به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، تهران امروز با چالشهای پیچیده در حوزه سلامت روان و آسیبهای اجتماعی روبهروست. پرهویداست که از استرس و تنهایی گرفته تا ناباروری و پیری جمعیت، همگی ریشه در باورها و نگرشهای رسوب کرده در ذهن و روان و شیوههای زیست شهری دارد. تبیین ریشههای این نارساییها و پیجویی راهکارهای بومی برای آنها موضوعی است که در گفتوگوی پیش رو به آن پرداخته شده است.
در ادامه گفتوگوی ایسکانیوز با حمید صاحب، مدیرکل سلامت شهرداری را بخوانید:
صاحب در پاسخ به اینکه خانههای سلامت محلات چقدر در عبور از مشاوره فرمالیته و رسیدن به مداخلات اجتماعی برای کاهش ترومای جمعی موفق بودهاند، گفت: استرس جزئی جداییناپذیر از زندگی انسان است و حتی وجود آن تا حدی لازم است. اگر استرس را بهکلی از زندگی انسانی حذف کنیم، کارایی انسانها کاهش مییابد. مساله اصلی این است که چگونه استرس را مدیریت کنیم و مهارتهای لازم برای این کار را به دست بیاوریم.
وی با بیان اینکه برخی از مشکلات بدون منشا مادی روی میدهد، اضافه کرد: برخی از دلایل ریشه در واقعیتهای زندگی دارند. اگر زندگی را صرفاً مادی فرض کنیم، استرسها بهویژه در جوامع شهرنشین شایع و فراوان خواهند بود. شغل، شرایط زندگی، روابط بینفردی، قوانین و ساختار جامعه، همگی استرسزا هستند.
استرس و تنهایی رهاورد زندگی مدرن
مدیرکل سلامت شهرداری تهران در خصوص وقوع حوادث با استرس، اظهار کرد: وجود میزانی از استرس تا حدودی طبیعی است. مهم این است که در جوامع شهری، مردم را در مدیریت این استرسها یاری کرده و آنها را در جهت اهداف زندگی هدایت کنیم. تنهایی نیز جزئی جداییناپذیر از همین مساله است. این وضعیت، محصول زندگی مدرن با مبانی غربی است.
صاحب با اشاره به تفاوت ایده جامعه اسلامی با الگوی حاکم بر جوامع غربی، گفت: در جامعه اسلامی ایدهآل، تنهایی به این شکل وجود ندارد، البته ممکن است در برهههایی پیش بیاید. اما کسی که به وظیفه و تکالیف خود عمل کند و نتیجه را در اولویت دوم قرار دهد، کمتر دچار استرس می شود.
وی با طرح انتقاد از ویژگیهای فکری نظام اجتماعی غرب، اظهار کرد: در ذهنیت غربی، سود و منفعت شخصی فرد مهم است، نه جامعه و نه جمع.
چهارصد سال تاثیرپذیری از فرهنگ غرب
مدیرکل سلامت شهرداری تهران در واکنش به اینکه الگوی شهرسازی در ایران دستکم از دوره پهلوی دوم در الگوی معماری غربی استحاله شده، اظهار کرد: حدود چهارصد تا پانصد سال است که فرهنگ غرب فرهنگ ایرانی را تحت تاثیر قرار داده است. این تأثیرپذیری تنها محدود به حوزه شهرسازی نیست. شهرسازی آخرین مرحلهای است که به حوزه کالبدی میرسد.
صاحب با اشاره به آغاز غربیسازی جامعه ایرانی، گفت: این روند از لباس و سبک زندگی و روابط بینفردی آغاز شد و بعدها به شهر، مسائل کالبدی، خیابان، کوچه و مسکن رسید. همه اینها با مبانی غلط صورت گرفت. ما مبانی غیربومی و غیرخودی را به کار گرفتیم.
وی با طرح اینکه همه دستاوردهای تمدن غربی نادرست نیست، اضافه کرد: در برخی موارد، فناوری و علم برخاسته از غرب مفید است و باید آنها را انتخاب کنیم. اما آنچه از مبانی الهی سرچشمه نمیگیرد و با مبانی مادی تفسیر میشود، قطعاً تبعاتی دارد.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران درمورد پیامدهای اخذ مبانی مادی فرهنگ غرب، اظهار کرد: استرسهای مزمن و آسیبهای اجتماعی از جمله تبعات این موضوع برای جامعه ماست.
مشاوره؛ درمان یا تشریفات
صاحب در پاسخ به این که آیا مشاورههای ارائه شده در خانههای سلامت را باید مداخلات اجتماعی موثر بدانیم یا مشاوره تشریفاتی، گفت: مشاوره امری تشریفاتی نیست. ما چارهای جز مشاوره نداریم. مشاوره در بسیاری از موارد به معنای خوددرمانی است. اگر مسیری را در زندگی اشتباه میرویم، این به مبانی، جهانبینی، مهارتها، نگرش و نظام ارزشی فردی، خانوادگی و اجتماعی ما بازمیگردد.
وی اضافه کرد: اگر اینها اشتباه باشند، قطعاً باید اصلاح شوند و تبعات آن در رفتار نمایان میشود. رفتار در خلا شکل نمیگیرد، بلکه از مبانی سرچشمه میگیرد. چه کسی این مبانی را اصلاح می کند؟ مشاور. پس مشاوره اگر درست انجام شود، درمان است، نه تشریفات.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران درخصوص وجود مشاوره فرمالیته، اظهار کرد: در برخی موارد مشاوره صوری است؛ مثلاً وقتی مشاور خودش نیاز به مشاوره دارد یا اصول مشاوره را نمیشناسد. اما مشاورههایی که با مبانی درست انجام می شود، ابزاری برای اصلاح امور و نگرش هاست.
صاحب با اشاره به رویکردهای کنونی در حوزه مدیریت سلامت اجتماعی، گفت: در دوره مدیریت فعلی، مشاورانی را مشاهده کردیم که با مبانی اسلامی و ایرانی زاویه داشتند. تلاش کردیم این زاویه را کاهش دهیم و افرادی را دعوت کردیم که با فرهنگ ایرانی و اسلامی مشاوره دهند. مشاوره به خودی خود اشکالی ندارد، اما مشاورهای که با مبانی غیراسلامی یا غیر ایرانی ارائه میشود، می شود، دچار اشکالاتی می شود که سعی کنید از آن فرار کنید.
آپارتمان آمریکایی، سبک زندگی ایرانی
مدیرکل سلامت شهرداری تهران در پاسخ به این که شهروند تهرانی چگونه میتوان با زندگی در آپارتمانهای دارای سبک معماری آمریکایی، الگوی زیستی ایرانی و اسلامی، اظهار کرد: انباشت استرسها تا حدی از مسائل کالبدی ناشی میشود، اما بیشتر استرسها و نگرانیها از نوع نگاه ما به زندگی و جهانبینی ما ریشه میگیرد.
وی در خصوص ریشهیابی آسیبها و نارساییهای اجتماعی، اذعان کرد: وقتی خانهای با معماری غربی انتخاب میکنیم، این انتخاب ماست که از نگرش و آموزههای ما سرچشمه میگیرد. هر مشکلی که داریم، از حوزه نگرشی و اعتقادی است. اعتقادات غلط، رفتار غلط ایجاد میکند؛ چه در معماری، چه در روابط، چه در همسرداری و خانواده.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران با تاکید بر این که گاهی افراد آگاهانه رفتار پرخطر را انتخاب میکنند، اظهار کرد: چنین خطراتی را به جان میخرند و به خود آسیب میزنند. نتیجه این مساله را باید در باورهایمان پیدا کنیم. باور انسان یعنی اعتقاد. اگر اعتقاد نادرست باشد، انسان، رفتارش، نگرشش و حتی احساسش نادرست می شود.
صاحب با طرح اینکه باید از خود بپرسیم حال خوب چگونه به دست میآید، گفت: حال خوب ساختنی است. حال خوب از کجا میآید؟ از زندگی عاقلانه و منطقی. در ذات عقلانیت، حال خوب نهفته است. حال خوب را نمی توان خرید. باید آن را ساخت. چگونه؟ با انتخابها و تصمیمات منطقی. اینها ذاتاً حال ما را خوب می کند.
اولویت مناسب سازی فرهنگی
مدیرکل سلامت شهرداری تهران در پاسخ به اینکه چرا علیرغم شتاب روند سالمندی در تهران، زیرساختهای شهری پایتخت برای تردد آسان سالمندان مناسبسازی نشده، گفت: مناسبسازی شهری از چه جنبههایی باید مورد توجه قرار گیرد؟ مناسبسازی فقط محدود به بخش کالبدی نیست. مناسبسازی فرهنگی و اجتماعی مقدمهای برای مناسبسازی کلبدی است. ابتدا باید ذهنها مناسب باشند تا کنشها مناسب شوند و سپس شهر مناسب شود.
وی با انتقاد از وجود نگاههای غیرکارشناسی به مسائل مدیریت شهری، افزود: شهر را مدیران میسازند. مدیری که منطقه سالمندی را نمیفهمد یا موضوعات نابجا را در اولویت قرار میدهد، نمیتواند شهر را درست کند.
صاحب درخصوص چگونگی اصلاح نگاه مدیریتی در حوزه شهری، گفت: این اصلاح با تذکر و آموزش اتفاق میافتد. این کار فرهنگ سازی نام دارد. بنابراین مناسبسازی فرهنگی مقدمه بر مناسبسازی کالبدی است و اصلاح ذهنیت و مسئولیت در اولویت ماست. ما این موضوع را به عنوان اولویت اول دنبال میکنیم. مناسبسازی کالبدی نیز جزو مأموریتهای ماست و پیگیری میشود.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران با بیان اینکه باید این موضوع به گفتمان و مطالبه عمومی تبدیل شود، اظهار کرد: چهار مدیر شهرداری یا یک حوزه کاری به تنهایی نمیتوانند شهر را مناسبسازی کنند، اما اگر تبدیل به مطالبه عمومی شود در این صورت میتوانیم راه صدساله را یکشبه طی کنیم.
وی با تاکید بر ضرورت بهره گیری از ظرفیت های مردمی برای پیشبرد پروسه مناسب سازی کالبدی شهر تهران، اضافه کرد: باید از نیروهای مردمی به عنوان کنشگران و مطالبهگران کلان استفاده کنیم. به همین خاطر ما کانونهایی مردمی را در سراها و مساجد محله شکل دادهایم.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران در خصوص ویژگیهای این کانونها، اظهار کرد: این کانونها هویتها و تشکیلات خود را دارند و یکی از مأموریتهایشان مناسبسازی است. ما در این کانونها نیازهای شهروندان را شناسایی و به صورت مردمی مرتفع میکنیم. این خود نوعی مناسبسازی اجتماعی و کالبدی است.
صاحب ادامه داد: باید نیازها را شناسایی و به مطالبه تبدیل کنیم. این موضوع در ذیل مصالح عمومی جامعه است. باید همه نیازها را به فریاد، به گفتمان و گفتمانها را به مطالبه تبدیل کنیم.
شبکه واحد سلامت راهکاری برای جلوگیری از موازیکاری
وی در پاسخ به این که چرا علیرغم وجود موازیکاری خانههای سلامت با مراکز بهداشتی، یک شبکه واحد سلامت اجتماعی برای انسجام بخشی به اقدامات و جلوگیری از هدررفت بودجههای عمومی شکل نگرفته، اذعان کرد: این نگرانی برای ما هم وجود دارد. ما بخشی از حوزه سلامت را در دست داریم و فرهنگ سلامت را پیگیری می کنیم. این نگرانی است که موازیکاریهایی با دستگاههای دیگر از جمله وزارت بهداشت اتفاق میافتد ، جدی است.
مدیرکل سلامت شهرداری تهران در خصوص چرایی عدم تعیین مرز دقیق میان ماموریت شهرداری و وزارت بهداشت، اظهار کرد: چنین خلأیی واقعاً وجود دارد، متأسفانه نظام سلامت ما عملاً به مسائل بهداشتی و درمانی محدود شده است. شعار نظام سلامت ما نه بیماری است و نه حال خوب. به همین دلیل این خلأ را حس کردیم. ما در تلاشیم با انتخاب شعار و فعالیتهایمان، اهمیت و جایگاه مسائل اجتماعی در سلامت و ایجاد حال خوب را برجسته کنیم.
انتهای پیام/
نظر شما