به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ جنوب کرمان در حالی خود را برای فصل جدید بارشها آماده میکند که گستردگی جغرافیایی، تنوع اقلیمی و پراکندگی سکونتگاهها، مدیریت بحران در این منطقه را به یک چالش پیچیده تبدیل کرده است. این منطقه با حدود یک میلیون نفر جمعیت و هشت شهرستان جیرفت، عنبرآباد، رودبار، قلعهگنج، کهنوج، منوجان، فاریاب و جازموریان، یکی از پهنههایی است که هرگونه اختلال در شبکه حملونقل آن میتواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گستردهای ایجاد کند.
شبکه راههای جنوب کرمان با حدود ۹ هزار کیلومتر مسیر، ستون فقرات ارتباطی بسیاری از روستاها و مناطق کوهستانی این منطقه محسوب میشود. اما نکته مهم این است که حدود ۶ هزار کیلومتر از این شبکه را راههای روستایی تشکیل میدهد و تنها حدود سه هزار کیلومتر از این مسیرها آسفالت شدهاند؛ موضوعی که در زمان وقوع سیلاب، بارشهای شدید یا حوادث طبیعی، میزان آسیبپذیری منطقه را افزایش میدهد.
جنوب کرمان به دلیل شرایط خاص جغرافیایی، همزمان با چند نوع مخاطره طبیعی مواجه است؛ از سیلابهای ناگهانی در مناطق گرمسیری گرفته تا برف و یخبندان در ارتفاعات. مناطقی مانند بحرآسمان، دیمند، گویگان، رمون، ساردوئیه و سربیژن نمونههایی از نقاطی هستند که شرایط کوهستانی آنها، اهمیت آمادگی زیرساختی را دوچندان میکند.
در چنین شرایطی، مدیریت بحران تنها به واکنش پس از حادثه محدود نمیشود، بلکه بخش مهم آن باید بر پیشگیری، مقاومسازی و آمادهسازی زیرساختها متمرکز باشد. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هزینه پیشگیری از بحران، به مراتب کمتر از هزینه بازسازی پس از وقوع حادثه است.
یکی از مهمترین بخشهای این زیرساخت، پلها و ابنیه فنی راهها هستند. در حوزه جنوب کرمان ۶۲۰۰ دستگاه پل وجود دارد که نقش حیاتی در حفظ ارتباط میان مناطق مختلف دارند. از میان آنها، ۵۰ پل به عنوان سازههای راهبردی شناخته میشوند که آسیب به هرکدام میتواند دسترسی مردم، نیروهای امدادی و جریان حملونقل را با مشکل جدی مواجه کند.
نمونه روشن این مسئله، تخریب پل مسیر جیرفت - بلوک در سال گذشته بود؛ حادثهای که محدودیت تردد ششماهه ایجاد کرد و نشان داد آسیب به یک نقطه کلیدی از شبکه ارتباطی میتواند اثرات گستردهای فراتر از محل حادثه داشته باشد. این تجربه، ضرورت نگاه بلندمدت به نگهداری و مقاومسازی زیرساختها را بیشتر نمایان کرد.
مدیریت بحران در جنوب کرمان به دلیل گستردگی منطقه، نیازمند هماهنگی میان دستگاههای مختلف است. راهداری، منابع طبیعی، مدیریت آب، شهرداریها، دهیاریها و دستگاههای امدادی هرکدام بخشی از مسئولیت مقابله با بحران را بر عهده دارند و نبود هماهنگی یا تأخیر در تصمیمگیری میتواند خسارتها را افزایش دهد.
پیشنهاد تشکیل یک ساختار ویژه یا نمایندگی مستقل مدیریت بحران در جنوب استان، از همین نگاه مطرح شده است؛ ساختاری که بتواند با شناخت دقیقتر شرایط منطقه، تصمیمگیری سریعتر و تخصیص هدفمندتر منابع را امکانپذیر کند. برای منطقهای با این وسعت، مدیریت بحران متمرکز در مرکز استان ممکن است همیشه پاسخگوی سرعت مورد نیاز در زمان حادثه نباشد.
در کنار اصلاح ساختار مدیریتی، اقدامات پیشگیرانه نیز در حال انجام است. بهسازی ۶۰ دستگاه پل، پاکسازی دهانهها، آمادهسازی تجهیزات برفروبی و نمکپاشی، تأمین هشت هزار مترمکعب شن و نمک و بازسازی پنج راهدارخانه از جمله اقداماتی است که برای افزایش آمادگی در برابر شرایط جوی پیشبینی شده است.
با این حال، چالش اصلی همچنان تأمین منابع مالی پایدار برای نگهداری زیرساختهاست. بسیاری از آسیبها نه به دلیل نبود دانش فنی، بلکه به دلیل تأخیر در اجرای عملیات نگهداری و محدودیت اعتبارات رخ میدهد. در منطقهای مانند جنوب کرمان که گستره راهها بسیار وسیع است، نگاه مقطعی به تعمیرات نمیتواند پاسخگوی نیازهای آینده باشد.
تغییرات اقلیمی نیز شرایط را پیچیدهتر کرده است. افزایش احتمال بارشهای ناگهانی، تغییر الگوی بارندگی و وقوع سیلابهای کوتاهمدت اما شدید، نشان میدهد که برنامههای مدیریت بحران باید بر اساس شرایط جدید اقلیمی بازطراحی شوند.
جنوب کرمان برای توسعه اقتصادی نیز به شبکه حملونقل پایدار نیاز دارد. کشاورزی، معدن، تجارت و گردشگری منطقه همگی به راههای ایمن وابستهاند و هرگونه اختلال طولانیمدت در مسیرهای ارتباطی میتواند زنجیره تولید و خدمات را تحت تأثیر قرار دهد.
اکنون مسئله مدیریت بحران در جنوب کرمان تنها یک موضوع مرتبط با راهداری نیست؛ بلکه موضوعی مرتبط با امنیت اجتماعی، توسعه اقتصادی و حفظ ارتباط میان جوامع محلی است. بازنگری در ساختار مدیریت بحران، تقویت زیرساختها و سرمایهگذاری پیشگیرانه میتواند از تبدیل یک حادثه طبیعی به یک بحران گسترده جلوگیری کند.
جنوب کرمان در برابر طبیعت خشن خود نیازمند زیرساختهایی مقاومتر و مدیریتی چابکتر است؛ زیرا در منطقهای با هزاران کیلومتر راه و صدها نقطه آسیبپذیر، آمادگی پیش از بحران مهمترین ابزار حفاظت از جان مردم و سرمایههای توسعهای خواهد بود.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر./
نظر شما