به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ وقوع زمین‌لرزه ۴.۳ ریشتری در حوالی شهر نودژ، در فاصله ۱۴ کیلومتری این شهر و در عمق ۱۰ کیلومتری زمین، بار دیگر مسئله آمادگی در برابر مخاطرات لرزه‌ای را در جنوب استان کرمان به کانون توجه بازگردانده است. کرامت امیرحیدری، فرماندار منوجان، اعلام کرده است که این زمین‌لرزه خسارتی در پی نداشته و تیم‌های ارزیاب و امدادی پس از وقوع آن در حالت آماده‌باش قرار گرفته‌اند؛ بااین‌حال، ثبت چندین لرزش در محدوده جغرافیایی مشترک، اهمیت بررسی دقیق شرایط منطقه و حفظ آمادگی عملیاتی را نشان می‌دهد.

بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، کانون زمین‌لرزه در مختصات جغرافیایی ۲۷.۶۵ درجه عرض شمالی و ۵۷.۴۶ درجه طول شرقی قرار داشته و علاوه بر نودژ و منوجان، در زیارتعلی استان هرمزگان نیز در فاصله حدود ۲۵ کیلومتری کانون احساس شده است. احساس لرزش در فاصله‌ای دورتر، از جمله در محدوده بندرعباس که حدود ۱۲۷ کیلومتر با کانون فاصله دارد، نشان می‌دهد که دامنه ادراک یک زمین‌لرزه تنها به محدوده نزدیک کانون آن محدود نیست؛ هرچند شدت احساس لرزش در هر منطقه به عواملی مانند عمق و بزرگای زمین‌لرزه، جنس زمین، نوع ساختمان و فاصله از کانون بستگی دارد.

نکته مهم‌تر، توالی لرزش‌های ثبت‌شده در منطقه است. پیش از زمین‌لرزه ۴.۳ ریشتری، ۶ زمین‌لرزه با بزرگاهای ۲.۹، ۳.۴، ۳، ۴.۱، ۴.۲ و ۳.۸ ریشتر در بازه‌ای کمتر از ۲ ساعت گزارش شده بود. مجموع این رخدادها، ضرورت توجه به الگوی زمانی و مکانی لرزه‌ها را افزایش می‌دهد، اما به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره احتمال وقوع زمین‌لرزه‌ای بزرگ‌تر کافی نیست. تشخیص ارتباط لرزه‌ها، تعیین سازوکار گسل‌های فعال و ارزیابی احتمال رخدادهای بعدی به تحلیل تخصصی داده‌های لرزه‌نگاری نیاز دارد و نمی‌توان صرفاً بر مبنای تعداد یا توالی زمین‌لرزه‌ها پیش‌بینی قطعی ارائه کرد.

نبود خسارت گزارش‌شده، خبر امیدوارکننده‌ای برای ساکنان منطقه است، اما نباید با نبود خطر یا مصونیت ساختمان‌ها اشتباه گرفته شود. در زمین‌لرزه‌های متوسط نیز کیفیت ساخت‌وساز، وضعیت سازه‌های فرسوده، نوع مصالح و رعایت ضوابط فنی می‌توانند در میزان آسیب احتمالی نقش تعیین‌کننده داشته باشند. ساختمان‌هایی که از استحکام کافی برخوردار نیستند، ممکن است حتی در اثر لرزش‌هایی با بزرگای متوسط آسیب ببینند؛ به همین دلیل، بررسی بناهای قدیمی، واحدهای روستایی و ساختمان‌های عمومی در مناطق در معرض خطر، بخشی ضروری از سیاست پیشگیری است.

منوجان و نودژ در جنوب استان کرمان و در مجاورت استان هرمزگان قرار دارند؛ موقعیتی که مدیریت بحران را به همکاری میان دستگاه‌های محلی و استانی در دو سوی مرز جغرافیایی استان‌ها پیوند می‌دهد. احساس زمین‌لرزه در محدوده‌هایی خارج از استان محل وقوع نیز اهمیت تبادل سریع اطلاعات میان مراکز لرزه‌نگاری، فرمانداری‌ها، نیروهای امدادی و مراکز درمانی را نشان می‌دهد. هماهنگی منطقه‌ای می‌تواند به ارزیابی سریع‌تر خسارت، اطلاع‌رسانی دقیق‌تر و جلوگیری از انتشار شایعات درباره ابعاد حادثه کمک کند.

اقدام فرمانداری منوجان برای آماده‌باش تیم‌های ارزیاب و امدادی، یکی از مراحل اولیه مدیریت چنین رخدادهایی است؛ بااین‌حال، آمادگی مؤثر به حضور نیروها در وضعیت آماده‌باش محدود نمی‌شود. دسترسی به مسیرهای امدادی، شناسایی ساختمان‌های پرخطر، بررسی آمادگی مراکز درمانی، اطمینان از کارکرد تجهیزات ارتباطی و مشخص‌بودن محل‌های امن تخلیه اضطراری، از جمله اقداماتی هستند که باید پیش از وقوع بحران انجام شوند. در مناطق روستایی پراکنده، زمان دسترسی نیروهای امدادی و امکان برقراری ارتباط پایدار با ساکنان نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.

در سطح خانوار، آگاهی از رفتار صحیح هنگام زمین‌لرزه می‌تواند احتمال آسیب را کاهش دهد. تثبیت کمدها و وسایل سنگین، شناسایی نقاط امن داخل ساختمان، آماده‌داشتن وسایل ضروری و پرهیز از استفاده از آسانسور هنگام لرزش، از اقدامات پایه‌ای آمادگی محسوب می‌شوند. پس از پایان لرزش نیز ورود شتاب‌زده به ساختمان‌های آسیب‌دیده، نزدیک‌شدن به دیوارهای ترک‌خورده و بی‌توجهی به احتمال پس‌لرزه می‌تواند خطرآفرین باشد. اطلاع‌رسانی عمومی باید بر توصیه‌های روشن و تأییدشده تکیه کند و از ایجاد هراس بر پایه پیش‌بینی‌های غیرعلمی بپرهیزد.

برای مدیریت علمی خطر در جنوب کرمان، انتشار منظم اطلاعات معتبر درباره رخدادهای لرزه‌ای، ارزیابی آسیب‌پذیری ساختمان‌ها و تقویت آموزش عمومی اهمیت دارد. ثبت دقیق زمان، مکان، بزرگا و عمق زمین‌لرزه‌ها به متخصصان کمک می‌کند تصویر روشن‌تری از فعالیت لرزه‌ای منطقه به دست آورند؛ در کنار آن، داده‌های مربوط به کیفیت ساختمان‌ها و آمادگی زیرساخت‌ها مشخص می‌کند که کدام نقاط به مداخله فوری‌تری نیاز دارند. پیوند این دو دسته اطلاعات می‌تواند تصمیم‌گیری مدیریت بحران را از واکنش پس از حادثه به برنامه‌ریزی پیشگیرانه نزدیک‌تر کند.

زمین‌لرزه نودژ بدون خسارت گزارش‌شده پایان یافته است، اما اهمیت آن در کنار توالی لرزش‌های منطقه، یادآوری یک ضرورت پایدار برای جنوب کرمان است: نبود خسارت در یک رخداد، تضمینی برای ایمنی در رخداد بعدی نیست. معیار موفقیت مدیریت بحران، تنها آماده‌باش پس از زمین‌لرزه نیست، بلکه میزان آمادگی ساختمان‌ها، سرعت اطلاع‌رسانی، توان امدادرسانی و آگاهی مردم پیش از حادثه است. تبدیل این رخداد به فرصتی برای ارزیابی نقاط ضعف و تقویت آمادگی عمومی می‌تواند هزینه‌های انسانی و اقتصادی زمین‌لرزه‌های احتمالی آینده را کاهش دهد.

خبرنگار: زهرا اسکندری انتهای خبر.