به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، جنگ تحمیلی سوم، علاوه بر ویرانیهای فیزیکی، ردپای عمیقی بر روان جامعه برجای گذاشته است. وقتی سقف خانهها فرو میریزد، آنچه باقی میماند تنها آوار نیست؛ تروما، اضطراب و هراسی است که نیازمند مداخلهای هوشمندانه و فوری است. شهرداری تهران از همان روزهای نخست، بهجای راهکارهای مرسوم و کمهزینهای مانند اسکان در چادر، هتلهای چهار و پنجستاره پایتخت را به خانههای موقت آوارگان تبدیل کرد. اما پرسش اصلی اینجاست: پس از اسکان فیزیکی، چه برنامهای برای التیام زخمهای نامرئی روانی این شهروندان طراحی شده است؟
در ادامه گفتوگوی ایسکانیوز با غلامحسین ادب، معاون سلامت اجتماعی و روان شهرداری تهران را بخوانید:
ادب در پاسخ به اینکه شهرداری تهران از چه زمانی اسکان آسیبدیدگان جنگ را در هتلهای شهر آغاز کرد، گفت: بعد از وقوع جنگ، یعنی دفاع مقدس سوم، موضوع اسکان آسیبدیدگان جنگ، موضوع اول بود. یعنی پیش از هر چیزی شهرداری تهران باید موضوع اسکان را پیگیری میکرد و آن را در اولویت قرار میداد. شهرداری تهران از همان ابتدا پذیرفت که موضوع اسکان آسیبدیدگان تهرانی را در هتلهای شهر راهبری کند و حدود چهل و پنج هتل به این کار اختصاص داده شد.
وی با اشاره به بهرهگیری از مراکز اقامتی گوناگون برای استقرار جنگ زدگان، گفت: ما مراکز اقامتی و هتلهای بزرگی را در اختیار داریم. از جمله هتلهای مبلهای که در قالب سوئیت در اختیار آسیب دیدگان قرار دارند.
معاون سلامت شهرداری تهران در واکنش به اینکه چه تعدادی از خانوادهها در این هتلها اسکان داده شدهاند، اظهار کرد: آسیب دیدگان در برآورد خسارت، دستهبندی میشوند؛ بعضی از این ساختمانها به صورت موقت یا دائم امکان سکونت ندارند. موقت به این معنا که دیوار ریخته و شرایط طوری است که نمیشود خانواده در آن ساکن باشد و باید تعمیرات انجام شود؛ در بعضی دیگر از این موارد خانه به طور کامل مخروبه شده و دیگر قابل سکونت نیست و باید مجدداً ساخته شود. این دو دسته در هتلها ساکن شدند.
او با طرح اینکه بخشی از اسکانشدگان به دلیل مجاورت با اماکن خاص تخلیه شده بودند، اضافه کرد: یک بخشی از عزیزانی که در هتل هم ساکن شدند، کسانی بودند که در کنار اماکن خاص بودند و به دلیل این مجاورت تخلیه شده بودند که از اصابتهای بعدی مصون باشند.
ترومای پس از حادثه؛ چالش پنهان جنگزدگان
ادب درخصوص غربالگری روانشناختی برای پناهجویانی که با ترومای پس از حادثه مواجه هستند، گفت: کسی که سرپناه خودش را از دست داده، خیلی مستعد تروماست. پیتیاسدی هم محصول وضعیت خارج از توان تحمل افراد است. یکی از مهمترین دلایل بروز پیتیاسدی بحث جنگ است که سرپناه آدمها را از آنها میگیرد و به ترومای شدید میانجامد؛ چون افراد عاملیتی در این وضع بحرانی ندارند با مشکلات روانشناختی روبرو میشوند.
وی با بیان اینکه طبق پژوهشها حدود بیست تا سی درصد افراد درگیر حادثه نیاز به مراقبتهای جدیتری دارند، اضافه کرد: البته این اتفاق ممکن است برای بعضی از این افراد رخ دهد. شمار کمتری هم دچار پیتیاسدی میشوند. اما اینطور نیست که همه افراد جنگ زده دچار تروما شوند.
معاون سلامت شهرداری تهران در واکنش به اینکه آیا از ظرفیت خانههای سلامت برای این مداخلات استفاده شده، اظهار کرد: ما از ظرفیت خانههای سلامت استفاده نکردیم؛ ما از ظرفیت تیمهای جهادی و داوطلب حوزه روانشناسی استفاده کردیم. گروهی از دانشگاه علامه طباطبایی، برای این کار اعلام آمادگی کردند؛ آنها هم صلاحیتهای لازم را داشتند، هم به کار جهادی و داوطلبانه علاقهمند بودند.
او با طرح اینکه برای هر هتل یک تیم روانشناسی تشکیل شد، اضافه کرد: تیم دانشگاه علامه در هتلها مستقر شدند. ما یک تیم تشکیل دادیم؛ تیم ارائه خدمات روانشناختی که یک سرتیم داشت و افرادی که در کنار سرتیم خدمات روانشناختی میدادند.
ادب در پاسخ به اینکه سرتیمها چگونه انتخاب شدند، گفت: این سرتیمها خیلی سخت انتخاب شدند؛ آدمهایی بودند که حتماً در این حوزه تجربه داشتند، تجربه میدانی داشتند، تحصیلات مرتبط داشتند، توانایی لازم برای مواجهه با این رویداد را داشتند و سرتیمها در واقع در همه هتلها مستقر شدند و بعد نیروها خدماتشان را شروع کردند.
وی با بیان اینکه اولین اقدام تیمهای روانشناسی غربالگری بود، اضافه کرد: چون موضوع غربالگری مهم است؛ به جهت اینکه بروز تروما ممکن است اختلالات روانشناختی را به وجود بیاورد یا تشدید کند. افراد ممکن است با زمینههای مرتبط با آسیب در واقع متحمل آسیب بعدی شده باشند و این مشکلات بیشتر شود یا اینکه اصلاً این عامل یک تلنگر باشد برای شروع مشکلات.
معاون سلامت شهرداری تهران در واکنش به اینکه این افراد چه نوع تجربیات تروماتیکی ممکن است دیده باشند، اظهار کرد: بعضی از این عزیزان ممکن است صحنههای هولناک و ترسناک دیده باشند، صداهای خیلی عجیبی را شنیده باشند، فضایی که احتمالاً فضای ویرانی است و اینها میتواند تجربههای تروماتیک باشد.
وی ادامه داد: ما به سرعت غربالگری را شروع کردیم؛ آن تیم از قبل یک پروتکلی طراحی کرده بود که حالا آن را بهروز کرد؛ اساتید دانشگاه علامه پروتکل مداخله در بحران را برای این کار آماده کردند که مبنای مداخله بود.
استانداردهای بهداشتی و پزشکی در هتلهای اسکان
ادب در پاسخ به اینکه آیا پروتکل بهداشتی خاصی برای تراکم جمعیت در فضاهای بسته هتلها تدوین شده و نظارتی بر آشپزخانهها و سیستم دفع پسماند وجود دارد، گفت: هتلهایی که انتخاب شدند، هتلهای عموماً با استانداردهای بالای شهر تهران هستند؛ عموماً این شکلیاند. یعنی هتلهای مهم شهر تهران که معمولاً چهار ستاره به بالا هستند.
وی با بیان اینکه اکثر اسکانها در هتلهای چهار و پنج ستاره انجام شد، اضافه کرد: البته از تعدادی اماکن اقامتی هم استفاده شد، اما اکثرا در این هتلهای پنج ستاره و چهار ستاره اسکان داده شدند. خود هتلها این استانداردها را داشتند.
معاون سلامت شهرداری تهران در واکنش به اینکه آیا تیم پزشکی نیز در هتلها فعالیت میکند، اظهار کرد: ما در کنار تیم روانشناس، تیم پزشکی ارائه خدمات مربوط به ساکنان را هم داشتیم که هنوز هم مشغول ارائه خدمت هستند.
او با طرح اینکه حدود شش هزار و چهارصد خانواده در حال حاضر در هتلها ساکن هستند، اضافه کرد: البته درحال کاهش هستند، چون فرایند تعمیر و بازسازی منازل در دست انجام است.
چالشهای زندگی در هتل
ادب در پاسخ به اینکه آیا تجربهای از نارضایتی خانوادههای اسکانیافته از زندگی در هتل داشتهاید، گفت: مواردی را تجربه کردهایم. از جمله آقایی که هیئت علمی دانشگاه هم بود و چند پسر و دختر جوان داشت و به ما میگفتند که در خانه روابط خیلی خوبی با هم داشتیم، اما آمدیم اینجا دچار مشکل شدیم؛ چون اینجا یک هتل کوچک است.
وی با بیان اینکه هتلها ابعاد بزرگ ندارند، اضافه کرد: اتاق هتل ابعادش کوچک است و ما به این مکانها میگوییم مراکز اقامتی موقت؛ برای همین همه تلاشمان باید این باشد که عزیزان را سریعتر برگردانیم به منازلشان.
معاون سلامت شهرداری تهران در پاسخ به اینکه آیا این خدمات و هزینههای انجام شده باعث افت کیفیت خدمترسانی به شهروندان تهرانی میشود، اظهار کرد: البته بنده در زمینه ارائه خدمات روانشناختی به جنگ زدگان مسوولیت دارم و دیگران باید پاسخگوی این موضوع باشند. اما به هرحال شهرداری تهران در این زمینه مسوولیت را به عهده گرفت و اعتبارات مالی را بر عهده گرفت.
او با طرح اینکه در بعضی کشورها مردم در چادرها اسکان داده میشوند، اضافه کرد: در ابتدای بروز جنگ این پیشنهاد شده بود که برای این مساله چادرهایی را دایر کنند؛ اما شهرداری تهران پیشقدم شد و مسوولیت اسکان جنگ زدگان را بر عهده گرفت.
آمادگی پیشینی شهرداری؛ درسگرفته از جنگ دوازدهروزه
ادب در پاسخ به اینکه آیا شهرداری تهران با توجه به تجربه جنگ دوازدهروزه، تمهیدات پیشینی برای چنین شرایطی داشته است، گفت: بله، شهرداری تهران این آمادگی را داشت. از همان ابتدا بلافاصله شهر تهران وارد عمل شد و این اسکان صورت پذیرفت تا کسی مجبور به زندگی در چادر نشود.
ادب در پاسخ به اینکه آیا برنامهای برای مدیریت تعارضات اجتماعی و آموزش پذیرش اجتماعی به شهروندان تهرانی ساکن در محلات مجاور هتلها اتفاق افتاده است، گفت: اصلاً با چنین شرایطی روبرو نشدیم. ما جنگ زدگان را در موقعیتهایی مستقر نکردیم که ظرفیت لازم برای پذیرایی یا پذیرش و اقامت این عزیزان را نداشته باشد.
وی با بیان اینکه هتلها ذاتاً برای پذیرش این حجم طراحی شدهاند، اضافه کرد: اینها به هر حال اماکن اقامتی هستند؛ یعنی اینطور نیست که ما جایی را تغییر داده باشیم برای عملیاتی کردن این موضوع که بعد این تبدیل کردن تبعات اجتماعی داشته باشد. ضمن اینکه هیچ نمونهای از تعارض را تجربه نکردیم و گزارشی در این مورد نداشتیم.
معاون سلامت شهرداری تهران در واکنش به اینکه آیا تراکم جمعیتی در مناطق اسکان جنگ زدگان افزایش پیدا کرده، اظهار کرد: درست است که در آن مناطق تراکم جمعیتی به شکل طبیعی افزایش پیدا کرده، اما شرایط هتلها همیشه همین بوده و همیشه همین خدمات را ارائه دادهاند، درواقع حجم هتل از اساس برای این موضوع طراحی شده است.
او با طرح اینکه برخی هتلها ظرفیت هفتصد نفری دارد، اضافه کرد: شرایط هتلها تغییر کرده، اما ظرفیت آنها همین است. حالا هفتصد نفر وقتی آنجا ساکن میشوند، آن ظرفیت را دارد دیگر. ضمن اینکه خیلی از این هتلها در موقعیتهایی هستند که چندان مسائل مذکور را ندارند.
انتهای پیام/
نظر شما