به گزارش خبرنگار گروه سیاسی ایسکانیوز، ششمین دوره اندیشگاه سالانه بیانیه گام دوم رهبری مصادف با چهلمین روز تدفین رهبر شهید و در ۲۶ مردادماه با حضور حکیم زاده معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، حجتالاسلام میرزایی، نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری و سکینه سادات پاد دستیار رئیسجمهور شهید در حقوق و آزادیهای اجتماعی برگزار شد.
حکیمزاده معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش گفت: اجازه بدهید در آغاز سخن، یاد و نام شهدای بزرگ وطن را گرامی بدارم؛ یاد امام مجاهد شهید، یار دیرینه نظام تعلیم و تربیت و پشتوانه اصلی آموزش و پرورش، سرداران و امیران و سربازان و شهروندان ایران عزیز، فرهنگیان و دانشآموزان، بهخصوص دانشآموزان و معلمان مدرسه شجره طیبه میناب و مدرسه پسرانه رهگویان خلیج همیشه فارس را گرامی میدارم که هرچند شهادتشان داغ بزرگی بر دلهای ما بود، اما گواهی بر حقانیت و مظلومیت ملت ایران و باطل و سحر همه ادعاهای دروغین دشمنان بود.
وی افزود: سخن گفتن از انسان بزرگی که احیاگر زیست عاشورایی در دوران بردگی مدرن انسان و بردگی انسان مدرن بود، توان بیشتری از این قلم و مجالی بیشتر از این زمان میخواهد؛ اما به قول مولانا: «آب دریا را اگر نتوان کشید، هم به قدر تشنگی باید چشید.»
حکیمزاده عنوان کرد: اجازه بدهید در فرصتی که به من داده شده، مصدع اوقات شما بزرگواران شوم و تلاش کنم خلاصهای از آنچه را که فکر میکنم میتوان تحت عنوان «منظومه تربیتی امام شهید» نامید، بیان کنم.
وی ادامه داد: ممنون میشوم اگر دوستان نیز مطالبی را که برایشان ارسال کرده بودم، ارائه کنند تا همزمان با توضیحات من، بتوانیم از جهت بصری نیز مخاطبان را همراهی کنیم.
سه لایه منظومه تربیتی
حکیمزاده درباره چهارچوب مفهومی منظومه تربیتی اظهار کرد: در یک مکتب تربیتی، توجه به سه لایه را بسیار لازم میدانم. نخست، اندیشه تربیتی است که معمولاً بیشتر مورد توجه قرار میگیرد؛ یعنی زمانی که درباره علمای تربیت صحبت میکنیم، آنچه بیشتر مورد توجه قرار میگیرد، اندیشهها و آراست که در ادامه به آن خواهم پرداخت.
وی افزود: در رابطه با نظام تعلیم و تربیت، مهمترین مباحث و محورهایی که امام شهید ما به آنها پرداختند، موضوعات متعددی است؛ اما علاوه بر اندیشه تربیتی، «سیره تربیتی» نیز بسیار مهم است؛ یعنی تجلی اندیشهها در رفتار، سبک زندگی و شیوه تعامل با انسانها.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد: هرچند به قول بزرگی، ما دچار «حجاب معاصرت» هستیم و این حجاب معاصرت ممکن است باعث شود بسیاری از ویژگیها و برجستگیهای شهیدمان را آنطور که باید و شاید درک نکنیم، زیرا همزمان با ایشان زندگی میکردیم، اما در عین حال این توفیق را نیز داشتیم که درباره بسیاری از موضوعاتی که صحبت میکنیم، در ذهن خودمان، در خاطرات خودمان و در جلساتی که داشتیم، نمودهای بیرونی را واقعاً در جلوههای رفتاری امام شهیدمان ببینیم؛ جلوههایی که در رفتار، سبک زندگی و شیوه تعامل ایشان متجلی بود.
ثمره تربیتی؛ حلقه کمتر دیدهشده منظومه تربیتی
حکیمزاده گفت: موضوعی که کمتر مورد توجه قرار گرفته و میخواهم در این جلسه تأکید بیشتری بر آن داشته باشم، «ثمره تربیتی» است. یعنی یک عالم تعلیم و تربیت چرا باید عالم تربیت نامیده شود؟
وی افزود: تصور کنید شخصی که هیچ شناختی از امام شهید ندارد و هیچ سابقهای نیز از ایشان نمیداند، فقط آثار ایشان را مطالعه کند. بیگمان خواهد گفت که یکی از وجوه برجسته شخصیت ایشان، وجه تربیتی است؛ یعنی گویی با یک عالم تربیتی مواجه هستیم. از این جهت است که میگویم ایشان یک عالم تربیتی هستند.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش اظهار کرد: اما چیزی که بسیار مهم است، «ثمره تربیت» است. یعنی چه؟ یعنی کسی که عالم تربیت است، اندیشههایی دارد که بر اساس آنها مبنای فکری شکل میگیرد و این مبنای فکری راهگشاست. علاوه بر آن، یک سیره تربیتی دارد؛ یعنی زیست روزانه و تعامل او میتواند مبنای تربیتی قرار گیرد.
وی ادامه داد : اما درباره امام شهید، چیزی که بسیار مهم است و امیدوارم بیش از این به آن بپردازیم، ثمره تربیتی است. اجازه بدهید این موضوع را به صحبتهایی که سردار جعفری بزرگوار درباره نقش مردم و مردم مبعوثشده داشتند، پیوند بدهم. اگر بخواهم به ثمره تربیتی اشاره کنم، آن مردم مبعوثشده در میدان و نقشآفرینی مردم نیز از منظر تربیتی، یکی از ثمرههای تربیتی امام شهید ماست.
مدرسه؛ پیشران تمدنسازی
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد: در محور نخست، یعنی اندیشه تربیتی، «مدرسه به مثابه پیشران تمدنسازی» مطرح است.
وی افزود: نکات بسیار خوبی از سوی امام شهید بیان شده و در محضر بزرگان نیز همه میدانند که یکی از موضوعات بسیار مورد توجه ایشان که برای آن وقت میگذاشتند، موضوع تعلیم و تربیت بود. البته ایشان در هر زمینهای که فکر کنید، ورود تخصصی داشتند و در زمینه اندیشههای تربیتی نیز رهنمودهای فراوانی ارائه کردهاند.
حکیمزاده گفت: اجازه بدهید مثالی بزنم. خاطرم هست زمانی که در دوره قبلی مسئولیتم میخواستیم برنامه عید و داستان را برای بچهها اجرا کنیم تا دانشآموزان داستانخوانی، داستانگویی و داستاننویسی داشته باشند و از این جهت هم پیام تربیتی و کتابخوانی و هم مهارتهای زبان فارسی توسعه پیدا کند، و همچنین زمانی که میخواستیم اتاقهای بازی و یادگیری را راهاندازی کنیم، دقیقاً به همین دو موضوع اشاره کرده بودم.
وی ادامه داد: جالب است که در موضوع بازی، ایشان گفته بودند که از بازیهای قدیمی و بازیهای بومی استفاده کنید و حتی نام بازیها را نیز برده بودند و تأکید کرده بودند که تلاش کنید برای کودکان از این بستر استفاده کنید.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش اظهار کرد: در رابطه با بحث علم و داستان نیز درباره آثار تربیتی داستان صحبت کرده بودند و ما دیگر نیازی نداشتیم که برای اثبات این موضوع به جای دیگری مراجعه کنیم. بهطور مشخص، خاطرم هست که ایشان به «هفتسنگ» نیز اشاره کرده بودند.
وی افزود: در بازیهایی که ایشان به آنها اشاره کرده بودند، درباره بازیهایی که در دوران کودکی انجام میدادند، صحبت کرده بودند و میگفتند این بازیها کمک زیادی به پرورش و تربیت بچهها میکرد.
تعلیم و تربیت؛ محور پیشرفت و تمدنسازی
حکیمزاده درباره محورهای بنیادین اندیشه تربیتی امام شهید گفت: نکات اصلی و محورهایی که بنیادین هستند و شاکله اندیشه تربیتی ایشان را شکل دادهاند، یکی این است که تعلیم و تربیت را محور پیشرفت و تمدنسازی میدانستند؛ یعنی نقش بسیار بزرگی برای تعلیم و تربیت قائل بودند، نه اینکه آن را صرفاً یک دستگاه در کنار سایر دستگاهها بدانند.
وی افزود: یکی از اولویتهای مهم ایشان، همان جمله مشهور است که هرچقدر ما در آموزش و پرورش سرمایهگذاری کنیم، این سرمایهگذاری هزینه نیست. این نگاه که اگر اعتباری برای آموزش اختصاص میدهیم، در واقع برای آینده سرمایهگذاری میکنیم، کاملاً با نتایج همه پژوهشهایی که در سطح بینالمللی انجام شده، همسان است.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد: در دانشگاه تهران سالهاست آموزش تطبیقی تدریس میشود و یکی از محورهای اصلی گزارشهای بینالمللی نیز به این نتیجه میرسد که اگر در این حوزه هزینه کنیم، در واقع سرمایهگذاری کردهایم.
وی ادامه داد: برای من نکته جالب این بود که ایشان حتی از واژه «هزینه» هم استفاده نمیکردند و دوباره واژه «سرمایهگذاری» را به کار میبردند تا از این موضوع اجتناب کنند که ذهنها به سمت هزینه بودن آموزش و پرورش برود.
معلم؛ افسر سپاه پیشرفت
حکیمزاده درباره جایگاه معلم در اندیشه تربیتی امام شهید اظهار کرد: یکی دیگر از محورهای مهم، جایگاه معلم است. درباره معلمان، دو موضوع محوری وجود دارد. یکی نقش معلم است که معلم باید خودش را در قامت یک شخصیت اثرگذار ببیند و کسانی که برای معلمان، تربیت معلم انجام میدهند نیز باید بدانند چه افقی را در نظر میگیرند.
وی افزود: «افسران سپاه پیشرفت»؛ شما تعبیر برازندهتر و عمیقتری برای معلم نمیتوانید پیدا کنید، هرچقدر هم جستوجو کنید.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد: موضوع تکریم معلم نیز از دیگر مواردی است که ایشان بر آن تأکید داشتند و فرمودند وظیفه همه دستگاههاست. اگر فرصت کوتاه اجازه دهد، در دور دوم دقیقاً مصادیق آن را نیز خدمت شما عرض خواهم کرد.
وی ادامه داد: ایشان تکریم معلم را یک امر همگانی میدانستند و جمله دقیق ایشان این بود که ما باید طوری عمل کنیم که بهترین دانشآموزان ما شغل معلمی را انتخاب کنند.
برنامه درسی و تحقق علم نافع
حکیمزاده درباره برنامه درسی اظهار کرد: برنامه درسی را میتوان مسیر تحقق تربیت و علم نافع دانست. حالا که در محضر حجتالاسلام هستیم و ایشان استاد و مسئول در این زمینه بودهاند، تعبیر «علم نافع» بسیار مهم است.
وی افزود: اما درباره امام شهید، چیزی که بسیار مهم است و امیدوارم بیش از این به آن بپردازیم، ثمره تربیتی است. اجازه بدهید این موضوع را به صحبتهایی که سردار جعفری بزرگوار درباره نقش مردم و مردم مبعوثشده داشتند، پیوند بدهم. اگر بخواهم به ثمره تربیتی اشاره کنم، آن مردم مبعوثشده در میدان و نقشآفرینی مردم نیز از منظر تربیتی، یکی از ثمرههای تربیتی امام شهید ماست.
مدرسه؛ پیشران تمدنسازی
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد: در محور نخست، یعنی اندیشه تربیتی، «مدرسه به مثابه پیشران تمدنسازی» مطرح است.
وی افزود: نکات بسیار خوبی از سوی امام شهید بیان شده و در محضر بزرگان نیز همه میدانند که یکی از موضوعات بسیار مورد توجه ایشان که برای آن وقت میگذاشتند، موضوع تعلیم و تربیت بود. البته ایشان در هر زمینهای که فکر کنید، ورود تخصصی داشتند و در زمینه اندیشههای تربیتی نیز رهنمودهای فراوانی ارائه کردهاند.
حکیمزاده گفت: اجازه بدهید مثالی بزنم. خاطرم هست زمانی که در دوره قبلی مسئولیتم میخواستیم برنامه عید و داستان را برای بچهها اجرا کنیم تا دانشآموزان داستانخوانی، داستانگویی و داستاننویسی داشته باشند و از این جهت هم پیام تربیتی و کتابخوانی و هم مهارتهای زبان فارسی توسعه پیدا کند، و همچنین زمانی که میخواستیم اتاقهای بازی و یادگیری را راهاندازی کنیم، دقیقاً به همین دو موضوع اشاره کرده بودم.
وی ادامه داد: جالب است که در موضوع بازی، ایشان گفته بودند که از بازیهای قدیمی و بازیهای بومی استفاده کنید و حتی نام بازیها را نیز برده بودند و تأکید کرده بودند که تلاش کنید برای کودکان از این بستر استفاده کنید.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش اظهار کرد: در رابطه با بحث علم و داستان نیز درباره آثار تربیتی داستان صحبت کرده بودند و ما دیگر نیازی نداشتیم که برای اثبات این موضوع به جای دیگری مراجعه کنیم. بهطور مشخص، خاطرم هست که ایشان به «هفتسنگ» نیز اشاره کرده بودند.
وی افزود: در بازیهایی که ایشان به آنها اشاره کرده بودند، درباره بازیهایی که در دوران کودکی انجام میدادند، صحبت کرده بودند و میگفتند این بازیها کمک زیادی به پرورش و تربیت بچهها میکرد.
تعلیم و تربیت؛ محور پیشرفت و تمدنسازی
حکیمزاده درباره محورهای بنیادین اندیشه تربیتی امام شهید گفت: نکات اصلی و محورهایی که بنیادین هستند و شاکله اندیشه تربیتی ایشان را شکل دادهاند، یکی این است که تعلیم و تربیت را محور پیشرفت و تمدنسازی میدانستند؛ یعنی نقش بسیار بزرگی برای تعلیم و تربیت قائل بودند، نه اینکه آن را صرفاً یک دستگاه در کنار سایر دستگاهها بدانند.
وی افزود: یکی از اولویتهای مهم ایشان، همان جمله مشهور است که هرچقدر ما در آموزش و پرورش سرمایهگذاری کنیم، این سرمایهگذاری هزینه نیست. این نگاه که اگر اعتباری برای آموزش اختصاص میدهیم، در واقع برای آینده سرمایهگذاری میکنیم، کاملاً با نتایج همه پژوهشهایی که در سطح بینالمللی انجام شده، همسان است.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد: در دانشگاه تهران سالهاست آموزش تطبیقی تدریس میشود و یکی از محورهای اصلی گزارشهای بینالمللی نیز به این نتیجه میرسد که اگر در این حوزه هزینه کنیم، در واقع سرمایهگذاری کردهایم.
وی ادامه داد: برای من نکته جالب این بود که ایشان حتی از واژه «هزینه» هم استفاده نمیکردند و دوباره واژه «سرمایهگذاری» را به کار میبردند تا از این موضوع اجتناب کنند که ذهنها به سمت هزینه بودن آموزش و پرورش برود.
معلم؛ افسر سپاه پیشرفت
حکیمزاده درباره جایگاه معلم در اندیشه تربیتی امام شهید اظهار کرد: یکی دیگر از محورهای مهم، جایگاه معلم است. درباره معلمان، دو موضوع محوری وجود دارد. یکی نقش معلم است که معلم باید خودش را در قامت یک شخصیت اثرگذار ببیند و کسانی که برای معلمان، تربیت معلم انجام میدهند نیز باید بدانند چه افقی را در نظر میگیرند.
وی افزود: «افسران سپاه پیشرفت»؛ شما تعبیر برازندهتر و عمیقتری برای معلم نمیتوانید پیدا کنید، هرچقدر هم جستوجو کنید.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد: موضوع تکریم معلم نیز از دیگر مواردی است که ایشان بر آن تأکید داشتند و فرمودند وظیفه همه دستگاههاست. اگر فرصت کوتاه اجازه دهد، در دور دوم دقیقاً مصادیق آن را نیز خدمت شما عرض خواهم کرد.
وی ادامه داد: ایشان تکریم معلم را یک امر همگانی میدانستند و جمله دقیق ایشان این بود که ما باید طوری عمل کنیم که بهترین دانشآموزان ما شغل معلمی را انتخاب کنند.
برنامه درسی و تحقق علم نافع
حکیمزاده درباره برنامه درسی اظهار کرد: برنامه درسی را میتوان مسیر تحقق تربیت و علم نافع دانست. حالا که در محضر حجتالاسلام هستیم و ایشان استاد و مسئول در این زمینه بودهاند، تعبیر «علم نافع» بسیار مهم است.
وی افزود: زمانی که درباره برنامه درسی صحبت میکنید، ممکن است خوانشها و قرائتهای مختلفی وجود داشته باشد، اما تعبیر «علم نافع» تعبیر بسیار دقیقی است. در اینجا یک بحث مبنایی مطرح میشود که علم نافع چیست؟
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد: برنامه درسی باید پیوندی با علم نافع داشته باشد؛ زیرا نافع بودن به وقت و زمان و انرژی و همه این موارد مرتبط است. وقتی دانشآموز در اختیار ماست و برنامهای را که برای او تدارک میبینیم، در نظر میگیریم، بنابراین بحث برنامه درسی و علم نافع، بحثی بسیار عمیق و بنیادی است.
عدالت آموزشی؛ تحقق نصیب برابر تربیتی
حکیمزاده گفت: موضوع مهم و محوری دیگر، عدالت آموزشی و تحقق «نصیب برابر تربیتی» است.
وی افزود: این افتخار را داشتم که در سال ۱۴۰۰، در ماه رمضان، هرچند بهصورت مجازی و در دوران کرونا، در جمع استادانی که برای سخنرانی انتخاب شده بودند، حضور داشته باشم و توفیق پیدا کردم بهعنوان نماینده استادان دانشگاه صحبت کنم.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: در آنجا موضوع عدالت آموزشی را مطرح کردم. به نظر من، امام شهید دقیقترین تعبیر را از عدالت آموزشی داشتند. چرا میگویم دقیق؟ زیرا سالهاست زمانی که درباره عدالت صحبت میکنیم، میگوییم دسترسی دانشآموزان، نرخ ثبتنام آنها و اینکه آیا دانشآموز بازمانده از تحصیل داریم یا نداریم.
وی اظهار کرد: این تنها یک روی سکه است. ایشان از «نصیب آموزشی برابر» سخن گفتند و این جمله، کلیدی بود؛ یعنی دانشآموزی که در دورترین نقطه این کشور زندگی میکند، از نظر امکان یادگیری و فرصت یادگیری نباید تفاوتی با دانشآموزی که در پایتخت زندگی میکند داشته باشد.
حکیمزاده عنوان کرد: این نگاه، حرکت به سمت کیفیت و کیفیت یادگیری است. یعنی صرفاً مهم نیست که دانشآموز در مدرسه ثبتنام کند؛ مهم این است که چه معلمی، چه فضایی، چه تجهیزاتی و چه امکاناتی در اختیار او قرار میگیرد. این یک شاخص و شاقول بسیار دقیق برای عدالت آموزشی بود.
سیره تربیتی؛ اندیشهای که در رفتار متجلی شد
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش درباره سیره تربیتی امام شهید اظهار کرد: درباره سیره تربیتی، اندیشهای داریم که در رفتار متجلی شده است. فکر میکنم شاید من در این جمع آخرین کسی باشم که باید درباره این موضوع صحبت کنم، زیرا همه عزیزان و بزرگواران توفیق داشتند که از نزدیک محضر ایشان را درک کنند.
وی افزود: با این حال، بسیار مهم است که همه مواردی را که درباره تعلیم و تربیت و نگاه تربیتی ایشان بیان میکنیم، در کنار اندیشههای بنیادی، در سیره ایشان نیز ببینیم. سیره ایشان نیز یک مبنای تربیتی و یک الگوست.
حکیمزاده ادامه داد: از جمله این موارد، تربیت با الگو بودن خود ایشان، توجه به فرهنگ و دانایی است که این موضوع را در توجه مستمر ایشان به کتاب و مطالعه میبینید.
وی عنوان کرد: حضور هر ساله ایشان در نمایشگاه کتاب معنایی بسیار فراتر از این داشت که صرفاً بخواهند ببینند کتاب چیست. این حضور یک پیام بسیار عمیق داشت و نشاندهنده توجه ایشان به فرهنگ و دانایی بود.
جامعیت در تربیت انسان
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش گفت: جامعیت در تربیت انسان نیز از ویژگیهای سیره تربیتی ایشان بود. ایشان زمان زیادی را به همه اقشار و اصناف اختصاص میدادند. هرچند اهالی تعلیم و تربیت بهره بسیار زیادی از این دیدارها داشتند، اما جوانان، بانوان، ورزشکاران، شاعران و اهل ادب نیز هرکدام در جای خود مورد توجه ایشان بودند.
وی افزود: همه این موارد نشان میداد که نگاه ایشان، نگاهی چندبعدی است.
حکیمزاده درباره ارتباط با نسل آینده اظهار کرد: ارتباط با نسل آینده و اعتماد قوی به نسل جوان از دیگر ویژگیهای بسیار مهم و کمنظیر ایشان بود. برخی از این موارد را نیز خود ایشان بیان کردهاند. این موضوع، یک مشی تربیتی و فرهنگی بسیار مهم بود.
ثمره تربیتی؛ نسلی که پس از فقدان رهبر ایستاد
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش گفت: اما درباره «ثمره تربیتی» باید گفت که شاید یکی از نعمتهای بزرگ خداوند و یکی از الطاف الهی نسبت به امام شهید ما این بود که هم در زمان حیات ایشان و هم پس از آن، ثمره تربیتی ایشان مشاهده شد.
وی افزود: ثمره تربیت یعنی چه؟ یعنی کسانی که تربیت شدهاند، چگونه عمل میکنند. گاهی اوقات شما میبینید اشخاصی در یک سلسلهمراتب قرار میگیرند و از کسی که مدیر و رئیس است، اطاعت میکنند.
حکیمزاده عنوان کرد: اما من میخواهم به معجزه و حماسهای که اتفاق افتاد اشاره کنم. دشمن ما تصور میکرد با شهادت آقا، جامعه ما دچار فروپاشی میشود؛ اما شما ملاحظه کردید که ثمره تربیتی و نسلی از فرماندهان، سرداران و امیرانی که تربیت شده بودند، یکی جای دیگری نشستند و هیچ خدشهای به سیستم وارد نشد و سیستم به کار خود ادامه داد.
مردم مبعوثشده؛ ثمره تربیت در میدان
وی ادامه داد: ثمره تربیتی یعنی مردمی که تربیت شده بودند. این جمله واقعاً یک معجزه است که اگر اتفاق سختی افتاد، این ملت مبعوث خواهند شد و میدان را به دست خواهند گرفت؛ چراکه این ملت آگاه شده بود.
معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش اظهار کرد: این همان ثمره تربیت است؛ یعنی شخصی اندیشه تربیتی دارد، یک سیره تربیتی دارد و سپس ثمره تربیتی آن را میبینید.
حکیمزاده در پایان گفت: پایداری مسیر پس از فقدان رهبر و تبدیل یک الگوی فردی به فرهنگ اجتماعی، از مهمترین جلوههای همین ثمره تربیتی است.
انتهای پیام/
نظر شما