در سال‌های اخیر، استان کهگیلویه و بویراحمد شاهد تغییری بنیادین در الگوهای مصرف خدمات زیبایی بوده است. افزایش تقاضا برای تزریق ژل‌های پرکننده و بوتاکس، از یک نیاز محدود به یک جریان اجتماعی تبدیل شده که با سرعت خیره‌کننده‌ای در حال گسترش است؛ اما پشت این ویترین پرزرق‌وبرق، واقعیت‌های نگران‌کننده‌ای نهفته است که سلامت عمومی جامعه را با تهدیدی جدی روبه‌رو کرده است.

گسترش این پدیده از مسئله «تخصص‌گرایی کاذب» نشأت می‌گیرد. در بسیاری از مناطق استان، افرادی که فاقد تحصیلات دانشگاهی در رشته‌های پزشکی یا پرستاری هستند، با تکیه بر مهارت‌های محدود و تبلیغات پرزرق‌وبرق در شبکه‌های اجتماعی، خود را متخصص معرفی می‌کنند. این افراد با سوءاستفاده از نیاز مبرم مردم به زیبایی و همچنین با ارائه قیمت‌های بسیار پایین که با نرخ کلینیک‌های معتبر همخوانی ندارد، توانسته‌اند بخش بزرگی از بازار را به تسخیر خود درآورند.

یکی از بحرانی‌ترین ابعاد این موضوع، ورود مواد و ترکیبات غیرمجاز به بازار استان است. استفاده از ژل‌هایی که فاقد تأییدیه سازمان غذا و دارو هستند و از مواد شیمیایی نامشخص و گاه سمی ساخته شده‌اند، ریسک‌های جبران‌ناپذیری را ایجاد کرده است. این مواد نه تنها می‌توانند باعث عفونت‌های پوستی شدید شوند، بلکه با نفوذ به بافت‌های عمیق‌تر، احتمال مسدود شدن عروق خونی و آسیب‌های دائمی به بافت صورت را به‌شدت افزایش می‌دهند. در مورد بوتاکس نیز، تزریق در نقاط اشتباه توسط افراد بی‌تجربه می‌تواند منجر به فلج موقت عضلات، عدم تقارن چهره و تغییر شکل‌های غیرقابل بازگشت شود.

عوامل متعددی در بروز این وضعیت نقش دارند؛ از جمله نخست، ضعف در آگاهی عمومی مردم که گاه زیبایی را تنها در قیمت ارزان می‌بینند و از تفاوت ماهوی میان پزشک متخصص و افراد غیرمتخصص غافل می‌مانند. عامل دوم، نبود نظارت‌های مستمر و دقیق بر مراکز کوچک و خانگی است که در حاشیه شهرها و روستاهای استان فعالیت می‌کنند. این مراکز اغلب خارج از چرخه نظارتی وزارت بهداشت قرار دارند و به همین دلیل، رعایت استانداردهای بهداشتی و استفاده از مواد استاندارد در آن‌ها تضمین‌شده نیست.

علاوه بر این، جنبه اقتصادی نیز در این میان پررنگ است. در شرایطی که هزینه‌های خدمات تخصصی در مراکز معتبر رو به افزایش است، بخشی از جامعه که توان مالی کافی برای مراجعه به پزشکان متخصص را ندارد، به سمت گزینه‌های غیررسمی و پرخطر سوق داده می‌شود. این موضوع، پیوندی میان مشکلات اقتصادی و تهدیدهای سلامت ایجاد کرده است که پیامدهای آن تنها محدود به فرد نیست، بلکه بار سنگینی بر سیستم سلامت استان تحمیل می‌کند.

در نهایت، مقابله با این پدیده نیازمند یک رویکرد چندجانبه است. از یک سو، تشدید نظارت‌های انتظامی و برخورد قاطع قانونی با مراکز غیرمجاز در استان ضروری به نظر می‌رسد و از سوی دیگر، ایجاد بسترهای آموزشی برای ارتقای آگاهی شهروندان درباره خطرات استفاده از خدمات غیرحرفه‌ای، می‌تواند مانع از وقوع تراژدی‌های سلامت در آینده شود. تا زمانی که مرز میان تخصص و بی‌تجربگی در حوزه زیبایی شفاف نشود، زیبایی همچنان می‌تواند به بهای گرانی، سلامت را از میان ببرد.

سعیده صداقت نژاد فعال رسانه*

انتهای یادداشت/