به گزارش خبرنگار علم و فناوری ایسکانیوز؛ در میانه رقابت فزاینده قدرت‌های بزرگ برای تعیین آینده هوش مصنوعی، کنفرانس جهانی هوش مصنوعی (World Artificial Intelligence Conference - WAIC) در شانگهای بار دیگر به یکی از مهم‌ترین گردهمایی‌های بین‌المللی این حوزه تبدیل شد. این رویداد که از سال ۲۰۱۸ در چین برگزار می‌شود، علاوه بر نمایش تازه‌ترین دستاوردهای فناوری، به محلی برای گفت‌وگو درباره آینده حکمرانی هوش مصنوعی، استانداردهای جهانی، دسترسی برابر به فناوری و نقش کشورها در شکل‌دهی به نظم جدید دیجیتال تبدیل شده است.

WAIC ۲۰۲۶ در شرایطی برگزار شد که هوش مصنوعی از یک فناوری صرفاً تجاری و تحقیقاتی فراتر رفته و به موضوعی راهبردی در رقابت‌های ژئوپلیتیکی، اقتصادی و امنیتی جهان تبدیل شده است. حضور مقام‌های ارشد سیاسی، از جمله شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، و آنوتین چارن‌ویرکول، نخست‌وزیر تایلند، نشان داد که بحث درباره آینده هوش مصنوعی دیگر محدود به شرکت‌های فناوری نیست و به یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری جهانی تبدیل شده است.

محور اصلی این دوره از کنفرانس که از ۱۷ تا ۲۰ ژوئیه برگزار شد، بررسی چگونگی توسعه هوش مصنوعی به شکلی ایمن، فراگیر و مبتنی بر همکاری بین‌المللی بود؛ موضوعی که در سخنان رهبران حاضر در این رویداد نیز بازتاب یافت. در حالی که چین بر مدل‌های متن‌باز، دسترسی کشورهای در حال‌ توسعه به فناوری و ایجاد یک چارچوب جهانی جدید برای حکمرانی هوش مصنوعی تأکید کرد، دیگر شرکت‌کنندگان نیز بر ضرورت ایجاد تعادل میان نوآوری، امنیت و مسئولیت‌پذیری در توسعه این فناوری تأکید داشتند.

شی جین‌پینگ: چین رهبر نظم جدید جهانی هوش مصنوعی است

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، روز جمعه پکن را به‌ عنوان مدافع و پیشگام یک نظم جدید جهانی در حوزه هوش مصنوعی معرفی کرد و از بزرگ‌ترین کنفرانس فناوری چین برای ترویج فناوری متن‌باز و به چالش کشیدن نفوذ آمریکا بر قواعد حاکم بر این حوزه پرشتاب استفاده کرد.

شی در سخنرانی خود در مراسم افتتاحیه کنفرانس جهانی هوش مصنوعی در شانگهای، از کشورها خواست «فرصت تاریخی» هوش مصنوعی متن‌باز را غنیمت بشمارند و وعده داد به کشورهای درحال‌توسعه برای ایجاد توانمندی‌های هوش مصنوعی کمک کند. او همچنین درباره شکل‌گیری «بی‌عدالتی‌های تاریخی جدید» در نتیجه دسترسی نابرابر به این فناوری هشدار داد.

این اظهارات، روشن‌ترین بیان تاکنون از جاه‌طلبی چین برای شکل‌دهی به حکمرانی جهانی هوش مصنوعی محسوب می‌شود؛ به‌گونه‌ای که پکن مدل‌های متن‌باز خود را یک کالای عمومی جهانی معرفی کرده و در مقطع حساسی از رقابت برای رهبری فناوری، خود را جایگزینی برای واشنگتن قرار می‌دهد.

شی با مقایسه اهمیت هوش مصنوعی با اختراع موتور بخار و برق، چشم‌اندازی را ترسیم کرد که در آن چین فناوری و دانش هوش مصنوعی را با کشورهای جنوب جهانی به اشتراک می‌گذارد و هم‌زمان تلاش‌های جهانی برای تدوین استانداردهای حاکم بر این فناوری نوظهور را هدایت می‌کند.

این سخنرانی، ائتلاف هوش مصنوعی چین را به ‌عنوان رقیبی برای ابتکار بین‌المللی «Pax Silica» تحت رهبری آمریکا معرفی کرد؛ طرحی که هدف آن تأمین امنیت زنجیره‌های تأمین جهانی هوش مصنوعی و مواد معدنی حیاتی است. با این حال، شی در سخنان خود نامی از واشنگتن نبرد.

چین و روایت «پرده آهنین هوش مصنوعی»

رسانه‌های دولتی چین در ماه‌های اخیر به ‌طور فزاینده‌ای راهبرد هوش مصنوعی پکن را پاسخی به چیزی معرفی کرده‌اند که آن را تلاش آمریکا برای ایجاد یک «پرده آهنین هوش مصنوعی» می‌نامند. در تفسیری که روز پنجشنبه توسط حساب کاربری Yuyuan Tantian وابسته به شبکه تلویزیونی دولتی چین منتشر شد، آمده است که چین در تلاش است با تجمیع توان همه بشریت و همه کشورها برای ساخت یک اکوسیستم هوش مصنوعی باز و همه‌جانبه، نظم دیگری ایجاد کند.

کنفرانس WAIC نشان‌دهنده تغییرات سریع در چشم‌انداز هوش مصنوعی بود؛ جایی که مدل‌های هوش مصنوعی با وزن‌های باز چین به‌سرعت در حال رقابت با سیستم‌های اختصاصی شرکت‌های آمریکایی مانند OpenAI و Anthropic هستند.

شرکت استارت‌آپی چینی Moonshot AI مستقر در پکن، روز جمعه مدل Kimi K۳ را معرفی کرد که به گفته این شرکت، از نظر تعداد پارامترها بزرگ‌ترین مدل هوش مصنوعی باز جهان است. این رونمایی یک ماه پس از آن انجام شد که دولت آمریکا به ‌طور ناگهانی مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی شرکت آنتروپیک را به دلیل نگرانی‌های امنیتی محدود کرد.

رویترز پیش‌تر در همین ماه گزارش داده بود که پکن در حال بررسی محدودیت‌هایی برای دسترسی خارجی به برخی از پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی چین است؛ موضوعی که نشان‌دهنده افزایش تنش میان حمایت چین از هوش مصنوعی متن‌باز و دستورکار سخت‌گیرانه‌تر امنیت ملی این کشور است.

تأکید شی بر ایمنی هوش مصنوعی

شی همچنین تأکید کرد که سیستم‌های هوش مصنوعی باید همچنان تحت کنترل انسان باقی بمانند و از کشورها خواست سازوکارهای هشدار زود هنگام و واکنش اضطراری برای مدیریت خطرات هوش مصنوعی ایجاد کنند. این اظهارات، صریح‌ترین موضع‌گیری شی تاکنون درباره ایمنی هوش مصنوعی بود.

او همچنین خواستار اقداماتی برای جلوگیری از سناریوهای از دست رفتن کنترل بر هوش مصنوعی شد و درباره خطرات سیستم‌های خودمختار هوش مصنوعی که ممکن است از نظارت و کنترل انسانی خارج شوند، هشدار داد.

دیدگاه‌های رقیب درباره آینده هوش مصنوعی

مقام‌های آمریکایی استدلال کردند که مقررات بیش از حد می‌تواند مانع نوآوری شود، در حالی که چین مدل‌های کم‌هزینه و متن‌باز خود را ابزاری برای کاهش شکاف جهانی در دسترسی به هوش مصنوعی معرفی کرد.

آمریکا تاکنون ۳۵ کشور را در چارچوب «بیانیه فرصت‌های هوش مصنوعی» (AI Opportunity Statement) گرد هم آورده است، در حالی که ۲۹ کشور به ابتکار تحت رهبری چین یعنی WAICO پیوسته‌اند.

فردی آگاه از موضع آمریکا گفت قزاقستان تنها کشوری است که تاکنون در هر ۲ ابتکار حضور دارد و افزود این هم‌پوشانی محدود نشان می‌دهد بیشتر کشورهایی که با چارچوب واشنگتن همراه شده‌اند، از طرح رقیب چین حمایت نکرده‌اند.

شی وعده انتقال ظرفیت هوش مصنوعی به کشورهای در حال توسعه را داد

یکی از بخش‌های مهم سخنرانی شی جین‌پینگ در کنفرانس جهانی هوش مصنوعی، تمرکز بر افزایش دسترسی کشورهای در حال توسعه به فناوری‌های هوش مصنوعی بود. رئیس‌جمهور چین اعلام کرد پکن در پنج سال آینده پنج هزار فرصت آموزشی و دوره‌های تخصصی هوش مصنوعی برای کشورهای در حال توسعه فراهم خواهد کرد. این برنامه شامل دوره‌های آموزشی و نشست‌های تخصصی با هدف ارتقای مهارت نیروی انسانی و افزایش توانایی کشورهای مختلف در توسعه و استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی خواهد بود.

شی همچنین اعلام کرد چین قصد دارد مراکز همکاری کاربردی هوش مصنوعی را با مجموعه‌هایی مانند کشورهای عضو آسه‌آن، اتحادیه عرب، اتحادیه آفریقا، جامعه کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب (CELAC)، سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس ایجاد کند. این مراکز قرار است به‌ عنوان بستری برای همکاری‌های فنی، تبادل تجربه و توسعه کاربردهای عملی هوش مصنوعی فعالیت کنند.

بخش دیگری از این ابتکار به استفاده از هوش مصنوعی در حوزه مدیریت بحران و پیش‌بینی‌های هواشناسی اختصاص دارد. شی جین‌پینگ اعلام کرد چین به حدود ۳۰ کشور کمک خواهد کرد تا از سامانه هشدار زودهنگام هواشناسی مبتنی بر هوش مصنوعی موسوم به «مازو (MAZU)» استفاده کنند؛ سامانه‌ای که هدف آن بهبود پیش‌بینی‌های آب‌وهوایی و کاهش خسارات ناشی از بلایای طبیعی عنوان شده است.

دبیرکل سازمان ملل: فناوری باید در خدمت انسان باشد، نه انسان در خدمت فناوری

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در مراسم افتتاحیه کنفرانس جهانی هوش مصنوعی در شانگهای، از دولت‌ها و شرکت‌های فناوری خواست برای اطمینان از اینکه هوش مصنوعی به نفع همه کشورها مورد استفاده قرار می‌گیرد، با یکدیگر همکاری کنند.

او هشدار داد که بدون همکاری بین‌المللی، این فناوری به جای پیشبرد توسعه پایدار، می‌تواند شکاف‌ها و نابرابری‌های جهانی را افزایش دهد.

او گفت: هوش مصنوعی می‌تواند بزرگ‌ترین فرصت بشریت در قرن بیست‌ویکم باشد. اما می‌تواند به یکی از بزرگ‌ترین خطرهای آن نیز تبدیل شود. همانطور که موضوع این کنفرانس یادآوری می‌کند، آینده‌ای روشن‌تر به مشارکت و همکاری وابسته است و از چین برای گرد هم آوردن ما در چنین فضایی تشکر می‌کنم.

دبیرکل سازمان ملل متحد در سخنرانی خود در کنفرانس جهانی هوش مصنوعی شانگهای با اشاره به ابتکار حکمرانی جهانی هوش مصنوعی که رئیس‌جمهور چین در سال ۲۰۲۳ مطرح کرد، این اقدام را نشانه‌ای از تعهد و نقش‌آفرینی پکن در مدیریت جهانی فناوری‌های نوظهور دانست. او همچنین تأسیس سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی را ادامه طبیعی همین رویکرد توصیف کرد.

وی با اشاره به «پیمان جهانی دیجیتال» که سال گذشته با حمایت چین در مجمع عمومی سازمان ملل به تصویب رسید، تأکید کرد که فناوری‌های آینده باید با مشارکت همه کشورها توسعه یابند و مدیریت شوند، نه اینکه در اختیار تعداد محدودی از دولت‌ها یا شرکت‌های بزرگ قرار گیرند.

دبیرکل سازمان ملل با اشاره به نخستین گفت‌وگوی جهانی درباره حکمرانی هوش مصنوعی که در ماه جاری در ژنو برگزار شد، گفت اجماع شکل ‌گرفته در این نشست بر این اصل استوار بود که فناوری باید در خدمت انسان باشد، نه اینکه انسان در خدمت فناوری قرار گیرد.

او در ادامه ظرفیت‌های هوش مصنوعی برای تسریع پیشرفت‌های پزشکی، تحول در آموزش، افزایش بهره‌وری کشاورزی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید را مورد تأکید قرار داد و گفت این فناوری می‌تواند نقش مهمی در تحقق اهداف توسعه پایدار سازمان ملل ایفا کند.

با این حال، وی هشدار داد که تداوم شکاف‌های دیجیتال و تمرکز منابعی مانند توان پردازشی، داده و تخصص فنی در دست تعداد محدودی از کشورها و شرکت‌ها، خطر تشدید نابرابری‌های جهانی را به همراه دارد. به گفته او، در حالی که صدها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خصوصی به سمت توسعه هوش مصنوعی سرازیر شده است، بسیاری از کشورهای در حال توسعه سهم اندکی از این سرمایه‌گذاری‌ها دریافت می‌کنند.

دبیرکل سازمان ملل همچنین از حمایت بیش از ۲۰ کشور، از جمله چین، برای ایجاد شبکه جهانی تبادل و همکاری در حوزه توسعه ظرفیت‌های هوش مصنوعی تحت نظارت سازمان ملل خبر داد و اعلام کرد به‌زودی پیشنهاد تأسیس یک صندوق جهانی هوش مصنوعی با هدف حمایت از کشورهای در حال توسعه ارائه خواهد شد.

او در بخش دیگری از سخنانش سه اولویت اصلی برای بهره‌مندی همه کشورها از انقلاب هوش مصنوعی را «ظرفیت‌سازی»، «ایمنی» و «پایداری» عنوان کرد. وی تأکید کرد کشورهای در حال توسعه باید به ابزارها، آموزش و زیرساخت‌های لازم برای توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی دسترسی داشته باشند و از نقش چین در پیشبرد نخستین قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل درباره ظرفیت‌سازی در حوزه هوش مصنوعی قدردانی کرد.

دبیرکل سازمان ملل همچنین راهبرد متن‌باز چین را یکی از موفقیت‌های مهم جهانی در حوزه هوش مصنوعی توصیف کرد و خواستار دسترسی گسترده‌تر کشورها به توان پردازشی مقرون‌به‌صرفه شد.

وی در حوزه ایمنی نیز بر ضرورت تدوین استانداردهای مشترک بین‌المللی برای ارزیابی خطرات و مسئولیت‌پذیری سامانه‌های هوش مصنوعی تأکید کرد و گفت حفاظت از حقوق بشر و حفظ کنترل انسان بر تصمیمات حیاتی باید در مرکز سیاست‌گذاری‌های این حوزه قرار داشته باشد.

در بخش پایداری، دبیرکل سازمان ملل از شرکت‌های بزرگ فعال در حوزه هوش مصنوعی خواست آثار زیست‌محیطی سامانه‌های خود را به ‌طور شفاف اعلام کنند و تا سال ۲۰۳۰ تأمین انرژی مورد نیاز خود را به سمت منابع تجدیدپذیر سوق دهند.

او در پایان تأکید کرد که پرسش اصلی درباره آینده هوش مصنوعی این نیست که آیا این فناوری جهان را متحول خواهد کرد یا نه، بلکه این است که آیا این تحول به کاهش نابرابری‌ها و گسترش فرصت‌ها منجر خواهد شد یا شکاف‌های موجود را عمیق‌تر خواهد کرد. به گفته وی، آینده هوش مصنوعی آزمونی برای فناوری و در عین حال آزمونی برای همبستگی جهانی است.

تایلند آمادگی خود را برای همکاری با چین و جامعه بین‌المللی در راستای توسعه هوش مصنوعی اعلام کرد

آنوتین چارن‌ویرکول، نخست‌وزیر تایلند، در تاریخ ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ در مراسم افتتاحیه این کنفرانس جهانی شرکت کرد و ضمن تقدیر از رهبری چین در حوزه فناوری دیجیتال و هوش مصنوعی، سه اصل موسوم به ۳P را برای پیشبرد همکاری‌های هوش مصنوعی ارائه کرد:

Protection (حفاظت)

Potential (ظرفیت و پتانسیل)

Prosperity (شکوفایی)

این اصول با هدف تقویت همکاری‌های هوش مصنوعی در حوزه‌های اولویت‌دار، از جمله افزایش ثبات و امنیت منطقه‌ای، به‌ویژه در مبارزه با جرائم فراملی و فعالیت‌های کلاهبرداری آنلاین، مطرح شدند.

آنوتین گفت: نخست، حفاظت. هوش مصنوعی باید در خدمت بشریت باشد. حکمرانی هوش مصنوعی باید با هدف حفاظت از حریم خصوصی، کرامت انسانی و حقوق بشر انجام شود. همچنین باید در برابر سوگیری‌های زیان‌بار، تبعیض و دستکاری محافظت ایجاد کند.

او افزود: یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های امروز ما، استفاده فزاینده از هوش مصنوعی برای تولید اخبار جعلی، اطلاعات نادرست و عملیات گمراه‌کننده است. اگر این فناوری‌ها به دست کسانی بیفتد که قصد دستکاری افکار عمومی یا فرار از قانون را دارند، پیامدهای آن برای جوامع ما می‌تواند بسیار عمیق باشد. بنابراین جامعه بین‌المللی باید برای کاهش خطرات و پیامدهای ناخواسته هوش مصنوعی با یکدیگر همکاری کند.

او همچنین به توصیه‌نامه یونسکو درباره اخلاق هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: این سند، پایه مهمی برای اقدام است. وظیفه ما اکنون این است که این اصول را به سازوکارهای پاسخگویی و اقدامات عملی برای تضمین ایمنی تبدیل کنیم.

وی تأکید کرد این موضوع درباره جرائم فراملی نیز صدق می‌کند: هوش مصنوعی باید برای مقابله با کلاهبرداری‌های آنلاین، جرائم سایبری و قاچاق انسان مورد استفاده قرار گیرد، نه اینکه به ابزاری برای تسهیل آن‌ها تبدیل شود.

نخست‌وزیر تایلند گفت: تایلند با همکاری نزدیک با دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد و شرکای بین‌المللی، برای تقویت همکاری جهانی علیه کلاهبرداری‌های آنلاین تلاش کرده است.

او افزود: ما همچنین پلتفرم SHIELD را راه‌اندازی کرده‌ایم تا تبادل قابل اعتماد اطلاعات میان کشورها درباره کلاهبرداری‌های آنلاین و قاچاق انسان را تسهیل کند. ما از علاقه چین برای همکاری در چارچوب این ابتکار استقبال می‌کنیم. این موضوع نشان می‌دهد که حکمرانی مطلوب هوش مصنوعی تنها درباره تدوین قوانین نیست، بلکه درباره ایجاد سازوکارهای عملی برای اقدام جمعی نیز هست.

آنوتین در ادامه گفت: اصل دوم ظرفیت است. حکمرانی مناسب هوش مصنوعی نباید مانع نوآوری شود؛ بلکه باید آن را امکان‌پذیر کند. کشورها به نهادهای قابل اعتماد، نیروی انسانی ماهر، زیرساخت‌های دیجیتال و قوانین قابل پیش‌بینی نیاز دارند؛ قوانینی که هم نوآوری را تشویق کنند و هم اعتماد عمومی را حفظ کنند.

او افزود: در عین حال، هیچ رویکرد یکسانی برای توسعه هوش مصنوعی وجود ندارد. هر کشور باید این فرصت را داشته باشد که هوش مصنوعی را بر اساس نیازها و اولویت‌های خود توسعه دهد، در حالی که سیستم‌ها همچنان باز و متصل باقی بمانند.

نخست‌وزیر تایلند با اشاره به اصل سوم یعنی شکوفایی گفت: معیار واقعی سنجش هوش مصنوعی این است که تا چه اندازه می‌تواند پیشرفت انسانی ایجاد کند. هوش مصنوعی باید به تسریع اهداف توسعه پایدار، بهبود خدمات سلامت، آموزش و خدمات عمومی کمک کند و فرصت‌هایی برای کسب‌وکارهای کوچک و جوامع در همه کشورها ایجاد کند.

او تأکید کرد: اقتصادهای نوظهور باید به مشارکت‌کنندگان فعال در آینده هوش مصنوعی تبدیل شوند، نه صرفاً مصرف‌کنندگان فناوری‌هایی که در جای دیگری توسعه یافته‌اند.

آنوتین در پایان گفت: تایلند آماده مشارکت است. از طریق مرکز اقدامات حکمرانی هوش مصنوعی، ما آماده‌ایم به ‌عنوان یک محیط آزمایشی واقعی عمل کنیم؛ محیطی که در آن دولت‌ها، صنعت و دانشگاه‌ها بتوانند اصول جهانی را به راهکارهای عملی تبدیل کنند.

انتهای پیام/