هاشم اورعی، رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی ایسکانیوز، درباره وضعیت ناترازی گاز در آستانه فصل سرما اظهار کرد: روندی که هر سال در صنعت برق تکرار میشود، اکنون در حوزه گاز نیز در حال تکرار است. هر سال پیش از آغاز تابستان اعلام میشود که مشکلی در تأمین برق وجود ندارد، اما با شروع فصل گرما و بروز خاموشیها، دلایل و توجیهات مختلفی مطرح میشود و در پایان نیز وعده داده میشود که سال آینده مشکلی وجود نخواهد داشت.
وی افزود: اکنون در آستانه پاییز قرار داریم و در حوزه گاز نیز احتمالاً همان روند تکرار خواهد شد؛ به این معنا که اعلام میشود مشکلی وجود ندارد و با تلاش و همت میتوان مسائل را حل کرد، در حالی که واقعیت این است که حل مشکل ناترازی گاز با این روش امکانپذیر نیست.
اورعی با بیان اینکه کشور در همه حاملهای انرژی از جمله برق، بنزین، گازوئیل و گاز با مشکل مواجه است، گفت: از نظر من، بزرگترین و مهمترین مشکل کشور در بخش گاز است. زمانی که برنامههای حوزه انرژی را با معاون برنامهریزی وزیر نفت بررسی میکردیم، برآورد این بود که برای حل اساسی مشکلات صنعت برق به حدود ۲۰ میلیارد دلار سرمایه و نزدیک به سه سال زمان نیاز داریم؛ البته به شرطی که با تحریمهای خارجی مواجه نباشیم.
نیاز ۸۰ میلیارد دلاری برای حل مشکل گاز
رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران ادامه داد: صنعت برق ایران صنعتی ریشهدار است، اما اگر بخواهیم همین نسخه را برای صنعت گاز اجرا کنیم، به حدود ۸۰ میلیارد دلار سرمایه نیاز خواهیم داشت؛ یعنی چهار برابر منابع مورد نیاز صنعت برق. از سوی دیگر، زمان مورد نیاز نیز به جای سه سال، حدود هفت تا ۱۰ سال خواهد بود.
وی تصریح کرد: مشکل مهمتر این است که برای حل ناترازی گاز به فناوریهایی نیاز داریم که در داخل کشور در اختیار نداریم؛ هرچند برخی معتقدند این فناوریها در کشور موجود است.
اورعی با اشاره به پروژههای تعریفشده برای جمعآوری گازهای همراه نفت گفت: در یکی از دولتهای گذشته، پروژهای با حضور چهار شرکت داخلی از جمله قرارگاه، اوج و پتروپارس تعریف شد و برای اجرای آن قراردادهایی به ارزش حدود ۱۸ میلیارد دلار به امضا رسید. حتی برای این پروژه جشن گرفته شد، اما در نهایت اتفاقی رخ نداد. دلیل این موضوع فقط کمبود منابع مالی نبود، بلکه کشور از نظر فناوری نیز توان اجرای چنین پروژهای را نداشت.
وی تأکید کرد: مشکل گاز، مشکل کوچکی نیست، اما این موضوع به معنای حلنشدنی بودن آن نیز نیست. با این حال، زمستان پیشرو تنها نمونهای از وضعیت آینده است. بررسیهایی که طی حدود ۲۵ سال گذشته درباره وضعیت گاز کشور انجام شده، تقریباً بدون استثنا نسبت به چنین شرایطی هشدار دادهاند.
ناترازی گاز در زمستان پیشرو تشدید میشود
رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران گفت: با کمال تأسف، مشکل گاز در زمستان پیشرو هنوز به اوج خود نرسیده است. پیشبینیها نشان میدهد که سال آینده وضعیت گاز وخیمتر خواهد شد و برخی بررسیها نیز حاکی از آن است که در بهترین حالت، ناترازی گاز تا سال ۱۴۰۷ به اوج میرسد. بنابراین، مسئله گاز فقط به زمستان امسال محدود نمیشود و کوچک جلوه دادن این مشکل از سوی برخی مسئولان با واقعیت فاصله دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف، درباره وضعیت تأمین گاز در زمستان پیشرو اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۸۰۰ میلیون مترمکعب گاز در روز تولید میکنیم، اما بخشی از این گاز باید برای تزریق به چاههای نفت اختصاص یابد تا از کاهش تولید نفت جلوگیری شود. متأسفانه حتی در فصلهای غیرزمستانی نیز تاکنون مقدار مورد نیاز برای تزریق به چاهها تأمین نشده و تنها حدود یکسوم نیاز به این بخش اختصاص یافته است. در نتیجه، تولید نفت کشور نیز روندی کاهشی پیدا کرده است.
کاهش ۴۰۰ هزار بشکهای ظرفیت تولید نفت ایران
وی با اشاره به گزارشهای منتشرشده درباره کاهش ظرفیت تولید نفت ایران گفت: گزارشی را از اوپک مطالعه کردم که بر اساس آن، ظرفیت تولید نفت ایران حدود ۴۰۰ هزار بشکه در روز کاهش پیدا کرده است؛ البته امیدوارم این گزارش دقیق نباشد.
اورعی افزود: اگر نیاز گاز برای تزریق به چاههای نفت را کنار بگذاریم، گاز تولیدی کشور در سه بخش خانگی، نیروگاهها و صنایع مصرف میشود. متوسط مصرف خانگی در طول سال حدود ۲۶ درصد است، اما در اوج سرمای زمستان، این سهم به ۴۶ درصد افزایش پیدا میکند؛ یعنی تقریباً نیمی از گاز تولیدی کشور باید به بخش خانگی اختصاص یابد.
احتمال قطعی برق در زمستان
رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران با بیان اینکه امکان اعمال محدودیت گسترده در مصرف گاز خانگی وجود ندارد، اظهار کرد: در حوزه برق میتوان برای مدتی خاموشی اعمال کرد؛ هرچند این اقدام نیز بسیار نامطلوب است، اما از نظر اجرایی امکانپذیر است. با این حال، نمیتوان گاز خانگی مورد نیاز برای گرمایش و پختوپز را قطع کرد.
وی افزود: در چنین شرایطی، محدودیتها به سمت نیروگاهها میرود. بنابراین، امسال نیز به دلیل ناتوانی در تأمین گاز نیروگاهها، قطعی برق خواهیم داشت. هنگامی که برق نداشته باشیم، وارد یک چرخه باطل میشویم؛ زیرا از یک سو گاز کافی برای تولید برق نداریم و از سوی دیگر، با قطع برق نمیتوانیم ایستگاههای تقویت و افزایش فشار گاز را فعال نگه داریم. در نتیجه، فشار گاز نیز کاهش پیدا میکند.
اورعی این وضعیت را «ناترازی ترکیبی» نامید و گفت: چند سال پیش برای نخستینبار از واژه ناترازی ترکیبی استفاده کردم. ناترازی ترکیبی به شرایطی گفته میشود که به دلیل کمبود گاز، امکان تولید برق وجود ندارد و به دلیل کمبود برق نیز ایستگاههای افزایش فشار گاز نمیتوانند فعالیت کنند؛ در نتیجه، ناترازی در هر دو بخش تشدید میشود.
وی درباره مناطق در معرض خطر در زمستان پیشرو گفت: استانهای مازندران، گیلان و گلستان در زمستان امسال با خطر جدی مواجه هستند. یکی از مسئولان محلی این مناطق نیز بهدرستی اعلام کرده بود که احتمال دارد تأمین گاز برای این استانها تا دو ماه با مشکل مواجه شود.
کاهش رشد صنعت و افت اشتغال
رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران ادامه داد: اگر بخش عمده گاز باقیمانده به نیروگاهها اختصاص یابد، سهمی برای صنایع باقی نمیماند. نتیجه این وضعیت، عدم تأمین برق در بخشی از سال و عدم تأمین گاز در بخش دیگری از سال و در نهایت، توقف فعالیت صنایع است.
اورعی با اشاره به آمارهای بخش صنعت گفت: بر اساس آخرین گزارش فصلی مرکز آمار ایران درباره فصل بهار، رشد بخش صنعت کشور منفی ۴.۳ درصد بوده است؛ یعنی در یک فصل، ۴.۳ درصد از رشد صنعتی کشور از دست رفته است.
وی افزود: آمار دیگری نیز نشان میدهد که از بهار سال گذشته تا بهار امسال، اشتغال در بخش صنعت حدود ۶۳۰ هزار نفر کاهش یافته است. این اتفاق فاجعهبار است؛ زیرا ایجاد اشتغال مولد در صنعت به سرمایه و فناوری نیاز دارد و با راهاندازی مشاغلی مانند کافیشاپ قابل مقایسه نیست.
عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف تصریح کرد: به دلیل ناتوانی در تأمین انرژی صنایع، کارخانهها تعطیل میشوند و کافهها افزایش پیدا میکنند؛ موضوعی که در خیابانها نیز قابل مشاهده است. هر میزان که گاز صنایع کاهش یابد، خسارتهای بسیار زیادی به اقتصاد کشور وارد خواهد شد.
دورکاری و مجازیسازی مدارس، راهحل ناترازی نیست
وی درباره پیشنهادهایی مانند دورکاری کارکنان دولت و مجازیشدن مدارس برای مقابله با ناترازی انرژی گفت: درباره دورکاری، مسئله این است که بسیاری از افرادی که قرار است دورکاری کنند، عملاً فعالیت مؤثری انجام نمیدهند و دور یا نزدیک بودن محل کارشان تفاوت چندانی ایجاد نمیکند. حتی میتوان گفت اگر برخی کارکنان فعالیت نکنند، بهتر است؛ زیرا در شرایط فعلی گاهی مانع فعالیت بخش تولید و صنعت میشوند.
رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران درباره مجازیشدن مدارس و دانشگاهها نیز اظهار کرد: مجازیشدن مدارس و دانشگاهها فاجعه است. من ۴۱ سال است که در دانشگاه تدریس میکنم و تفاوت راندمان آموزش مجازی و حضوری را بهخوبی میدانم؛ این تفاوت در مقاطع دبستان و دبیرستان بسیار بیشتر است.
وی ادامه داد: با توجه به وضعیت اینترنت کشور و شرایط فرهنگی موجود، مجازیکردن مدارس عملاً به معنای تعطیلی آموزش است. اینکه اعلام کنیم کارمندان دورکار شوند و مدارس مجازی فعالیت کنند، در واقع یعنی ادارات و مدارس تعطیل شدهاند.
اورعی گفت: حتی اگر تعطیلی چند اداره و مدرسه بتواند برای مدت کوتاهی مصرف انرژی را کاهش دهد، تأثیر قابلتوجهی بر ناترازی نخواهد داشت. در مورد بنزین نیز پیشتر گفته بودم که اگر بخواهیم مطمئن شویم افرادی که در خانه میمانند از خانه خارج نمیشوند، باید برای هر کارمند یک مأمور تعیین کنیم. در غیر این صورت، افراد ممکن است با خودروهای خود در اسنپ فعالیت کنند یا برای تفریح از خانه خارج شوند و در نتیجه، کاهش قابلتوجهی در مصرف انرژی رخ نخواهد داد.
ضرورت تصمیمهای اساسی در حوزه انرژی
وی با انتقاد از تداوم چنین راهکارهایی گفت: دولتی که نمیتواند گاز مورد نیاز خود را تأمین کند و به مردم میگوید کارکنان دولت از خانه خارج نشوند و دانشآموزان به مدرسه نروند، با یک شکست جدی مواجه شده است. نمیتوان پذیرفت که راهکار دولت برای حل ناترازی این باشد که مردم سر کار نروند.
رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران افزود: حتی اگر با این روش بتوانیم امسال را پشت سر بگذاریم، سال آینده چه اتفاقی خواهد افتاد؟ تابستان که برسد، به دلیل کمبود برق اعلام میشود کارکنان به محل کار نروند و زمستان سال بعد نیز شرایط بدتر خواهد شد. آیا این روش میتواند مشکل را حل کند؟ قطعاً چنین نیست.
اورعی در پایان تأکید کرد: کشور به تصمیمها و برنامههای اساسی برای حل ناترازی انرژی نیاز دارد. دورکاری، مجازیسازی مدارس و راهکارهای مشابه، تنها مسکنهایی هستند که ممکن است برای مدت کوتاهی اثر داشته باشند، اما پس از آن، وضعیت از گذشته نیز بدتر خواهد شد.
نظر شما