به گزارش گروه بین الملل ایسکانیوز، شبکه خبری الجزیره در یک گزارش تحلیلی به نقل از کارشناسان نسبت به تبعات ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته ماندن تنگه هرمز و افزایش نگرانیها درباره احتمال قحطی جهانی هشدار داد.
در این گزارش که روز سهشنبه منتشر شد، آمده است: پرسشی که اکنون ذهن اقتصاددانان و سیاستگذاران را به خود مشغول کرده این است که پیامدهای این بحران چه زمانی و با چه شدتی بر هزینه مواد غذایی اثر خواهد گذاشت.
تحلیلگران بهطور کلی اتفاقنظر دارند که تأثیر واقعی این جنگ هنوز احساس نشده است چرا که میان افزایش هزینه نهادههای کشاورزی و بالا رفتن قیمتها در فروشگاهها فاصله زمانی وجود دارد.
آنها همچنین توافق دارند که شدت پیامدها تا حد زیادی به این بستگی دارد که اختلال کشتیرانی در تنگه هرمز چه مدت ادامه یابد؛ گذرگاهی که بهطور معمول حدود یکسوم کود صادراتی و یکچهارم نفت صادراتی جهان از طریق دریا از آن عبور میکند.
متین قیم، مدیر اجرایی مرکز پژوهشهای توسعه در دانشگاه بن آلمان، به الجزیره گفت: قیمت مواد غذایی در ماههای آینده قطعاً افزایش خواهد یافت و این موضوع تأمین غذای کافی و سالم را برای بسیاری از مردم جهان دشوارتر خواهد کرد.
قیم افزود: فقرا در آفریقا و آسیا بیشترین آسیب را خواهند دید چرا که آنها همین حالا هم بخش بزرگی از درآمد خود را صرف غذا میکنند.
وی گفت: گرسنگی و سوءتغذیه به احتمال بسیار زیاد افزایش خواهد یافت.
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) هفته گذشته هشدار داد که بحران طولانیمدت در این تنگه که ایران در واکنش به جنگ آمریکا و اسرائیل آن را بسته است، میتواند به یک «فاجعه» جهانی غذایی منجر شود.
بر اساس اعلام این سازمان، هند، بنگلادش، سریلانکا، سومالی، سودان، تانزانیا، کنیا و مصر از جمله کشورهایی هستند که بیشترین خطر را احساس میکنند.
برنامه جهانی غذا در تحلیلی در ماه گذشته اعلام کرد اگر درگیری تا میانه سال ادامه یابد و قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی بماند، نزدیک به ۴۵ میلیون نفر دیگر ممکن است با کمبود شدید مواد غذایی روبهرو شوند.
تا اینجا، جنگ تنها بهطور محدود و به میزانی که برخی ناظران را شگفتزده کرده، بر قیمت مواد غذایی اثر گذاشته است. بر اساس شاخص قیمت غذای فائو، قیمت جهانی مواد غذایی ماه گذشته نسبت به فوریه ۲.۴ درصد افزایش یافت.
قیمت غلات افزایش کمتری را تجربه کرد و تنها ۱.۵ درصد بالا رفت.
برای مقایسه، قیمت کلی مواد غذایی هنوز حدود ۱۱ درصد پایینتر از میانگین سال ۲۰۲۲ است؛ زمانی که بازارها با شوک همزمان حمله روسیه به اوکراین و همهگیری کرونا دستوپنجه نرم میکردند.
اگرچه افزایش قیمت نفت و کود هزینه تولید غذا را بالا برده، بیشتر غذایی که اکنون در جهان مصرف میشود، مدتها پیش از آغاز جنگ تولید شده است.
بر اساس این گزارش، تولید جهانی غلات نیز هرگز تا این اندازه بالا نبوده است.
پیشبینی میشود ذخایر غلات تا پایان فصل کشاورزی ۲۰۲۶ به رکورد ۹۵۱.۵ میلیون تن برسد که حدود ۹ درصد بیشتر از سال قبل است.
ساندرو اشتاینباخ، کارشناس سیاست کشاورزی و اقتصاد کاربردی در دانشگاه ایالتی داکوتای شمالی، گفت تحولات اخیر قیمتها باید با احتیاط تفسیر شود و آنها را «سیگنالی ترکیبی، نه دلیلی روشن برای اطمینان» توصیف کرد.
وی تاکید کرد: شوکهای نهادهای معمولاً با تأخیر منتقل میشوند.
این کارشناس افزود: موجودی انبارها، خریدهای پیشین کود، تأخیر در انتقال هزینهها و ابهام درباره مدت بحران همگی میتوانند بهطور موقت اثرات را کمرنگ کنند.
اما کشاورزی بر اساس چرخههای زیستی و فصلی عمل میکند، در حالی که بازار کود و کشتیرانی میتواند ظرف چند روز یا چند هفته قیمتها را تغییردهد.
شورو داسگوپتا، پژوهشگر بنیاد سیامسیسی در لچه ایتالیا، در این باره گفت شاخصهای کلی قیمت که توسط نهادهایی مانند سازمان ملل منتشر میشود، لزوماً فشار واقعی واردشده بر بسیاری از خانوارهای کشورهای فقیر را منعکس نمیکند.
وی افزود: در بسیاری از کشورهای کمدرآمد، قیمت سوخت مستقیماً به قیمت خردهفروشی مواد غذایی منتقل میشود، زیرا هزینه حملونقل سهم بسیار بزرگتری از هزینه کل خانوار را نسبت به کشورهای پردرآمد تشکیل میدهد.
داسگوپتا گفت: بنابراین حتی پیش از هر شوک احتمالی به برداشت محصول در سال جاری، افزایش هزینه انرژی هماکنون بر بودجه غذایی در داکا، قاهره و لاگوس تأثیر گذاشته است.
با افزایش قیمت غذا، خانوارها اغلب ناچار میشوند از میوه، سبزیجات و منابع پروتئینی فاصله بگیرند و به سمت «اقلام ارزانتر و پرکالری» حرکت کنند؛ موضوعی که پیامدهای ماندگاری برای تغذیه کودکان و سلامت بلندمدت دارد.
اگرچه درباره تأخیر در اثرگذاری جنگ و اهمیت بازگشایی تنگه هرمز اتفاقنظر گستردهای وجود دارد، اما ناظران درباره شدت چشمانداز کنونی کمتر همنظرند.
معاملهگرانی که قراردادهای مالی مرتبط با محصولات کشاورزی را خریدوفروش میکنند، تنها انتظار افزایشهای ملایم قیمت را در ماههای آینده دارند.
قراردادهای آتی گندم و ذرت در بورس کالای شیکاگو نشاندهنده افزایش ۴ تا ۵ درصدی قیمت تا پایان سال است.
از برخی جهات، جهان نسبت به شوکهای بزرگ پیشین در نظام غذایی جهانی، آمادگی بیشتری برای مواجهه با بحران کنونی دارد.
در جریان بحران غذایی ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۸، زمانی که قیمت جهانی گندم بیش از ۱۳۵ درصد جهش کرد، کشورهای متعددی از جمله چین، هند، ویتنام و اوکراین محدودیتهایی بر صادرات محصولات اساسی اعمال کردند.
اقتصاددانان میگویند این محدودیتها بحران را تشدید کرد؛ بحرانی که در ابتدا ناشی از ترکیبی از خشکسالی، ذخایر پایین غلات و افزایش قیمت نفت بهویژه در کشورهای در حال توسعه بود.
در جریان جنگ کنونی، هجوم مشابهی برای ممنوعیت صادرات مواد غذایی مشاهده نشده است، هرچند ایران و کویت که تأمینکنندگان عمده جهانی غذا نیستند، محدودیتهایی اعمال کردهاند.
الیزابت رابینسون، استاد اقتصاد محیطزیست در مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن، گفت: وضعیت کنونی کمی متفاوت است.
وی افزود: بازار غلات مختل نشده و کشورها مانند سال ۲۰۰۸ واکنش نشان ندادهاند. بنابراین به احتمال زیاد نیازی نیست نگران جهش شدید قیمت مواد غذایی در آینده نزدیک باشیم.
استیو ویگینز، پژوهشگر مؤسسه توسعه برونمرزی در لندن، گفت پیشبینیهای بدبینانه توانایی بازارها برای سازگاری با شوکها را دستکم میگیرند.
وی گفت: کشاورزی بسیار بیشتر از صنایعی مانند خودروسازی در سراسر جهان متنوع و پراکنده است. کشاورزان در تطبیق نظامهای تولید خود با تغییر در دسترسی و قیمت نهادهها، قیمت محصولات و نوآوریهای فنی مهارت دارند.
ویگینز افزود در بحران ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۸ نیز برخی تحلیلگران پیشبینی کرده بودند که قیمت غلات هرگز به حالت عادی بازنخواهد گشت، اما در نهایت به سطوح تاریخی پایین بازگشت.
وی گفت: آنها اعلام کرده بودند که نظام از کار افتاده و این جهش نشان داده که سیستم غذایی تا چه اندازه ناکارآمد است. او افزود: خوشبختانه آنها اشتباه میکردند.
با این حال، هرچه تنگه هرمز مدت بیشتری بسته بماند، احتمال افزایش بیشتر قیمت اوره، آمونیاک، گوگرد و فسفاتها بیشتر خواهد شد؛ موضوعی که به معنای هزینههای بالاتر برای کشاورزان است.
سازمان خواربار و کشاورزی برآورد کرده اگر بحران حل نشود، قیمت کود ممکن است در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ بهطور میانگین ۲۰ درصد بالاتر باشد.
انتهای پیام/
نظر شما