به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، امروزه فضای مجازی و بهویژه شبکه اجتماعی اینستاگرام، دیگر تنها یک ابزار سرگرمی نیست؛ بلکه بستری است که در آن سبک زندگی شکل میگیرد و بخش بزرگی از تعاملات افراد در آن بازتعریف میشود. در ایران نیز، اینستاگرام به یکی از پرمخاطبترین فضاها تبدیل شده است که تاثیرات عمیقی بر ذهنیت، علایق و ارزشهای کاربران میگذارد.
بخش مهمی از این تاثیرپذیری، ناشی از نمایش «زندگیهای آرمانی و فیلترشده» است که اغلب منجر به مقایسه اجتماعی منفی و کاهش اعتمادبهنفس در میان مخاطبان میشود. با این حال، روی دیگر سکه، نگاهِ اقتصادی به این فضاست. در شرایطی که بازار کار با چالشهای ساختاری مواجه است، بسیاری از جوانان اینستاگرام را بهعنوان بستری برای کسبوکار، فروش کالا و ارائه خدمات حرفهای انتخاب کردهاند. این استفاده از ظرفیت تکنولوژی برای اشتغالزایی، بُعدی مثبت و سازنده است که نمیتوان آن را نادیده گرفت.
اما در دل این زیستبوم، آفتی جدی به نام شهوت دیده شدن نهفته است. میل مفرط به افزایش فالوور و کسب عنوان بلاگر یا اینفلوئنسر، برخی افراد را به سمت رفتارهای جنجالی، شکستن هنجارهای اخلاقی و ترویج سبک زندگی مصرفگرایانه سوق داده است. خطر اینجاست که این افراد، بدون داشتن تخصص یا صلاحیت اخلاقی، تنها بهواسطه تعداد دنبالکننده، به مرجع فکری بخشهایی از نسل جوان تبدیل شدهاند. این مرجعیت کاذب، زمانی که با نبود سواد رسانهای همراه شود، میتواند پایههای سلامت روان جامعه را هدف قرار دهد.
در همین راستا خبرنگار فرهنگی ایسکانیوز با امید خوش طینتان بلاگر حوزه آشپزی و رستوران گردی به گفتوگو نشست که متن این دیدار به شرح ذیل است.
ایسکانیوز: اولین سوالی که پس از شنیدن نام بلاگر در ذهن هر فرد شکل میگیرد این است که آیا بلاگرها پردرآمد هستند؟ و اینکه آیا بلاگری یک شغل است؟
خوش طینتان: خیلی سوال سختی است که نیاز به توضیح دارد. این کلمه بلاگری و تایپهای مختلفش مانند فودبلاگری و... از پایه غلط است اما کسانی که به شکل عام تولید محتوای ویدیویی میکنند و مخاطبی دارند که ممکن است اینفلوئنسر یا نانو اینفلونسر یا میکرو انفلوئنسر یا مگا اینفلوئنسر باشند، نسبت به جامعه هدفی که توانستهاند جذب کنند مدلهای درآمدی مختلفی را میتوانند برای خودشان تعریف کنند و میتواند به عنوان یک شغل ارزیابی بشود.
اما با توجه به شرایط خاصی که کشور ما دارد، به صورت کلی میتوانم بگویم که اینستاگرام موضوعی است که میتواند تابع تصمیمات فردی یک روزی در دسترس باشد یا نباشد. یک روزی ممکن است ما اینترنت نداشته باشیم و خب این منبع درآمد مطمئنی نیست پس اگر من بخواهم به یک جوانی پیشنهاد دهم که وارد این حوزه بشود اساساً پیشنهاد نمیدهم که به عنوان شغل اول به آن نگاه کند و حتما توصیه میکنم در کنارش شغل دیگری داشته باشد.
ایسکانیوز: آیا همه افرادی که به عنوان بلاگر در فضای اینستاگرام مشغول تولید محتوا هستند به درآمد میرسند؟
خوش طینتان: خیر، لزوما اینطور نیست. همانطور که میدانیم در اجتماع افراد مختلف نسبت به میزان دانایی و توانایی خودشان رتبه بندی میشوند. گاهی اوقات شانس یا اتفاقات ممکن است یک آدمی را از جایگاهی که حق و لیاقتش است خارج کند و به جایگاه پایینتر یا بالاتر برساند اما به شکل کلی آدمها بر اساس توانمندی های خودشان جایگاه میگیرند و کسب درآمد میکنند.
اگر کسی میخواهد در این حوزه ورود بکند و متخصص این حوزه چه به لحاظ شناخت ابزارها، چه به لحاظ ساختار محتوا نباشد و اگر آن ساختار محتوایی را بلد نباشد و خبره اون کار نباشد شاید با دو-سه تا کپی کردن از دیگران تعدادی از محتواهایش بازدید خوبی بگیرد و دیده شود اما بقا و تداوم ندارد زیرا شما باید صاحب فکر و خلاقیت باشید تا در این حوزه بتوانید مدتی را بقا داشته باشید، رشد بکنید و بتوانید اعتمادسازی کنید که با توجه به آن اعتماد سازی که کردید از مقولههایی مثل تبلیغات ، اسپانسر گرفتن، فروش محصول و فروش خدمات بتوانید برای خودتان کسب درآمد بکنید و اگر ۱۰۰ نفر وارد این حوزه شوند شاید فقط یک نفرشان موفق بشود کسب درآمد کند.
ایسکانیوز: با توجه به اینکه امروزه ابزار تولید محتوا مثل گوشی موبایل در اختیار همه است و میبینیم در اکسپلور اینستاگرام عمده افراد در حال تولید محتوا هستند. آیا تولید محتوا علاوه خلاقیت نیاز به آموزش هم دارد یا صرف اینکه مثلاً در طول یک بازه زمانی کشخص به ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار فالوور میرسد کفایت میکند؟
خوش طینتان: ما دو موضوع داریم. یک سری مهارتها، مهارتهای علمیاند و یه سری از مهارتها مهارتهای فنی هستند. هر دوی این مهارتها را افراد به دو صورت میتوانند کسب کنند. یکی با صرف زمان زیاد و تجربه خودشان، مطالعه، سختی کشیدن و پیدا کردن منابع مختلف است و دیگری هم با استفاده از کمک یک منتور، راهنما یا معلم است که در تمام زندگی ما همینطور است. اگر میخواهید این مسیر را تسهیل بکنید و کاتالیزور داشته باشید قطعاً کسی که در این مسیر معلوماتی دارد و یا مرجع آموزشی است میتواند کمک کننده باشد.
ایسکانیوز: در بزنگاههایی مانند جنگ که بسیاری از افرادی که فالوور و مخاطب قابل توجهی دارند میتوانند باعث اتحاد مردم و همدلی مردم باشند. شما بلاگری را به عنوان یک شغل یا یک تفریح و یا به عنوان یک رسالت خبری و رسانهای به آن نگاه میکنید؟
خوش طینتان: اولا اینکه همه آدمها دارای تفکر، اندیشه و ایدئولوژی هستند و این افکار و اندیشههای خودشان در مقام نگاه خودشان قطعاً معتبر است. اگر کسی که به عنوان اینفلوئنسر فعالیت میکند، به فعالیتی که انجام میدهد واقف باشد و با علم، یقین، اطلاع و اطمینان از اعتقاداتش صحبت بکند از نظر من هیچ اشکالی ندارد چون اگر قرار به بازخواست کردنش هم باشد میتواند پای حرفش بایستد و اگر قرار است تاوان هم بدهد میتواند تاوان دیدگاهش را بدهد.
اما اگر قرار است موج سوار باشیم داستان دیگری است. اگر قرار است به منافعمان در کوتاه مدت یا بلند مدت نگاه بکنیم، آن کار درست و شایستهای نیست. بعضی از افراد متاسفانه اینطوری عمل میکنند یعنی عقاید خودشان جور دیگریست اما جور دیگری بیان میکنند. افراد اگر همان چیزی که هست را بیان بکنند ایرادی ندارد. به نظر من خود سانسوری یکی از چیزهایی است که برای انسان بسیار سهمگین است.
در رابطه با سوالی که آیا بلاگری شغل یا تفریح است باید بگویم وقتی که یک فعلی را انجام میدهید اگر ازش درآمدی کسب میکنید بله شغل است اما تا پیش از اینکه درآمدی ازش کسب بکنید از نگاه من شغل نیست. این تلاشی است برای اینکه شما به یک شغل برسید. تفریح هم نیست چون شما دارید در نهایت تلاش میکنید که به درآمد برسید پس شما دارید در واقع برای ایجاد یک شغل سرمایهگذاری میکنید.
هر بلاگری نسبت به جامعه هدفی که توانسته برای خودش جمع بکند تاثیرگذار است. آن ایفلوئنسر یا بلاگر آمده و دیدگاه های خودش را هم در مدلهای محتوایی که تولید کرده مطرح کرده پس میتوانیم نتیجه بگیریم که اهم آن مخاطبان با این فرد همسو و همفکر هستند. حالا این فرد تاثیرگذار اگر بیاید راجع به یک چیزی برای این آدمها صحبت بکند و توضیح بدهد قطعاً روی فکر و نظر اینها تاثیر میگذارد.
ایسکانیوز: سال ۴۰۳ فیلمی به نام «گوزنهای اتوبان» ساخته شد که داستان هول محور یک سری بنگاههای پشت پرده هستند که کارشان تربیت بلاگر است تا از این بلاگرها به پول و اهدافی برسند. شما به عنوان یک بلاگر همچین چیزی را تایید میکنید و به این موارد برخورد داشتید؟
خوش طینتان: اگر صادقانه بگویم در مسیری که تا به امروز رسیدم، چندین بار شده که از طرف چندین جا دعوت به همکاری شدم؛ تحت عنوان اینکه ما یک تیم هستیم و در این تیم پروژههای زیادی داریم و شما هم میتوانید سهیم با ما مشارکت بکنید و شوید اما از آنجایی که فرد بسیار محافظه کاری هستم هیچوقت وارد چنین ساختاری نشدم که بتوانم با قاطعیت بگویم چنین چیزی وجود دارد یا وجود ندارد.
ایسکانیوز: صفحه اینستاگرام شما بیشتر از یک میلیون فالوور دارد که میدانیم رسیدن به این تعداد فالوور کار راحتی نیست با توجه به اینکه تا مدتی شما هیچ چهرهای از خود منتشر نکرده بودید. چه طوری به چنین تعداد فالووری رسیدید؟
خوش طینتان: شاید یک بخشیاش را نتوانم جواب بدهم چون شخصی است. اولا به نظر من هر کاری که آدمیزاد میکند هرچقدر هم تلاش بکند اگر خالق ما نظر لطف نداشته باشد اتفاقی نمیافتد یعنی قطع به یقین اگر من امروز به زعم شما موفق هستم که خودم اینطور فکر نمیکنم لطف خدا بوده است. نکته دوم تلاش، ناامید نشدن و داشتن ممارست است. تولید محتوا کار هزینه بر، زمان بر و سختی است و الزاماً درآمد ندارد. من بیش از ۷ ماه است که از اینستاگرامم ریالی درآمد نداشتهام. با وجود اینکه با همان شکل همچنان برای مخاطبم احترام قائلم و با همان کیفیت قبل تولید محتوا میکنم. صرف فقط درآمد مهم نیست. شما یک خانواده ساختید و فالوورها خانواده شما هستند و نمیتوانیم رهایشان بکنیم.
ایسکانیوز: همه این مواردی که شما نام میبرید را افرادی زیادی انجام دادند اما به فالوور قابل توجهی نرسیدند.
خوش طینتان: آیا این افراد متخصص هم بودند؟ من اگر در حوزهای به عنوان بلاگر فعالیت کردم، در آن حوزه ادعا دارم که آدم متخصصی هستم. اگر من یک تعدادی پست در حوزه آشپزی گذاشتم افتخارم این است که آدمهای ارزشمندی که در حوزه آشپزی میشناسم و اساتید بزرگ خودم هستند آن محتوا را لایک و تایید میکنند.
ایسکانیوز: یعنی اگر صفحه کسی رشد میکند باید همه چیز طبق اصول باشد و خرید فالوور و تولید محتوای زرد تاثیرگذار نیست؟
خوش طینتان: من یک زمانی اینستاگرام را درس میدادم و یک عالمه از بچه بلاگرهایی که الان استخواندار شدند و پیج یک میلیونی و دو میلیونی دارند با خودم کار کردند. یک زمانی آدمی که پیج بزرگی داشت میآمد ایونتی را تعریف میکرد و میگفت این ده تا پیجی را که من فالو کردم بروید فالو بکنید بعد من بهتان مثلا ده تا گوشی آیفون جایزه میدهم، این هم مثل فالوور خریدن است.
اگر شما فالوور بگیرید و این فالوورها واقعی نباشند رشد نمیکنید. مدل رشد در اینستاگرام نسبت به بازخورد و ری اکت هایی است که از مخاطب میگیرید یعنی اگر شما یک محتوایی را درست میکنید و پیجتان یک میلیون نفر است و این تعداد به شما لایک و کامنت ندهند و پستتان را برای دوستاشان فوروارد نکنند، ذخیرهاش نکنند، ویدیویتان را تماشا نکنند و ازش صرف نظر کنند بعد از مدتی که پیج شما نابود میشود. بعید هم میدانم کسی امروزه با این اطلاعاتی که کلی از کوچ های اینستاگرامی در فضای سوشال مدیا ارائه میکنند سمت چنین کاری برود. زمانی ممکن است افراد بی اطلاع بودند اما الان دور از ذهن است که کسی این کار را بکند.
در رابطه با تولید محتوای زرد هم صادقانه بگویم به رشد پیج کمک میکند. اگر کسی برهنه بشود و تولید محتوا بکند کما اینکه خیلی از صفحات همچین کاری را میکنند، چه داخل ایران و چه خارج از ایران خیلی سریع رشد میکند. اما سوال من این است مخاطبی که این مدلی جمع شده آیا به آن فرد اعتماد و اعتقاد دارد؟ آیا فالووری که از مثلا برهنگی یا از تولید محتوای زرد یا شایعات یا امثالهم جذب شده اعتمادی به آن آدم دارد یا آن را آدم پوچ و سطح پایینی میبیند که یا تمسخرش میکند یا به اهداف دیگر نگاهش میکند.
ایسکانیوز: وقتی شما به عنوان یک بلاگر، رستوران یا بوتیک با محصولی را تبلیغ میکنید آیا واقعا اینقدر تاثیرگذار است که من مخاطب بروم از آن بوتیک، رستوران یا محصول خرید کنم؟
خوش طینتان: در رابطه خودم میگویم.بیش از هفت سال است که در سوشال مدیا کار میکنم و از روز اول تا امروز یک اصلی را داشتم آنهم اینه به مخاطبم دروغ نگویم. شما اگر آدمی را بشناسید و بدانید هفت سال هر چیزی به شما گفته صداقت محض بوده آیا اطمینان نمیکنید؟
متاسفانه یک عالمه پیج زرد هستند که صرفاً پروموت میکنند یعنی دادزن هستند. امروز میگویند اینجا خوب است و فردا میگویند اونجا خوب است و پس فردا جای دیگری را خوب معرفی میکنند. آیا پروموتور حتی اسم اون سسی که روی غذا ریخته شده را درست میتواند بگوید؟ اشتباه آنجاست که شما یک پروموتور را به عنوان تارگت انتخاب میکنید.
ایسکانیوز: خیلی حرفهای خوبی درباره فودبلاگر نمیشنویم. انگار افرادی هستند که میروند رستوران غذای رایگانی بخورند و به اسم تبلیغات رستوران را تیغ بزنند. این مدل رفتارها را چطور میدانید؟
خوش طینتان: جسته گریخته از دوستانی شنیدم که بلاگری که الان ایران هم نیست در سالهای دور به رستورانی رفته و آن رستوران به او تبلیغ نداده و آن فرد تبلیغات منفی علیه رستوران راه انداخته است اما این را نمیتوانیم به همه تعمیم دهیم و در پروموتورها هم آدمهای شریفی هستند که زحمت میکشند.
نگاه ما به هر شغلی متفاوت است. ما پروموتورم هم نیاز داریم اما نگاه مخاطب مهم است. اگر مخاطب نمیتواند تحلیل کند که پروموتور الزاما بحث صداقت را رعایت نمیکند و صرف تبلیغ میکند یعنی وقتی مخاطب تفاوت تبلیغ و توصیه را متوجه نمیشود به نظرم مشکل از ضعف مخاطب است که نمیتواند تحلیل بکند. صفحهای که هر روز، روزی سه بار اماکن مختلف را معرفی میکند پروموتور است و تبلیغ میکند.
ایسکانیوز: گاهی وقتی اکسپلور اینستاگرام را نگاه میکنیم میبینیم فیلمهای پرتعدادی از یک رستوران یا یک فرد وجود دارد و صفحات مختلفی پشت سرهم تولید محتوا میکنند. آیا موجی بین بلاگرها شکل میگیرد که روی یک سوژه کار کنند؟
خوش طینتان: موج نیست و در اصل کمپینهای تبلیغاتی شکل میگیرد. یک کسب و کاری راه افتاده و یک هزینه ای را به عنوان هزینه تبلیغاتی طرح میکند. این مبلغ ممکن است عدد خیلی بزرگی باشد. اما آیا اینکه این مدل موثر است یا نه نیاز به کار کارشناسی دارد.
ایسکانیوز: همه کسب و کارهایی که ناگهان در اینستاگرام وایرال میشوند الزاما اینگونه نیستند. یعنی ممکن است اصلا یک بساط غذای خیابانی وایرال بشود که اصلا از این کمپینها بیخبر است.
خوش طینتان: اسم این مدل محتواها را ویدیوهای حمایتی میگذاریم. فودبلاگرها عموماً این کار را میکنند. مثلاً میروند یک بچه بی سرپرست، یک خانم دستفروش یا یک کارتون خواب را پیدا میکنند؛ یکی از فودبلاگرهایی که پیجش دچار افت شده و تبلیغاتش افت کرده و مخاطب آن را پس زده است، یک نفر از این افراد را پیدا میکند و مجانی این ویدیو را تولید میکند که یکهو ۵ میلیون یا ۱۰ میلیون ویو میگیرد.
یک نسخه کلی در اینستاگرام این است که وقتی نگاه میکنند یک موضوعی وایرال شده، پشت سر هم میروند همان را دقیقا کپی میکنند. در واقع یک نفری آمده این کار را کرده و بقیه هم دیدند این موضوع ویو خوبی میدهد رفتند و همان را تکرار کردند.
ایسکانیوز: آیا این کار سواستفاده از دیگران و سواستفاده از احساسات دیگران نیست؟
خوش طینتان: من در مقام قضاوت نیستم اما اگر بخواهم در مورد خودم نظر بدهم من این کار را نمیپسندم.
انتهای پیام/
نظر شما