شاهین آخوند زاده معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در گفتوگو با خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز با تشریح جایگاه ایران از نظر کمیت و کیفیت مقالات منتشر شده اظهار کرد: ایران با وجود دو پله صعودی که در مقالات پراستناد داشتهاست، در رتبهبندی تعداد مقالات از رده ۱۷ به ۱۸ سقوط کرده، این رویه تغییرراهبرد از سوی وزارت بهداشت نبوده که به نفع کیفیت از کمیت گذشت باشد. سیاست صحیح این است که هم از نظر تعداد و هم از نظر کیفیت وضعیت مطلوبی داشته باشیم.
وی تاکید کرد: واقعیت این است که ما از نظر کل استنادات دو رتبه صعود نداشتیم بلکه از نظرانتشار در یک سری مجلات خاص صعود کردیم، اما آنچه رخ داده یک عقبماندگی ناخواسته است که برای جبران این موضوع به یک برنامه چند ساله نیاز است.
معاون تحقیقات و فناوری وبدا با بیان اینکه این عقبماندگی از سال ۲۰۲۲ شروع شده است، اضافه کرد: همانطور که دولتهای بعد ازجنگ هشت ساله برنامههای سی ساله داشتند تا سال ۲۰۱۷ به رتبه اول منطقه برسیم، در حالحاضرنیز حداقل چهار تا پنج سال سرمایهگذاری نیاز داریم تا با توکل به خدا بتوانیم این عقبماندگی را جبران کنیم.
آخوند زاده تاکید کرد: با اینکه در سال ۲۰۲۳ رشد منفی از نظر تعداد مقالانت داشتیم اما درسال ۲۰۲۵ رشد مثبت شد و تعداد مقالات ما کاهش پیدا نکرد بلکه ۱.۶ درصد رشد داشت و این حاصل برنامههای دو سال گذشته آن بود. اما با این وجود باز هم رتبه از دست دادیم.
ترکیه ۲۰ درصد رشد کرد؛ عربستان ۱۲ درصد
وی در تبیین دو دلیل اصلی افت رتبه عنوان کرد: دلیل اول رشد قابل توجه رقبای ماست. ترکیه ۲۰ درصد رشد داشت و عربستان ۱۲ درصد. دلیل دوم نیز این است که بخشی از مجلات داخلی ما به دلیل قطع اینترنت در سال نتوانستند مقالات را چاپ کنند و حدود ۵۶۰۰ مقاله را از دست دادیم.
معاون تحقیقات و فناوری وبدا اظهار کرد: اگر قطع اینترنت در سال ۲۰۲۵ نبود، ما باید رتبه شانزدهم را کسب میکردیم و حتی از عربستان هم بالاتر میبودیم. به این شکل اگر ۷۷ هزار مقاله چاپ شده آن سال را با آن ۵۶۰۰ مقاله جمع بزنیم، به حدود ۸۱ هزار مقاله میرسیدیم. در آن صورت رشدمان دیگر یک و شش دهم درصد نبود بلکه حدود هفت تا هشت درصد میشد و رتبه شانزدهم را به دست میآوردیم.
پیشبینی رشد منفی در ۲۰۲۶؛ یک چهارم سال نابود شد
او با تأکید بر اینکه برای سال ۲۰۲۶ وضعیت بدتر هم خواهد شد، هشدار داد: متأسفانه پیشبینی من رشد منفی است. تعداد مقالات در سال ۲۰۲۶ از سال ۲۰۲۵ هم کمتر خواهد شد. چون از دوازده ماه سال، سه ماه را از دست دادهایم. عملاً شما فقط نه ماه فرصت دارید تا تولیدات علمی منتشر شود.
آخوند زاده با طرح اینکه سالانه حدود ۸۰ هزار مقاله در مجلات نمایش داده شده منتشر میکنیم، تصریح کرد: اگر سه ماه از سال را از دست بدهید یعنی چیزی حدود ۱۷ تا ۱۸ هزار مقاله را از دست دادهاید. این به معنی شانه خالی کردن دانشگاهها نیست.
تحریم اقتصادی و قطع روابط بینالملل از دیگر عوامل کاهش تعداد مقالات
وی درباره عوامل موثر دیگر، گفت: عوامل متعددی تأثیر میگذارد اعم ازحمایتهای مالی، وقتی کشور از نظر اقتصادی ضعیف میشود، پول کمتری در پژوهش هزینه میکند. سهم پژوهش از جیدیپی کاهش پیدا میکند و خود جیدیپی هم کوچک میشود. دوم، کاهش روابط بینالملل است وعامل دیگر قطع اینترنت و چهارمین عامل، تحریمهای علمی. به عنوان مثال در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ قطع اینترنت آنچنان مشکل آفرین نبود عوامل دیگر مانند تحریمهای علمی و عدم حمایتمالی چالش اصلی بود.
آخوند زاده اظهار کرد: در زمینه حمایتهای مالی در وزارت بهداشت گرنتها یک سالی است که به دانشگاهها اختصاص داده میشود و حمایت مالی نسبت به قبل بهتر شده. اما هنوز ایدهآل نیست.
وی تاکید کرد: برای رقابت با ترکیه که رشد ۲۰ درصدی داشته، نمیتوان با سه دهم درصد از جیدیپی رقابت کرد. کشوری مثل ترکیه یک درصد از جیدیپی بزرگش را به پژوهش اختصاص میدهد. آن هم بدون تحریم علمی و با ارتباطات بینالمللی خوب.
نیاز به سقف یک و نیم تا دو درصد از جیدیپی
معاون تحقیقات و فناوری وبدا در واکنش به اینکه حداقل نیاز مالی برای پژوهش واقعاً چقدراست گفت: در سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۸ هفت دهم درصد از سهم جی دی پی صرف پژوهش میشد. همان زمان رهبرشهید تاکید داشتند که باید ۱.۵ تا ۲ درصد از سهم جی دی پی صرف پژوهش شود. اما به دلایل مختلف این اتفاق نیفتاد. در حالحاضر اگرچه بعضی مواقع میگوییم ۰.۵ درصد از سهم جی دی پی صرف پژوهش میشود، ولی واقعیت این است که سه دهم درصد از جیدیپی به پژوهش در کل کشور تعلق میگیرد.
وی تاکید کرد: اگر بخواهیم با کشورهای منطقه رقابت کنیم با زیر ۱ درصد از سهم جی دی پی این امکان وجود ندارد.
آخوند زاده در پاسخ به اینکه سهم وزارت بهداشت از بودجه پژوهشی کشور چقدر است، اظهار کرد: سهم وزارت بهداشت از بودجه پژوهشی کشور حدود ۱۲ تا ۱۳ درصد است. در حالی ۳۳ درصد از تولید علم کشور با وزارت بهداشت است. خواسته وزارت بهداشت این است که به جای ۱۲ یا ۱۳ درصد، باید ۳۰ تا ۳۳ درصد از بودجه پژوهشی کشور را داشته باشد. تازه آن زمان میشود به رقابت پرداخت.
انتهای پیام/
نظر شما