به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از اصفهان، هر ملتی بخشی از گذشته خود را در زبانش نگه می‌دارد. خاطرات، باورها، داستان‌ها، ضرب‌المثل‌ها و حتی شیوه نگاه مردم به زندگی، در طول زمان در واژه‌ها و جمله‌ها باقی می‌مانند. به همین دلیل، زبان فقط وسیله‌ای برای حرف زدن نیست؛ بخشی از حافظه یک جامعه است.زبان فارسی نیز چنین نقشی در تاریخ ایران داشته است. زبانی که قرن‌ها از فراز و نشیب‌های مختلف عبور کرده و در آثار ادبی، تاریخی و فرهنگی نسل‌های گوناگون ادامه پیدا کرده است؛ از شاهنامه فردوسی گرفته تا غزل‌های حافظ و سعدی و آثار شاعران معاصر.

در میان این نام‌ها، محمدحسین شهریار جایگاه ویژه‌ای دارد؛ شاعری که توانست میان ادبیات کلاسیک و زندگی انسان معاصر ارتباط برقرار کند و شعر را از فضای صرفاً ادبی به زندگی روزمره مردم نزدیک‌تر کند.شهریار از آن دسته شاعرانی نیست که آثارش تنها در کتابخانه‌ها و کتاب‌های درسی باقی مانده باشد. شعر او در حافظه چند نسل از ایرانیان حضور دارد؛ در شعرهایی درباره مادر، عشق، دلتنگی، وطن، تنهایی و خاطراتی که برای بسیاری از مخاطبان، بیگانه نیستند.

شاید راز ماندگاری شهریار همین نزدیکی به زندگی باشد. او از احساساتی گفت که تاریخ مصرف ندارند. آدم‌ها تغییر می‌کنند، شهرها بزرگ‌تر می‌شوند، فناوری شکل ارتباطات را عوض می‌کند، اما دلتنگی، عشق، وابستگی به خانه و خاطرات کودکی همچنان بخشی از زندگی انسان باقی می‌ماند. شهریار همچنین در کنار شعر فارسی، با سرودن آثار ارزشمند به زبان ترکی آذری، بخش مهمی از فرهنگ و خاطرات بومی خود را ثبت کرد. «حیدربابایه سلام» نمونه‌ای روشن از این نگاه است؛ شعری که فراتر از یک اثر ادبی، تصویری از زندگی، فرهنگ، طبیعت و خاطرات مردمی را در خود جای داده و نشان می‌دهد شعر چگونه می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی را برای نسل‌های آینده حفظ کند.

اما ۲۷ شهریور فقط روز بزرگداشت شهریار نیست؛ روزی است برای دوباره فکر کردن به خود زبان فارسی

امروز زبان فارسی در شرایطی متفاوت از گذشته زندگی می‌کند. نسل جدید در فضایی رشد کرده که ارتباط با جهان تنها با فاصله یک کلیک امکان‌پذیر است. شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و رسانه‌های دیجیتال، سرعت انتقال اطلاعات را چند برابر کرده‌اند و در کنار آن، شیوه نوشتن و حتی صحبت کردن مردم نیز تغییر کرده است. ورود واژه‌های جدید به زبان، کوتاه شدن جمله‌ها، استفاده گسترده از اصطلاحات فضای مجازی و ترکیب فارسی با زبان‌های دیگر، بخشی از واقعیت ارتباطی امروز است. زبان، مانند جامعه، تغییر می‌کند و نمی‌توان از آن انتظار داشت که در طول زمان ثابت بماند.

زبان فارسی می‌تواند با فناوری، ارتباطات جهانی و نیازهای جدید جامعه همراه شود، بدون آنکه ارتباط خود را با گذشته از دست بدهد. مسئله اصلی شاید این باشد که در میان این تغییرات، رابطه ما با ادبیات و ریشه‌های زبانی‌مان قطع نشود. این رابطه نیز تنها با توصیه و شعار حفظ نمی‌شود. اگر قرار باشد زبان فارسی برای نسل جدید همچنان جذاب و زنده باشد، باید بتواند با زندگی امروز او ارتباط برقرار کند.

نسل جدید قرار نیست دقیقاً مانند نسل‌های گذشته شعر بخواند، اما می‌تواند به شیوه خودش با شعر ارتباط برقرار کند. یک بیت می‌تواند در فضای مجازی دست‌به‌دست شود، یک شعر می‌تواند در قالب موسیقی شنیده شود و یک اثر ادبی می‌تواند با زبان و قالب‌های جدید دوباره به مخاطب معرفی شود. مهم این است که زبان فارسی در زندگی مردم حضور داشته باشد، نه اینکه فقط در مناسبت‌های تقویمی درباره اهمیت آن صحبت کنیم.

در این میان، رسانه‌ها نقش مهمی دارند. رسانه فقط خبر را منتقل نمی‌کند؛ زبان جامعه را نیز شکل می‌دهد. انتخاب واژه‌ها، نحوه تنظیم تیترها، شیوه روایت یک اتفاق و حتی استفاده از کلمات ساده یا پیچیده، همگی بر نوع ارتباط مخاطب با محتوا تأثیر می‌گذارند.خبرنگار با کلمات واقعیت را روایت می‌کند و به همین دلیل، زبان برای رسانه صرفاً یک ابزار نیست؛ بخشی از مسئولیت حرفه‌ای آن است.از طرف دیگر، زبان در حوزه‌های تخصصی نیز اهمیت خود را دارد. در حقوق، یک واژه می‌تواند معنای یک حکم را تغییر دهد و یک عبارت مبهم ممکن است زمینه برداشت‌های متفاوت را ایجاد کند. قانون، قرارداد، رأی، دادخواست و سایر متون حقوقی زمانی می‌توانند ارتباط مؤثری با مردم برقرار کنند که دقیق و در عین حال قابل فهم باشند

در واقع، زبان روشن فقط یک ویژگی ادبی نیست؛ بخشی از ارتباط درست میان انسان‌هاست. هرجا قرار است یک مفهوم به دیگری منتقل شود، انتخاب درست کلمات اهمیت پیدا می‌کند. شاید بتوان گفت شعر و قانون، با وجود تفاوت‌های فراوان، در یک نقطه مشترک‌اند: هر دو با کلمه سروکار دارند و کلمه در هر دو می‌تواند اثرگذار باشد.

بزرگداشت شهریار اگر تنها به برگزاری مراسم، انتشار چند پیام و بازنشر چند بیت محدود شود، بخش مهمی از معنای این روز نادیده گرفته خواهد شد. اهمیت چنین مناسبتی زمانی بیشتر می‌شود که فرصتی برای خواندن دوباره آثار او و پرسیدن یک سؤال ساده باشد: چرا شعری که سال‌ها پیش سروده شده، هنوز می‌تواند با انسان امروز ارتباط برقرار کند؟ پاسخ شاید در خود شعر باشد؛ در اینکه شهریار درباره چیزهایی نوشته که متعلق به یک زمان و مکان خاص نیستند. شعر او از انسان می‌گوید؛ از احساساتی که با تغییر نسل‌ها از بین نمی‌روند. همین ویژگی است که می‌تواند یک شاعر را از زمان خودش عبور دهد و به نسل‌های بعد برساند.

این روز در ماه شهریور، در نهایت، بیش از آنکه فقط یک مناسبت تقویمی باشد، فرصتی برای مکث کردن است؛ برای اینکه به زبانی که هر روز با آن حرف می‌زنیم، دوباره نگاه کنیم و به ادبیاتی فکر کنیم که بخش بزرگی از حافظه فرهنگی این سرزمین را ساخته است. حفظ زبان فارسی به معنای ایستادن در برابر تغییر نیست؛ به معنای شناختن ریشه‌ها در زمان تغییر است. شهریار یکی از همین ریشه‌هاست؛ شاعری که بخشی از احساس، خاطره و فرهنگ ایران معاصر را در شعر ثبت کرد و آن را به آیندگان سپرد. شاید بهترین بزرگداشت او این باشد که شعرش فقط در تقویم نماند؛ دوباره خوانده شود، شنیده شود و به زندگی امروز راه پیدا کند.۲۷ شهریور، روز شعر و ادب فارسی است؛ روزی برای یادآوری اینکه بعضی کلمات فقط نوشته نمی‌شوند، بلکه بخشی از حافظه یک ملت را با خود حمل می‌کنند. شهریار یکی از ماندگارترین صداهای این حافظه است.

خبرنگار: یاسمن عندلیب

انتهای خبر./