهارصد و سه، مبلغ ترخیص صد و هشتاد میلیون تومان بود که در سال هزار و چهارصد و چهار با جهشی چشمگیر، ناگهان دو برابر شد و به سیصد و پنجاه میلیون تومان رسید.
وی با بیان اینکه پایداری این منابع اهمیت بالایی دارد، افزود: ما در سال گذشته با هماهنگی و موافقت سازمان برنامه و بودجه کشور، ردیف اعتباری ویژهای تحت عنوان حمایتهای اجتماعی از فرزندان سازمان باز کردیم. این اقدام به معنای ایجاد یک منبع مالی پایدار است که با تغییر مدیریتها یا نوسانات بودجهای، از بین نمیرود و تضمینی برای آینده این عزیزان محسوب میشود.
چتر حمایتی پسارهسپاری برای روزهای سخت
سرپرست دفتر مراقبت و توانمندسازی کودکان و نوجوانان در واکنش به اینکه نوجوانی که از مرکز خارج میشود دقیقاً تا چه مدت و با چه سازوکار مشخصی زیر چتر حمایت میماند، اظهار کرد: هرچند تعریف قانونی فعالیت دفتر ما تا سن هجدهسالگی تعیین شده، اما بر اساس قانون، سرپرستی این کودکان بر عهده سازمان است. طبق ضوابط، ما تا پنج سال بر وضعیت این افراد نظارت میکنیم.
او با تاکید بر اینکه ردیف اعتباری جدیدی برای «حمایتهای پس از ترخیص» ایجاد کردهایم، افزود: این یعنی حتی اگر فرزند ما ده سال پیش از سیستم خارج شده باشد و اکنون به دلیل نوسانات اقتصادی، جدایی از همسر یا از دست دادن سرمایه دچار مشکل شود، میتواند برای ترمیم بنیانهای اقتصادی خود از این اعتبار استفاده کند.
الوند با طرح اینکه هدف ما تنها پرداخت پول نیست، اضافه کرد: در کنار این حمایت مالی، تمام خدمات مددکاری، مشاوره حرفهای و تخصصی نیز به این فرزندان ارائه میشود تا زندگی آنها دوباره به ثبات برسد. البته باید توجه داشت که ما تمام مهارتهای خود مراقبتی را به آنها آموزش میدهیم، اما در نهایت هر فرد به عنوان یک شهروند عادی، مسوول انتخابهای خویش است.
تحصیل تا مقطع دکترا با حمایت کامل دولت
وی با بیان اینکه تمامی هزینههای تحصیلی فرزندان بهزیستی بر عهده سازمان است، گفت: تمام افرادی که در سیستم مراقبت شبانهروزی ما هستند، در صورت پذیرش در دانشگاه، هزینههایشان تا مقطع دکترا بدون استثنا توسط دولت پرداخت میشود. سازمان بهزیستی متعهد است علاوه بر شهریه، نسبت به تأمین خوابگاههای دولتی یا خصوصی در محل تحصیل آنها نیز اقدام کند.
الوند در خصوص اینکه هزینههای جاری این دانشجویان چگونه تأمین میشود، گفت: در تمام دوران تحصیل، مبلغی تحت عنوان کمکهزینه امداد ماهیانه برای مخارج روزانه به حساب آنها واریز میشود. برای مثال، این رقم در سال گذشته برای هر نفر معادل پنج میلیون و پانصد هزار تومان در ماه بود که به طور منظم پرداخت شده است.
الزام یادگیری دو مهارت برای نوجوانان بالای دوازده سال
سرپرست دفتر مراقبت و توانمندسازی کودکان و نوجوانان درمورد برنامههای اشتغالزایی برای فرزندان سازمان بهزیستی، اظهار کرد: از سال گذشته پروژهای در کشور اجرا شد که بر اساس آن، تمام کودکان و نوجوانان بالای دوازده سال موظف هستند حداقل دو مهارت در مقولههای فرهنگی، هنری، ورزشی یا حرفهای یاد بگیرند. این برنامه بر پایه استعدادسنجی دقیق توسط تیم مراقبت شامل مربی، مددکار و روانشناس انجام میشود.
او با طرح اینکه یادگیری مهارتهای حرفهای از سن پانزده تا هجدهسالگی الزامی است، اضافه کرد: فرزندان ما بر اساس علاقه شخصی خود میتوانند در حوزههایی مانند موسیقی، مجسمهسازی، نویسندگی یا یادگیری زبانهای خارجی توانمند شوند. این یادگیری، زیربنای اصلی استقلال آنها در آینده خواهد بود.
خانههای آمادهسازی؛ پل ورود به زندگی مستقل
الوند در واکنش به انتقادهایی که درباره خروج ناگهانی فرزندان از مراکز بهزیستی، بدون پیوست حمایتی، مطرح میشود، گفت: یکی از کلیدیترین کارها برای مرحله رهسپاری، ایجاد خانههای آمادهسازی است. در این خانهها که ظرفیت آنها سه تا حداکثر پنج نفر است، فرزندانی با شرایط یکسان مستقر میشوند. این افراد در حالی که شاغل هستند، تحت نظر یک مددکار و سوپروایزر، تجربه زندگی نیمهمستقل را برای مدت شش ماه پشت سر میگذرانند.
وی با بیان اینکه در این مدت تمام هزینههای زندگی بر عهده سازمان بهزیستی است، افزود: درآمد خود فرزندان در این دوره توسط سوپروایزر مدیریت میشود تا آنها به صورت عملی، پسانداز و هزینهکرد در زندگی واقعی را تجربه کنند. پس از تأیید نهایی کارگروه استان، فرد وارد مرحله رهسپاری کامل شده و کمکهزینه زندگی مستقل را دریافت میکند.
ممنوعیت انتشار تصویر؛ خط قرمز کرامت انسانی
سرپرست دفتر مراقبت و توانمندسازی کودکان و نوجوانان درخصوص سهم نهادهای مدنی و بخش خصوصی در حمایت از فرزندان ترخیص شده، اظهار کرد: در هیچ جای دنیا دولتها به تنهایی نمیتوانند تمام مسوولیتهای اجتماعی را بر عهده بگیرند. حضور خیرین و هیات امنا در کنار مراکز ما ضروری است، اما این همکاری نباید به بهای شکستن منزلت اجتماعی فرزندان تمام شود.
او با طرح اینکه از زمان مسوولیت خود، انتشار تصاویر فرزندان را ممنوع کرده، اضافه کرد: حفظ کرامت انسانی نیازی به قانون خشک ندارد؛ این یک مسئله فرهنگی و اخلاقی است. اگر قرار بود قانون به تنهایی مشکلات را حل کند، با توجه به اینکه در ایران بیش از عرف و هنجارها قانون داریم، باید شاهد کاهش آسیبهای اجتماعی میبودیم، در حالی که واقعیت ابداً اینگونه نیست. ما باید بر تقویت ارزشها و هنجارها تمرکز کنیم تا حریم خصوصی این فرزندان به طور کامل حفظ شود.
انتهای پیام/
نظر شما