به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، مرتضی قاسمی، مدیرکل سلامت دانشگاه آزاد اسلامی، در دومین روز برگزاری دومین همایش ملی «هوش مصنوعی و پژوهشهای نوظهور؛ همگرایی انسان و سیستمهای هوشمند» که صبح امروز در باشگاه صنعت و معدن آجودانیه تهران برگزار شد، با تشریح اقدامات و کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه سلامت گفت: در حوزه هوش مصنوعی، مباحث مختلفی از جمله تشخیص، درمان، اینترنت اشیا، یادگیری ماشین (Machine Learning)، دوقلوی دیجیتال (Digital Twin) و سایبورگ مطرح است. به عبارت دیگر، در حوزه پزشکی، هوش مصنوعی در مقایسه با بسیاری از رشتههای دیگر پیشرفت بسیار چشمگیری داشته است.
نقش هوش مصنوعی در تشخیص زودهنگام بیماریها
قاسمی با اشاره به کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه تشخیص بیماریها اظهار کرد: همانطور که ملاحظه میفرمایید، یکی از کاربردهای مهم هوش مصنوعی در بخش تشخیص، تحلیل تصاویر پزشکی است. در این زمینه، تصاویر سیتیاسکن، امآرآی و تصاویر پاتولوژی با استفاده از هوش مصنوعی تحلیل میشوند و این فناوری میتواند با دقتی فراتر از توانایی چشم انسان، بیماریها را حتی پیش از بروز علائم شناسایی کند.
وی افزود: برای مثال، هوش مصنوعی در تشخیص بیماریهایی مانند سرطان ریه و سرطان سینه از طریق تصاویر ماموگرافی کاربرد دارد. همچنین، تشخیص پیشگویانه و ارزیابی ریسک از دیگر قابلیتهای این فناوری در حوزه سلامت است.
مدیرکل سلامت دانشگاه آزاد اسلامی عنوان کرد: در این زمینه، سیستمهای هوش مصنوعی به پرونده الکترونیک سلامت بیماران در بیمارستانها متصل میشوند و با دریافت و تحلیل علائم حیاتی بیمار، احتمال بروز سکته مغزی، نارسایی کلیه و سایر عوارض و وضعیتهای بحرانی مانند سپسیس را پیش از وقوع پیشبینی میکنند.
قاسمی با اشاره به کاربرد هوش مصنوعی در ژنومیک و پاتولوژی دیجیتال تصریح کرد: یکی دیگر از حوزههای مهم، ژنومیک است. نقشههای ژنتیکی افراد با یکدیگر تفاوت دارد و هوش مصنوعی با استفاده از اطلاعات ژنومی هر فرد میتواند بهویژه در زمینه بیماریهای سرطانی کاربردهای مؤثری داشته باشد. این حوزه از جمله بخشهایی است که پیشرفتهای قابلتوجهی در آن صورت گرفته است.
درمان شخصیسازیشده با کمک هوش مصنوعی
وی در ادامه با تشریح کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه درمان گفت: یکی از مهمترین کاربردهای این فناوری، شخصیسازی درمان بر اساس دادههای بیمار است. در این روش، با توجه به سبک زندگی، سابقه پزشکی و پروفایل ژنتیکی هر فرد، مشخص میشود که کدام دارو برای چه بیماری مناسبتر است.
قاسمی ادامه داد: برای روشن شدن موضوع، میتوان به یک مثال ساده در زمینه داروهای ضدسرفه اشاره کرد. برای نمونه، داروی دکسترومتورفان که در برخی شربتهای ضدسرفه وجود دارد، ممکن است برای یک فرد مؤثر باشد، اما در فرد دیگری تأثیر مشابهی نداشته باشد. با استفاده از پزشکی دقیق و درمان شخصیسازیشده، میتوان مشخص کرد که یک دارو برای کدام فرد مناسب است و برای چه فردی مناسب نیست.
مدیرکل سلامت دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: این موضوع بهویژه در درمان سرطان اهمیت زیادی دارد. در روشهای درمانی مبتنی بر پزشکی شخصیسازیشده، با توجه به شرایط و ویژگیهای بیمار، دارو به بخش درگیر بیماری هدایت میشود. همچنین نوع داروی مورد استفاده نیز بر اساس اطلاعات ژنومی بیمار مشخص میشود.
مدیریت هوشمند بیمارستانها و بهینهسازی منابع
قاسمی با اشاره به کاربرد سیستمهای پشتیبان تصمیمگیری در مدیریت مراکز درمانی بیان کرد: یکی دیگر از حوزههای کاربرد هوش مصنوعی، سیستمهای پشتیبان تصمیمگیری مدیریتی است. این سیستمها میتوانند در مدیریت بیمارستانها نقش مؤثری ایفا کنند.
وی افزود: یکی از مهمترین مسائلی که در مدیریت بیمارستانها با آن مواجه هستیم، نحوه مدیریت تختهای بیمارستانی، داروها و سایر منابع است. در حال حاضر، ممکن است در برخی بیمارستانها تعداد زیادی تخت خالی وجود داشته باشد، درحالیکه در مراکز دیگر با کمبود تخت مواجه باشیم. همچنین ممکن است یک بیمارستان مقدار زیادی دارو خریداری کند که در نهایت تاریخ مصرف آنها منقضی شود، درحالیکه همان دارو در بیمارستان دیگری موجود نباشد.
وی ادامه داد: هوش مصنوعی میتواند با ایجاد یک داشبورد مدیریتی هوشمند، اطلاعات مربوط به منابع و امکانات بیمارستانها را تحلیل کند و زمینه مدیریت بهتر، توزیع مناسبتر منابع و کاهش هدررفت امکانات را فراهم آورد.
جراحی رباتیک و مراقبتهای شخصیسازیشده
مدیرکل سلامت دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به پیشرفتهای هوش مصنوعی در حوزه جراحی اظهار کرد: جراحی رباتیک و هدایتشده از دیگر کاربردهای مهم این فناوری است. در جراحیهای بسیار ظریف و دقیق که ممکن است لرزش دست انسان بر نتیجه عمل تأثیر بگذارد، میتوان از سیستمهای جراحی رباتیک استفاده کرد.
قاسمی در ادامه با اشاره به مراقبتهای شخصیسازیشده گفت: در این حوزه، علاوه بر اطلاعات ژنومیک، سبک زندگی و شرایط محیطی افراد نیز اهمیت دارد. در واقع، ویژگیهای شخصی هر بیماری که به مراکز درمانی مراجعه میکند، میتواند مبنای ارائه خدمات متناسب با شرایط او قرار گیرد.
وی افزود: در حال حاضر، موضوعی را با یکی از دانشجویان خود در زمینه شخصیسازی خدمات در حال بررسی و پیگیری هستیم. در این طرح، تلاش میکنیم با استفاده از دادههای مربوط به ویژگیهای فردی، سبک زندگی، روحیات و سایر خصوصیات افراد، بررسی کنیم که چگونه میتوان از این اطلاعات در حوزه بازاریابی بیمارستانی (Hospital Marketing) استفاده کرد.
پایش لحظهای بیماران با ابزارهای پوشیدنی و حسگرهای هوشمند
قاسمی با تشریح نقش دادههای لحظهای در مراقبت از بیماران عنوان کرد: یکی دیگر از کاربردهای هوش مصنوعی، استفاده از دادههای لحظهای است. در این زمینه، از ابزارهای پوشیدنی و حسگرهایی استفاده میشود که همراه بیمار هستند و وضعیت جسمانی او را بهصورت مستمر پایش میکنند.
وی ادامه داد: برای مثال، بیمارانی که با مشکلات قلبی یا بیماری دیابت مواجه هستند، میتوانند از این ابزارها استفاده کنند. اطلاعات جمعآوریشده از طریق اپلیکیشن بهصورت آنلاین برای پرستار ارسال میشود و پرستار نیز میتواند وضعیت بیمار را در لحظه مشاهده کند. به این ترتیب، امکان پیشگیری از بروز عوارض و وضعیتهای خطرناکی مانند سکته مغزی فراهم میشود.
مدیرکل سلامت دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به کاربرد این فناوری در بیماران مبتلا به سرطان و دیابت اظهار کرد: همانطور که اشاره کردم، درمان و مراقبت از بیماران سرطانی نیز میتواند بر اساس ویژگیهای شخصی و اطلاعات ژنتیکی آنها انجام شود. در زمینه دیابت نیز فناوریهای جدید امکان پایش مستمر قند خون را فراهم کردهاند.
قاسمی افزود: در روشهای معمول، فرد مبتلا به دیابت برای اطلاع از میزان قند خون خود باید بهطور مرتب با سوزن نوک انگشت خود را سوراخ کند و نمونه خون بگیرد؛ اما در روشهای جدید، حسگری در زیر پوست قرار میگیرد که بهصورت مستمر و شبانهروزی میزان قند خون را اندازهگیری میکند و اطلاعات را ارسال میکند.
وی ادامه داد: اپلیکیشن هوشمندی که به این حسگر متصل است، اطلاعات را تحلیل میکند و میتواند بر اساس وضعیت بیمار، درباره فعال شدن یا نشدن سیستم انسولین تصمیمگیری کند. به این ترتیب، فرایند پایش و مدیریت قند خون با دقت و سهولت بیشتری انجام میشود.
وی همچنین خاطرنشان کرد: ابزارهای پوشیدنی هوشمند در زمینه پایش وضعیت قلب و عروق نیز کاربرد دارند. این ابزارها میتوانند ضربان و ریتم قلب را اندازهگیری و وضعیت آن را بهصورت هوشمند بررسی کنند.
ارائه خدمات پزشکی از راه دور
مدیرکل سلامت دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه به یکی دیگر از پیشرفتهای پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: مشاوره زنده و بلادرنگ از دیگر قابلیتهای مهم این فناوری است. یکی از مشکلاتی که در نظام سلامت با آن مواجه هستیم، این است که پزشکان متخصص تمایل کمتری به حضور و فعالیت در مناطق محروم دارند؛ اما با استفاده از مشاوره زنده و بلادرنگ میتوان این مشکل را تا حد زیادی برطرف کرد.
قاسمی افزود: از طریق ارتباط تصویری و سامانههای هوشمند، امکان ارائه مشاوره تخصصی به بیماران در مناطق محروم فراهم میشود. همچنین پایش از راه دور بیماران یکی دیگر از کاربردهای مهم این فناوری است.
وی با اشاره به نمونههای عینی این فناوری در حوزه مراقبتهای ویژه اظهار کرد: یکی از نمونههای کاربردی، مراقبتهای ویژه از راه دور یا آیسییو از راه دور است. در مناطق مرزی و محروم، ممکن است امکان حضور پزشک متخصص یا فوقتخصص در بخش مراقبتهای ویژه وجود نداشته باشد. حتی ممکن است بیمار در یک خانه بهداشت یا مرکزی درمانی کوچک بستری باشد که امکانات یک بیمارستان مجهز را در اختیار ندارد.
مدیرکل سلامت دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: در چنین شرایطی، علائم حیاتی بیمار از طریق تجهیزات موجود در آن مرکز درمانی بهصورت لحظهای به یک تیم فوقتخصصی در تهران ارسال میشود و اطلاعات بیمار روی مانیتورهای این تیم قرار میگیرد. به این ترتیب، متخصصان میتوانند وضعیت بیمار را بررسی کنند و نوع دارو و دستورات درمانی لازم را به پزشک عمومی حاضر در آن منطقه ارائه دهند.
برنامه دانشگاه آزاد اسلامی برای تأسیس مرکز هوش مصنوعی در علوم پزشکی
قاسمی در پایان با اشاره به وضعیت استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت بیمارستانهای دانشگاه آزاد اسلامی گفت: در دانشگاه آزاد اسلامی، هنوز اقدامات گسترده و متمرکزی برای مدیریت یکپارچه همه بیمارستانها با استفاده از هوش مصنوعی آغاز نشده است.
وی افزود: با این حال، آقای دکتر رنجبر دستور دادهاند مرکزی با عنوان «هوش مصنوعی در علوم پزشکی» تأسیس شود. موافقتهای لازم برای راهاندازی این مرکز اخذ شده و انشاءالله فرایند تأسیس آن در حال انجام است.
انتهای پیام/
نظر شما