به گزارش گروه فر هنگ و هنر ایسکانیوز، هفدهم مرداد در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران، به نام روز خبرنگار ثبت شده است؛ روزی که یاد و نام شهید محمود صارمی را زنده نگه می‌دارد و بهانه‌ای می‌شود برای ادای احترام به همه آن‌هایی که کارشان تنها نوشتن خبر نیست، بلکه ایستادن در خط مقدم آگاهی‌رسانی است. این روز، بیش از آنکه یک مناسبت تقویمی باشد، فرصتی است برای یادآوری جایگاه حرفه‌ای خبرنگارانی که در سخت‌ترین شرایط، میان شلوغی، بحران، خطر، بی‌خوابی و فشارهای گوناگون، تلاش می‌کنند حقیقت را به مردم برسانند.

خبرنگاری از آن شغل‌هایی نیست که بتوان آن را تنها با یک عنوان یا کارت شناسایی تعریف کرد. خبرنگار کسی است که باید در لحظه‌های حساس حاضر باشد؛ وقتی خیابان‌ها شلوغ‌اند، وقتی حادثه‌ای رخ داده، وقتی جنگ، سیل، زلزله، آتش‌سوزی یا هر بحران دیگری آرامش جامعه را بر هم زده است. خبرنگار در همان زمانی که بسیاری در کنار خانواده‌هایشان هستند، در سفرند، استراحت می‌کنند یا از خبرها فقط به عنوان مصرف‌کننده عبور می‌کنند، در میدان است تا مطمئن شود مردم درست‌ترین و دقیق‌ترین اطلاعات را دریافت می‌کنند. این حضور دائمی، این آمادگی همیشگی و این تعهد بی‌وقفه، جوهره واقعی خبرنگاری است.

شاید یکی از مهم‌ترین چالش‌های سال‌های اخیر، ظهور افرادی باشد که خود را در قالب بلاگر، انسان رسانه یا فعال رسانه‌ای معرفی می‌کنند، اما نه آموزش خبرنگاری دیده‌اند، نه با اخلاق حرفه‌ای این کار آشنا هستند و نه نسبت خود را با حقیقت به‌درستی می‌شناسند. این گروه گاه با تکیه بر جذابیت ظاهری، هیجان، سرعت و تولید محتوای عامه‌پسند، فضای رسانه‌ای را اشباع می‌کنند و در این میان، شأن و منزلت خبرنگاری را مخدوش می‌سازند. مسئله البته حضور رسانه‌های نوین نیست؛ مسئله آن است که هر صدا و هر صفحه‌ای، خبرنگار نیست و هر تولیدکننده محتوا، الزاماً مسئولیت خبرنگاری ندارد.

خبرنگاری با دیده‌بانی دقیق واقعیت‌ها آغاز می‌شود، نه با میل به دیده‌شدن. خبرنگار باید بداند که میان پربازدید بودن و درست بودن تفاوتی جدی وجود دارد. او باید بتواند از وسوسه سرعت بی‌دقت عبور کند، از هیجان بی‌پشتوانه فاصله بگیرد و از تبدیل شدن به بازتاب‌دهنده بی‌فکر موج‌ها پرهیز کند. خبرنگار حرفه‌ای، پیش از آنکه چیزی را منتشر کند، می‌پرسد آیا این خبر درست است؟ آیا منبع معتبر است؟ آیا روایت کامل است؟ آیا انتشار آن به آگاهی عمومی کمک می‌کند یا فقط بر التهاب می‌افزاید؟

بسیاری وارد این حرفه می‌شوند، اما همه ماندگار نمی‌مانند. چرا؟ چون خبرنگاری فقط دانستن شیوه نگارش تیتر، گزارش‌نویسی یا مصاحبه نیست. این حرفه، طاقت می‌خواهد، صبوری می‌خواهد، وجدان می‌خواهد و بیش از همه عشق می‌خواهد. خبرنگار باید با گوشت و خونش این کار را بفهمد. باید درد جامعه را حس کند، با رنج مردم بیگانه نباشد و در عین حال فاصله حرفه‌ای خود را حفظ کند تا بتواند روایتگر منصف و قابل اعتماد بماند. همین است که بسیاری از آغازگران این مسیر، پس از مدتی کنار می‌کشند؛ چون می‌بینند خبرنگاری فقط یک شغل نیست، بلکه تعهدی سخت و گاه فرساینده است.

خبرنگاران واقعی ممکن است ساعت‌ها در ترافیک بمانند تا به یک رویداد برسند، در شرایط دشوار میدانی کار کنند، زیر فشارهای مختلف خبری را پیگیری کنند، و حتی گاهی بابت یک گزارش دقیق، هزینه‌های شخصی و حرفه‌ای سنگینی بپردازند. با این حال، انگیزه‌شان تنها روشن ماندن چراغ اطلاع‌رسانی است. این همان چیزی است که روز خبرنگار باید به یادمان بیاورد که پشت هر خبر درست، انسانی ایستاده که دیده نمی‌شود اما مسئولانه ایستاده است.

حسن شمشادی خبرنگار پیشکسوت در گفت‌وگو با خبرنگار ایسکانیوز در خصوص روز خبرنگار گفت: امروز را یک روز یادبود و گرامیداشت در نظر گرفته‌اند. قبل از ۱۷ مرداد سال ۷۷ که محمود صارمی در هرات افغانستان شهادت برسد نیز خبرنگار شهید کم نداشتیم اما این روز را به واسطه مدل شهادتی که ایشان داشت، تصمیم گرفتند روز خبرنگار نامگذاری کنند که اتفاق مبارکی است.

وی ادامه داد: این روز نامگذاری شد تا مردم یک بار در سال متوجه بشوند که این شغل چقدر خطیر، چقدر مهم و چقدر سخت است. افرادی که در این وادی مشغول هستند چه کارهایی انجام میدهند.

شمشادی افزود: این روزی است که یک تلنگری هم به مسئولین و هم به مردم میزند که این شغل چقدر خطیر و خطرناک و چقدر سخت است و تا چه اندازه نیاز جامعه است؛ خصوصاً الان که همه دست به خبر، انسان محور و... شده‌اند.

این خبرنگار پیشکسوت با اشاره به اینکه سابقه سی و چند سال سابقه خبرنگاری من نشان میدهد عموما مسئولین که استثناهایی هم دارند، خبرنگار را وقتی لازم دارند که خودشان بخواهند حرفی را بزنند تصریح کرد: اگر رسانه یا خبرنگار سوالی از طرف جامعه و افکار عمومی داشته باشد خیلی از مسئولین یا در دسترس نیستند یا خیلی سخت پاسخ میدهند یا دیر پاسخ میدهند و یا ناقص پاسخ میدهند یا اینکه اصلا پاسخ نمیدهند.

وی با بیان اینکه روز خبرنگار شاید تلنگری به مسئولین باشد که متوجه بشوند هرروز و هرساعت روز خبرنگار است و کارش تعطیلی ندارد اظهار کرد: حضرات وقتی که مسئولیت می‌گیرند باید پاسخگو باشند و اگر آموزش ندیدند آموزش داده شوند و آنوقت گوشی به دست‌تر و پاسخگوی خبرنگار باشند نه به عنوان یک فرد بلکه به عنوان کسی که چشم مردم است.

شمشادی در پایان سخنانش در پاسخ به اینکه خبرنگاری هیچ صنفی ندارد و به واسطه شبکه‌های اجتماعی همه خودشان را خبرنگار می‌دانند و بدون آموزش وارد این فضا می‌شوند گفت: متاسفانه این اتفاق مبارکی نیست. به واسطه گسترش فضای مجازی و اینترنت این همه انسان رسانه، شهروند خبرنگار، بلاگر و سلبریتی و... درست شده اما هرکسی را نمیشود خبرنگار دانست زیرا خبرنگاری یک آداب، چهارچوب و یک آموزشی دارد و هرکسی را بهر کاری ساخته‌اند و همه نمی‌توانند خبرنگار باشند اما خب متاسفانه همه خبرنگارند و همه این افراد با اندک تجربه‌ و اندک حضوری که در فضای مجازی دارند خودشان را از بقیه بالاتر هم میدانند.

محمد دلاوری خبرنگار شناخته شده کشورمان نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایسکانیوز با اشاره اینکه برخی مسئولین فقط در این روز به یاد خبرنگاران می‌افتند گفت: مهمترین هدیه‌ای که به جامعه رسانه‌ای می‌شود داد، اصلاح ساختار رسانه در ایران است. رسانه در ایران به شدت وابسته به قدرت غیر ساختارمند است. قدرت غیر ساختارمند، رسانه برایش موضوع و اهمیت ندارد و یک ابزار دم دستی است برای اینکه به وقتش از آن استفاده کند و به وقتش آن را قربانی بکند.

وی تصریح کرد: مهمترین کاری که در ایران باید اتفاق بی‌افتد این است که رسانه موقعیت اصلی و مهم خودش را پیدا بکند. اینکه مسئولین در این به خبرنگاران تبریک بگویند یا نگویند خیلی نکته مهمی نیست.

دلاوری در پاسخ به اینکه آیا این مطالبه باید از سوی خود خبرنگاران باشد اظهار کرد: کلا کارهای مهم در یک روز اتفاق نمی‌افتد بلکه در روزها و منطبق با یک برنامه مدون فنی اتفاق می‌افتد. ساختار قدرت در ایران نیز تمایلی به اصلاح خودش و همچنین اصلاح رابطه‌اش با رسانه ندارد. رسانه باید برایش اهمیت پیدا بکند که جایگاهش در ایران کجاست. آیا صرفا از قدرت تغذیه میکند و به تناسب یک سری وظایف روزمره را پیش میبرد یا اینکه میخواهد موثر باشد و جایگاه داشته باشد و موجب تغییر باشد؟

وی ادامه داد: هدف گیری برای یک دهه آینده ایران باید تغییر نگاه به رسانه از یک ابزار دم دستی به عنوان یک جریان مهم پیشرفت و توسعه باشد. همه فرایندهای اجتماعی نسبی است اما به نسبت، رسانه جایگاه مهم و قابل توجهی ندارد. کمااینکه وقتی رسانه‌های اجتماعی آمدند خیلی سریع جای خودشان را حتی در کار حرفه‌ای و فنی رسانه پر کردند خیلی از بخش های مهم فعالیت رسانه‌ای که باید حرفه‌ای می‌بود، قدرتمند می‌بود، ساختارمند می‌بود به دست کسانی افتاد که این حرفه را بلد نیستند و جامعه را دچار اشتباهات جدید و جدی کردند.

روز خبرنگار، در حقیقت روز پاسداشت همین اخلاق است؛ اخلاق ایستادن کنار مردم، نه کنار هیاهو؛ اخلاق وفاداری به حقیقت، نه شهرت؛ اخلاق پرسیدن، نه تسلیم شدن؛ اخلاق دیدن آنچه دیگران نمی‌بینند و نوشتن آنچه دیگران شاید ترجیح دهند پنهان بماند. این روز به ما یادآوری می‌کند که جامعه بدون خبرنگار حرفه‌ای، جامعه‌ای کم‌خبر، کم‌تحلیل و کم‌اعتماد خواهد بود.

در نهایت، اگرچه تقویم، ۱۷ مرداد را روز خبرنگار نامیده است، اما ارزش واقعی این نامگذاری در یک روز خلاصه نمی‌شود. خبرنگار، هر روز، با هر خبر، با هر پیگیری و با هر گزارش، خود را دوباره تعریف می‌کند. او اگر صادق باشد، اگر حرفه‌ای بماند، اگر در برابر فشارها کوتاه نیاید و اگر حقیقت را بر مصلحت‌های زودگذر ترجیح دهد، شایسته این نام است و شاید بهترین توصیف برای خبرنگاری همین باشد «شغلی نیست که انتخابش کنند، مسیری است که باید عاشقانه در آن ماند».

انتهای پیام/