به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ جنگ تمام عیاری از سوی استکبار جهانی به کشور عزیزمان تحمیل شده است و نیروهای مسلح و فرزندان غیور ایران‌زمین با تلاش شبانه روزی، خواب را از دشمنان این مرز و بوم گرفته‌اند اما در این میان نباید از روند انجام کارهایی که زیست بوم کشورمان را بهبود می‌بخشد غافل شویم. تالاب جازموریان را که یادتان است؟ همان تالابی که روزگاری بیشتر علوفه کشور را تامین می‌کرد. سال‌هاست که دچار بحران خشکسالی شده و همگان می‌کوشند تا این منبع حیات‌بخش را احیا کنند.

راستی! آیا روزی دوباره آب به جازموریان بازخواهد گشت؟ این سوال بخشی از گزارش ایرنا مرکز کرمان در آذرماه امسال بود. گزارشی که وقتی همکارم آن را نوشت و من خواندم غمی در دلم جا خوش کرد که چه بر سر تالاب جازموریان خواهد آمد صدای درونی من می‌گفت"نشنیدن غرش آسمان و غریو باران آخرین نفس‌ها را از تالاب جازموریان گرفته، پوست خشکیده و چغر زمین که خنکای آب دستی تَر به رویش نکشیده چگونه بروید، چگونه ناامید نکند چشم‌های دوخته شده به آسمان و دلش را جهنم نسازد."

برگردیم به سال‌ها پیش

(تالاب جازموریان)تصویر آرشیوی است

سالها پیش در سیستان و بلوچستان زندگی می‌کردم آن زمان خبرنگار تازه نفس ایرنا زاهدان بودم و وقتی به اقلیم خشک مناطق مختلف این استان می‌پرداختم از تالاب جازموریان هم می‌گفتم، من که می‌دانستم آسمان همیشه اینگونه نبود گاهی روی خوش داشت و گاهی غریبه‌ای دست تنگ بود اما هر چه بارید و نبارید آن عطش چندین ساله تالاب جازموریان را سیراب نکرد عطشی که در پاییز امسال کرمان و آن هم در پی بارش‌های ناامیدکننده آن روزها شدید و شدیدتر شد و همه گفتیم تالاب جازموریان ناجی می‌خواهد از جنس موهبت الهی که ابر بیارد و ببارد و ببارد تا تالاب سیراب که نه اما کمی حال و احوالش عوض شود رنگ بگیرد نشاط بدهد و شاید کمی بخندد.

اهمیت تالاب جازموریان

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان کرمان در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا درباره اهمیت این تالاب از نظر تنوع زیستی و نقش اکولوژیکی که در منطقه دارد، گفت: تالاب جازموریان به لحاظ اکولوژیکی به‌عنوان یک ذخیره‌گاه و منبع تامین علوفه در حوزه جنوب استان کرمان و حتی بخشی از شرق کشور به حساب می‌آید.

وی با بیان اینکه این تالاب دائمی نیست بلکه به‌صورت فصلی آبگیری می‌شده است، افزود:‌ رویش گیاهان مرتعی در این تالاب در تغذیه دام‌ها و معیشت مردم منطقه تاثیر بسزایی داشته است.

محمد بیگ‌زاده ادامه داد: همچنین تالاب جازموریان زیستگاه بسیار مناسبی برای پرندگان مهاجر از جمله «هوبره» بوده است که از کشورهای دیگر برای زمستان‌گذرانی به این منطقه می‌آمدند. برخی پرنده‌های آبزی و کنار آبزی در داخل کشور هم به این تالاب مهاجرت داشتند.

وضعیت جازموریان نسبت به سال گذشته " خوب"

(تالاب جازموریان)تصویر آرشیوی است

وی وضعیت آبگیری تالاب جازموریان را نسبت به سال گذشته خوب ارزیابی کرد و گفت: امسال وضعیت بارندگی‌ها به نسبت بهتر بوده و به نسبت هم وضعیت تالاب بهتر است.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان کرمان با اشاره به اینکه فاصله سد جیرفت تا تالاب جازموریان چیزی حدود ۲۰۵ کیلومتر بوده و آبی که رها می‌شود در مسیرش روستاهای مختلفی است که قطعا برای کشاورزی از این آب استفاده می‌کنند، افزود: این تالاب به طور طبیعی تحت تاثیر اتفاقاتی است که در حوضه آبریز بالادست رخ می‌دهد. اگرچه رودخانه‌ای که از بالا دست جاری می‌شود منبع حیاتی برای روستاهای اطراف و فعالیت‌های کشاورزی است، اما کنترل صددرصدی بر عدم تداخل در حقابه تالاب امری دشوار و تقریباً غیرممکن است.

وی ادامه داد: به دلیل پراکندگی روستاها و نیازهای کشاورزی، کنترل کامل و جلوگیری از هرگونه برداشت در بالادست شدنی نیست و نظارت مستمر بر تمامی نقاط نیازمند نیروی انسانی زیادی است که عملاً امکان‌پذیر نیست.

باران ببار به قلب جازموریان

وی گفت:‌ تالاب جازموریان پهنه بسیار وسیعی است و تنها بارندگی‌های مناسب می‌تواند آن را به‌طور کامل آبگیری کند و این‌طور نیست که بتوانیم با رهاسازی آب از سد آن را آبگیری کرد.

بیگ‌زاده با اشاره به اینکه تبخیر و تعریق در این تالاب بسیار بالاست و درصدی از آبی که از سد رهاسازی می‌شود از طریق تبخیر هدر می‌رود، تصریح کرد: برای آبگیری کامل تالاب باید نزولات جوّی به میزان کافی داشته باشیم.

جلوگیری از تبدیل شدن جازموریان به کانون ریزگرد

وی با تاکید بر اینکه تالاب جازموریان هم‌اکنون یکی از کانون‌های فعال ریزگرد استان است، گفت: در فصول خشک سال وضعیت به گونه‌ای است که با کوچک‌ترین وزش نسیمی شاهد ریزگرد در منطقه جنوب استان هستیم و حتی در مواقعی که طوفان‌های شدید داریم شهر کرمان نیز در معرض ریزگردهای ناشی از این تالاب قرار می‌گیرد.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان کرمان در بخش دیگری از سخنان خود در پاسخ به پرسشی درباره پروژه‌های تثبیت شن‌های روان در محدوده تالاب، توضیح داد: این موضوع عمدتاً به حوزه وظایف اداره کل منابع طبیعی بازمی‌گردد و بنده از برنامه‌های دقیق آن‌ها برای این منطقه اطلاعی ندارم اما به طور کلی، وسعت بالای منطقه به گونه‌ای نیست که بتوان با پروژه‌های محدود و دستی، نظیر دیوارسازی، به دنبال تثبیت شن بود، وی مساحت حوزه تالاب را بسیار گسترده و دارای وسعت اکولوژیک میلیونی توصیف کرد.
معاون محیط زیست طبیعی استان کرمان در پایان، مهمترین عامل برای جلوگیری از تبدیل شدن جازموریان به کانون ریزگرد را تأمین رطوبت و آب دانست و خاطرنشان کرد: تا زمانی که تالاب آب داشته باشد و بستر آن مرطوب بماند، طبیعت به صورت خودکار از برخاستن گرد و غبار جلوگیری می‌کند. اما متأسفانه در شرایط خشکی، حتی کوچکترین تردد انسان، حیوان یا خودرو در بستر نرم تالاب باعث خرد شدن خاک و تبدیل آن به ریزگرد می‌شود. بنابراین، لطف الهی و بارندگی‌های مناسب می‌تواند وضعیت را بهبود بخشد.

انتظار برای کارگروه استانی تالاب جازموریان

با این حال، تکیه صرف بر موهبت الهی، نمی‌تواند برنامه‌ای برای نجات تالابی باشد که حالا به یکی از کانون‌های فعال ریزگرد در استان تبدیل شده است. آن طور که کارشناسان هشدار می‌دهند، در فصول خشک با کوچک‌ترین وزش نسیمی، ریزگرد از بستر خشکیده تالاب برمی‌خیزد و گاهی تا شهر کرمان را نیز درگیر می‌کند. به همین دلیل است که همه نگاه‌ها به تشکیل کارگروه استانی تالاب جازموریان دوخته شده است.

بیگ‌زاده با اشاره به مشترک بودن تالاب جازموریان بین ۲ استان کرمان و سیستان و بلوچستان، از وجود هماهنگی‌های لازم بین دو اداره کل خبر داد و تصریح کرد: همکاران ما در محیط زیست استان‌های کرمان و سیستان بلوچستان همواره در جلسات و همایش‌های ملی در تهران و یا در تعاملات استانی تبادل نظر دارند.

با این حال، پیگیری‌ها برای تشکیل کارگروه استانی تالاب انجام شده و نامه‌نگاری‌های لازم صورت گرفته است.

وی ادامه داد: منتظر هستیم استانداری کرمان زمان روز برگزاری این کارگروه را تعیین کند استاندار محترم نیز دستور لازم را صادر کرده‌اند تا دستگاه‌های مسئول در استان گرد هم آیند. به محض تشکیل این کارگروه، بسیاری از مشکلات مرتفع خواهد شد.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان کرمان افزود: نجات تالاب جازموریان و حل همه این مشکلات و ایجاد هماهنگی بیش‌تر بین نهادهای متولی و مسئول، منوط به این است که کارگروه استانی تالاب‌ها در کرمان تشکیل شود.

وی با اشاره به اینکه مهم‌ترین خواسته اداره کل محیط زیست استان کرمان از کارگروه استانی تالاب‌ها پس از فعال شدن چیست، اظهار کرد:‌ مهم‌ترین مطالبه ما این است که برای تالاب جازموریان نیز مانند دریاچه ارومیه ردیف اعتباری خاصی در سطح ملی درنظر گرفته شود که برای پیشبرد برنامه‌های تالاب از آن استفاده شود؛ هر ساله اعتباری از سوی دفتر تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور اختصاص پیدا می‌کند که جوابگوی نیازی که تالاب جازموریان دارد نیست.

شاید بارانی‌تر

شاید این روزها که خبر آبگیری جازموریان را می‌شنویم، دلمان کمی قرص شود که تالاب دارد نفس می‌کشد.

اما راستش را بخواهید، من که سال‌ها پیش در سیستان و بلوچستان زندگی می‌کردم و آن وقت‌ها هم از جازموریان می‌گفتم، خوب می‌دانم این تالاب، اهل قهر و آشتی‌های زودگذر نیست.

جازموریان برای زنده ماندن، نه به ترحم ابرهای بی‌وفا نیاز دارد، نه به لطفِ گاه‌به‌گاهِ سدهایی که آب را پیش از رسیدن به او، برای کشاورزی قسمت می‌کنند. جازموریان تشنه یک عزم جدی است؛ تشنه کارگروهی که حرفش فقط روی کاغذ نماند، تشنه اعتباری که بوی عمل بدهد. تا آن موقع، ما می‌مانیم و چشم‌هایی که به آسمان دوخته شده، شاید امسال ابری‌تر شاید بارانی تر...

خبرنگار: زهرا اسکندری

انتهای پیام./