به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ کرمان در آذرماه امسال میزبان رویدادی خواهد بود که فراتر از یک جشنواره هنری چندروزه، تلاش دارد جایگاه موسیقی نواحی را به عنوان بخشی از هویت فرهنگی ایران بازتعریف کند. هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران قرار است از نهم تا چهاردهم آذرماه در شهر کرمان برگزار شود؛ رویدادی که مسئولان فرهنگی آن را فرصتی برای تقویت حافظه تاریخی، معرفی گروه‌های موسیقی اقوام و ایجاد پیوند میان فرهنگ، گردشگری و اقتصاد می‌دانند.

موسیقی نواحی در طول تاریخ، مانند یک سند زنده اجتماعی عمل کرده است؛ سندی که در آن می‌توان ردپای شیوه زندگی مردم، آیین‌های محلی، شادی‌ها، رنج‌ها و تجربه‌های مشترک نسل‌های گذشته را مشاهده کرد. برخلاف بسیاری از هنرهای رسمی که در کتاب‌ها و مراکز فرهنگی ثبت می‌شوند، بخش بزرگی از موسیقی نواحی از طریق حافظه انسانی و انتقال شفاهی باقی مانده است و به همین دلیل، هر نغمه‌ای که از میان برود، بخشی از یک روایت تاریخی نیز در معرض فراموشی قرار می‌گیرد.

اهمیت برگزاری این جشنواره در کرمان نیز از همین زاویه قابل بررسی است. این استان با گستره جغرافیایی وسیع و تنوع قومی و فرهنگی خود، مجموعه‌ای از روایت‌های موسیقایی مختلف را در خود جای داده است. از مناطق کویری تا نواحی جنوبی و شرقی، هر بخش از کرمان بخشی از هویت خود را در قالب آیین‌ها، موسیقی و شیوه‌های زیست محلی حفظ کرده است؛ ظرفیتی که می‌تواند علاوه بر ارزش فرهنگی، به یک فرصت گردشگری و اقتصادی نیز تبدیل شود.

برنامه‌ریزی دوره جدید جشنواره نشان می‌دهد برگزارکنندگان تلاش دارند از نگاه صرفاً اجرایی فاصله بگیرند. هدف این است که جشنواره تنها به چند شب اجرای موسیقی محدود نشود، بلکه به جریانی برای شناسایی، ثبت، معرفی و انتقال میراث موسیقی نواحی به نسل جدید تبدیل شود. این رویکرد می‌تواند زمینه‌ای برای ارتباط بیشتر جوانان با ریشه‌های فرهنگی خود و جلوگیری از فاصله گرفتن نسل جدید از سرمایه‌های ناملموس جامعه باشد.

یکی از محورهای مهم این دوره، توجه به عدالت فرهنگی است. بر اساس برنامه اعلام‌شده، فعالیت‌های جشنواره قرار نیست فقط در مرکز استان متمرکز باشد و هفت شهر استان کرمان میزبان بخش‌هایی از این رویداد خواهند بود. همچنین گروه‌های هنری با استفاده از کمپر به روستاهای پرجمعیت و مناطق عشایری سفر می‌کنند تا اجرای موسیقی به جای محدود شدن در سالن‌ها، با حضور مستقیم مردم محلی همراه شود.

این نگاه می‌تواند اهمیت ویژه‌ای داشته باشد، زیرا بسیاری از صاحبان اصلی این میراث فرهنگی در مناطق روستایی و عشایری زندگی می‌کنند. اگر جشنواره تنها در فضاهای رسمی شهری برگزار شود، بخشی از جامعه که خود حامل این فرهنگ است، از آن فاصله خواهد گرفت. حضور هنرمندان در میان مردم محلی می‌تواند باعث شود جشنواره از یک رویداد نمایشی به یک تجربه مشارکتی تبدیل شود.

در کنار حفظ هویت فرهنگی، یکی از موضوعات مهم دوره جدید جشنواره، پیوند موسیقی نواحی با اقتصاد فرهنگ و گردشگری است. تجربه بسیاری از کشورهای جهان نشان داده است که میراث فرهنگی زمانی می‌تواند پایدار بماند که علاوه بر ارزش معنوی، مسیرهای اقتصادی مناسبی نیز برای آن تعریف شود. در همین راستا، دبیر جشنواره بر ضرورت تعریف نسخه اقتصادی برای موسیقی نواحی و ارتباط آن با گردشگری تأکید کرده است.

کرمان با برخورداری از آثار تاریخی، مناطق گردشگری، صنایع‌دستی و تنوع فرهنگی، ظرفیت مناسبی برای تبدیل یک رویداد موسیقایی به یک جریان گردشگری دارد. حضور هنرمندان از مناطق مختلف کشور می‌تواند فرصتی برای معرفی دیگر ظرفیت‌های استان نیز باشد؛ از جاذبه‌های تاریخی گرفته تا سبک زندگی و تولیدات فرهنگی که بخشی از هویت این منطقه را تشکیل می‌دهند.

با این حال، حفظ موسیقی نواحی نیازمند توجهی فراتر از برگزاری جشنواره‌هاست. ثبت آثار، مستندسازی زندگی استادان، آموزش نسل جدید و حمایت از هنرمندان محلی، بخش‌هایی از زنجیره‌ای هستند که می‌توانند استمرار این میراث را تضمین کنند. در این دوره نیز تجلیل و مستندسازی از استادان مرجع هر استان به عنوان یکی از بخش‌های جشنواره پیش‌بینی شده است.

یکی از چالش‌های همیشگی موسیقی نواحی، فاصله میان ارزش فرهنگی آن و میزان حمایت اقتصادی از هنرمندان این حوزه بوده است. بسیاری از هنرمندان این عرصه، حامل دانش و تجربه‌ای هستند که در طول دهه‌ها شکل گرفته، اما شرایط اقتصادی و نبود بازار پایدار باعث شده ادامه این مسیر برای برخی دشوار باشد. پیوند دادن موسیقی با گردشگری، آموزش و رویدادهای فرهنگی می‌تواند بخشی از این مشکل را کاهش دهد.

هجدهمین جشنواره موسیقی نواحی همچنین تلاش دارد نسل‌های مختلف هنرمندان را کنار هم قرار دهد؛ از پیشکسوتانی که حافظان اصلی این میراث هستند تا استعدادهای جوانی که می‌توانند ادامه‌دهنده این مسیر باشند. معرفی نسل جدید، شناخت گروه‌های توانمند و توجه به هنرمندان مناطق مختلف از جمله اهداف اعلام‌شده این دوره است.

بازگشت جشنواره موسیقی نواحی به کرمان پس از دوره‌هایی از جابه‌جایی و وقفه، تنها یک تغییر مکان نیست؛ بلکه بازگشت یک رویداد فرهنگی به یکی از خاستگاه‌های مهم خود است. ایده برگزاری این جشنواره در کرمان به دهه ۷۰ بازمی‌گردد و اکنون تلاش شده است با رویکردی تازه، این رویداد دوباره جایگاه خود را در فضای فرهنگی کشور پیدا کند.

آینده موسیقی نواحی ایران به میزان توجه امروز جامعه به این میراث وابسته است. اگر این صداها شنیده شوند، ثبت شوند و فرصت ادامه یافتن پیدا کنند، می‌توانند همچنان بخشی از هویت فرهنگی ایران باقی بمانند. اما اگر میان نسل‌ها فاصله ایجاد شود و این روایت‌ها تنها به خاطره‌ای از گذشته تبدیل شوند، بخشی از تنوع فرهنگی کشور نیز از دست خواهد رفت.

کرمان در آذرماه میزبان جشنواره‌ای خواهد بود که هدف آن تنها اجرای چند قطعه موسیقی نیست؛ بلکه تلاشی برای شنیدن صداهای متنوع ایران، حفظ حافظه فرهنگی و تبدیل هنر بومی به فرصتی برای ارتباط، شناخت و توسعه است. سرنوشت این رویداد می‌تواند نشان دهد که چگونه یک هنر ریشه‌دار می‌تواند همزمان حافظ گذشته و سازنده آینده باشد.

خبرنگار: زهرا اسکندری

انتهای خبر/