به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ گردشگری در بسیاری از مناطق جهان دیگر تنها یک حوزه فرهنگی یا تفریحی نیست، بلکه به یکی از موتورهای اصلی توسعه اقتصادی تبدیل شده است. شهرهایی که توانسته‌اند میان میراث تاریخی، تجربه گردشگر و اقتصاد محلی ارتباط برقرار کنند، از ظرفیت گردشگری برای ایجاد شغل، افزایش درآمد خانوارها و بازآفرینی شهری بهره گرفته‌اند. همدان نیز با برخورداری از پیشینه تاریخی کم‌نظیر، آثار باستانی، طبیعت متنوع و صنایع دستی شناخته‌شده، ظرفیت قرار گرفتن در چنین مسیری را دارد؛ اما مسئله اصلی این است که این ظرفیت تا چه اندازه توانسته به زندگی روزمره مردم وارد شود.
سال‌هاست که نام همدان با جاذبه‌هایی مانند هگمتانه، غار علیصدر، آرامگاه بوعلی‌سینا، گنجنامه و هنر مبل و منبت پیوند خورده است. این ظرفیت‌ها باعث شده استان در نقشه گردشگری ایران جایگاه ویژه‌ای داشته باشد، اما تجربه بسیاری از سال‌های گذشته نشان می‌دهد داشتن جاذبه به تنهایی برای ساختن اقتصاد گردشگری کافی نیست. میان «داشتن مقصد گردشگری» و «داشتن اقتصاد گردشگری» فاصله‌ای وجود دارد که با برنامه‌ریزی، زیرساخت، بازاریابی و مشارکت جامعه محلی باید پر شود.
یکی از مهم‌ترین شاخص‌های موفقیت مقصدهای گردشگری، مدت زمان ماندگاری مسافر است. بر اساس اعلام مسئولان حوزه گردشگری همدان، میانگین اقامت گردشگران در استان حدود یک و نیم روز است؛ عددی که نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از مسافران، همدان را به عنوان یک توقف کوتاه تجربه می‌کنند، نه مقصدی که برای چند روز در آن برنامه‌ریزی کنند. این موضوع یک پیام اقتصادی مهم دارد؛ هرچه زمان حضور گردشگر کمتر باشد، میزان هزینه‌کرد او در بخش‌های مختلف مانند اقامت، غذا، خرید صنایع دستی و خدمات تفریحی نیز کاهش پیدا می‌کند.
مسئله ماندگاری گردشگر تنها به تعداد جاذبه‌ها وابسته نیست. بسیاری از شهرهای موفق گردشگری جهان شاید تعداد محدودی اثر شاخص داشته باشند، اما با طراحی تجربه گردشگری، ایجاد رویداد، توسعه مسیرهای گردشگری و تنوع خدمات توانسته‌اند مسافر را برای مدت بیشتری نگه دارند. گردشگر امروز فقط برای دیدن یک بنا سفر نمی‌کند؛ او به دنبال تجربه، داستان، غذا، خرید، سرگرمی و ارتباط با فرهنگ مقصد است.
همدان در این زمینه ظرفیت‌های فراوانی دارد، اما هنوز بخشی از این ظرفیت‌ها به محصول گردشگری تبدیل نشده‌اند. برای مثال، مبل و منبت ملایر، صنایع دستی، غذاهای محلی، روستاهای هدف گردشگری و میراث فرهنگی گسترده استان می‌توانند بخشی از یک زنجیره اقتصادی باشند، نه صرفاً عناصر پراکنده‌ای که هرکدام جداگانه معرفی شوند.
یکی از چالش‌های اساسی گردشگری همدان، نبود یک نقشه راه جامع و هماهنگ میان دستگاه‌های مختلف است. گردشگری حوزه‌ای چندبخشی است و موفقیت آن تنها بر عهده یک سازمان نیست. حمل‌ونقل، زیرساخت شهری، خدمات رفاهی، تبلیغات، آموزش نیروی انسانی، بخش خصوصی و مدیریت شهری همگی در شکل‌گیری تجربه گردشگر نقش دارند. حرکت جزیره‌ای دستگاه‌ها می‌تواند باعث شود ظرفیت‌های موجود به نتیجه اقتصادی مطلوب نرسد.
در سال‌های اخیر، بسیاری از مقصدهای گردشگری جهان مسیر خود را از تبلیغات سنتی به سمت بازاریابی دیجیتال تغییر داده‌اند. شبکه‌های اجتماعی، تولید محتوای تصویری و استفاده از روایتگران سفر، امروز نقش مهمی در انتخاب مقصد توسط گردشگران دارند. همدان نیز برای معرفی ظرفیت‌های خود ناگزیر است با زبان جدید گردشگری ارتباط برقرار کند؛ زبانی که در آن تصویر، تجربه و داستان اهمیت زیادی دارد.
اما تبلیغات به تنهایی نمی‌تواند مشکل گردشگری را حل کند. اگر گردشگر وارد یک شهر شود اما با کمبود اقامتگاه مناسب، ضعف خدمات، نبود مسیرهای مشخص گردشگری یا محدودیت امکانات تفریحی مواجه شود، تبلیغ گسترده ممکن است حتی نتیجه معکوس داشته باشد. توسعه گردشگری نیازمند هماهنگی میان معرفی مقصد و آماده‌سازی واقعی آن است.
از نگاه اقتصادی، مهم‌ترین هدف باید تبدیل گردشگر به جریان درآمدی پایدار برای جامعه محلی باشد. زمانی می‌توان از موفقیت گردشگری سخن گفت که فروشنده صنایع دستی، صاحب اقامتگاه، راهنمای گردشگری، تولیدکننده محصولات محلی و فعالان خدماتی اثر حضور گردشگر را در زندگی خود احساس کنند. در غیر این صورت، گردشگری تنها به افزایش آمار بازدید محدود خواهد شد.
میراث تاریخی نیز برای حفظ شدن نیازمند پیوند با اقتصاد است. بسیاری از بناهای تاریخی جهان زمانی توانسته‌اند پایدار بمانند که علاوه بر ارزش فرهنگی، کارکرد اقتصادی نیز پیدا کرده‌اند. استفاده از ظرفیت بناهای تاریخی برای فعالیت‌های فرهنگی، اقامتی، هنری و گردشگری می‌تواند هم به حفظ آنها کمک کند و هم فرصت‌های اقتصادی جدید ایجاد کند.
در حوزه گردشگری بین‌المللی نیز همدان با فرصت‌ها و چالش‌های همزمان روبه‌رو است. نزدیکی فرهنگی با برخی کشورهای منطقه، ظرفیت گردشگری سلامت و جاذبه‌های تاریخی می‌تواند زمینه جذب گردشگر خارجی را فراهم کند، اما این هدف نیازمند برنامه بازاریابی مشخص، ارتباطات بین‌المللی و آماده‌سازی خدمات متناسب با نیاز گردشگران خارجی است.
آینده گردشگری همدان به این بستگی دارد که استان از مرحله معرفی جاذبه‌ها عبور کند و به مرحله طراحی تجربه گردشگری برسد. شهری که هزاران سال تاریخ در خود دارد، برای رقابت در بازار گردشگری امروز نیازمند روایت تازه‌ای از خود است؛ روایتی که فقط درباره گذشته نباشد، بلکه فرصت‌های اقتصادی آینده را نیز نشان دهد.
اقتصاد گردشگری زمانی برای مردم ملموس خواهد شد که گردشگر از یک بازدیدکننده کوتاه‌مدت به یک عامل اقتصادی تبدیل شود؛ کسی که حضورش به کسب‌وکارهای محلی رونق دهد، فرصت شغلی ایجاد کند و ارزش میراث فرهنگی را در زندگی امروز نمایان سازد. پرسش اصلی آینده گردشگری همدان این است که آیا این استان می‌تواند از داشتن جاذبه‌های فراوان، یک اقتصاد گردشگری واقعی و پایدار بسازد؟
خبرنگار: نازنین مولائی منظر
انتهای پیام./
نظر شما