به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از استان کرمان؛ بخشی از درختان جنگل قائم، پهنهای نزدیک به ۲۰۰ هکتار در شرق شهر کرمان و دامنه کوههای شیوشگان، به آفت سوسک پوستخوار کاج مبتلا شدهاند؛ آفتی که با نفوذ به زیر پوست درخت و ایجاد دالان، مسیر آبرسانی به تاج را مختل میکند و در نهایت زمینه خشکیدگی آن را فراهم میسازد.
این جنگل که از آن به عنوان بزرگترین جنگل دستکاشت ایران یاد میشود، نزدیک به نیم قرن در پالایش هوای کرمان و تثبیت پوشش سبز شرق شهر نقش داشته است. گسترش آفت در این محدوده، یکی از مهمترین سرمایههای طبیعی و فضاهای سبز شهری کرمان را در معرض آسیب قرار داده است.
نخستین درختان جنگل قائم در دهه ۴۰ خورشیدی کاشته شدند؛ دورهای که وقوع طوفانهای مکرر شن، زندگی در شهر کرمان را با تهدید روبهرو کرده بود. در همان زمان، مظفر بقایی، سیاستمدار و موسس حزب زحمتکشان، ایده ایجاد جنگل برای جلوگیری از ورود شن به شهر و کاهش آثار طوفانهای شن را مطرح کرد.
پس از طرح این ایده، کمیته جنگل قائم شکل گرفت و با مشارکت شماری از چهرههای شناختهشده شهر و همکاری شهروندان، کاشت درخت در این محدوده آغاز شد. نتیجه این اقدام، شکلگیری یکی از گستردهترین فضاهای سبز شهری کشور در دامنه کوههای شیوشگان یا صاحبالزمان بود.
درختان جنگل قائم طی حدود ۵۰ سال گذشته بخشی از ریههای تنفسی کرمان را تشکیل دادهاند و در پالایش هوا، کاهش گردوغبار و ایجاد فضای سبز برای شهروندان نقش داشتهاند. اکنون اما ادامه حیات بخشی از این جنگل به موفقیت عملیات مقابله با آفت سوسک پوستخوار وابسته شده است.
مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان، تغییرات اقلیمی و فراهم شدن شرایط مناسب برای رشد و تولیدمثل این حشره را از عوامل افزایش جمعیت آن دانست و اعلام کرد طغیان آفت در سالهای اخیر، بخشی از درختان کاج جنگل قائم را با خطر خشکیدگی مواجه کرده است.
مهدی جلالی توضیح داد درختان ضعیف یا درختانی که تحت تنشهای شدید زیستی قرار دارند، بیش از سایر درختان در معرض حمله این آفت هستند. خشکسالی و تنشهای اقلیمی نیز توان دفاع طبیعی درختان را کاهش داده و شرایط را برای نفوذ و گسترش این حشره فراهم کرده است.
اندازه سوسکهای پوستخوار بین ۲ تا چهار سانتیمتر متغیر است. سوسکهای ماده بالغ پس از نفوذ به زیر پوست درخت، دالانهایی تونلمانند ایجاد میکنند و در این مسیرها تخم میگذارند؛ تخمهایی که پس از مدتی به لارو تبدیل میشوند و همانجا به رشد خود ادامه میدهند.
لاروها تا رسیدن به مرحله بلوغ در زیر پوست باقی میمانند و از شیره درخت تغذیه میکنند. حشرات بالغ پس از پایان این مرحله، سوراخهایی روی پوست ایجاد میکنند، از درخت میزبان خارج میشوند و برای ادامه چرخه زیستی به سراغ درختان دیگر میروند.
ادامه این روند میتواند درختان بیشتری را آلوده کند و دامنه خسارت را در یک پهنه جنگلی گسترش دهد. مسدود شدن مسیر انتقال آب و مواد غذایی در تنه، ضعف تدریجی تاج درخت و در نهایت خشکیدگی، از پیامدهای اصلی فعالیت این آفت است.
درختان کاج در شرایط عادی با ترشح نوعی صمغ از خود دفاع میکنند؛ مادهای که برای سوسکها سمی است و میتواند آنها را از بین ببرد. با این حال، تداوم خشکسالی و فشارهای اقلیمی، توان تولید این صمغ را در درختان ضعیف کاهش داده و سامانه دفاعی طبیعی آنها را مختل کرده است.
مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان درباره زمان فعالیت این آفت گفت فعالیت سوسک پوستخوار از اواسط اسفندماه آغاز میشود، اما به دلیل حضور حشره در زیر پوست، امکان مبارزه مستقیم با آن از طریق سمپاشی وجود ندارد.
به گفته وی، تنها زمان مناسب برای مقابله موثر با این آفت، مرحله بلوغ و پرواز حشرات برای یافتن میزبان جدید است. اوج این مرحله از خردادماه تا مردادماه ادامه دارد و عملیات کنترل نیز باید همزمان با جابهجایی حشرات بالغ انجام شود.
جلالی از اجرای عملیات مبارزه زیستی با این آفت در جنگل قائم خبر داد و افزود در دوره پرواز حشرات، تلههای کراس مجهز به فرمون جنسی در محدودههای آلوده نصب میشوند تا سوسکهای بالغ را جذب و جمعآوری کنند.
فرمونها مواد شیمیایی مورد استفاده حشرات برای برقراری ارتباط، جذب جنس مخالف یا اعلام خطر هستند. در روش کنترل آفات، از همین ویژگی رفتاری برای هدایت حشرات به سمت تله و کاهش جمعیت آنها استفاده میشود.
مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرمان اعلام کرد کپسولهای فرمون نصبشده در تلهها هر ۲ ماه یکبار تعویض میشوند و روند پایش، جمعآوری و کنترل جمعیت آفت تا پایان آبانماه ادامه خواهد داشت.
عملیات حفاظتی تنها به جنگل قائم محدود نشده و در مسیرهای منتهی به این محدوده و دیگر بخشهایی که کاشت متراکم درختان کاج دارند نیز در حال اجراست. هدف از گسترش این برنامه، جلوگیری از انتقال آفت به سایر درختان و کاهش شعاع آلودگی در فضای سبز شهر است.
براساس برنامه اعلامشده، نصب تله در پارک مادر، پارک جنگلی شهید باهنر، خیابان سرباز، میدان بیرمآباد، بخشهایی از بلوار جمهوری، خیابان شهدا و دیگر نقاطی که نشانههای آفت در آنها مشاهده شده است نیز انجام خواهد شد.
ادامه پایش درختان، تعویض منظم کپسولهای فرمون و جمعآوری حشرات بالغ، بخش اصلی برنامه شهرداری برای جلوگیری از گسترش آلودگی است؛ برنامهای که نتیجه آن در حفظ بخشی از مهمترین پوشش سبز شهر کرمان و جلوگیری از خشکیدگی گسترده کاجها نقش تعیینکننده خواهد داشت.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر./
نظر شما