به گزارش خبرنگار ورزشی ایسکانیوز، جام جهانی در بسیاری از دورهها با یک کشور میزبان شناخته میشد؛ کشوری که حالوهوا، خیابانها، ورزشگاهها و حتی ریتم زندگیاش برای چند هفته به تصویر اصلی تورنمنت تبدیل میشد. جام جهانی ۲۰۲۶ اما از این نظر تفاوت مهمی دارد. این بار تورنمنت میان سه کشور تقسیم شده است؛ آمریکا، کانادا و مکزیک. همین تقسیم، جام را از شکل متمرکز خارج میکند و به رقابتی تبدیل میکند که در چند فضای متفاوت جریان دارد.
این تفاوت فقط اجرایی نیست. وقتی جام جهانی در یک کشور برگزار میشود، حتی اگر شهرهای میزبان از هم فاصله داشته باشند، معمولاً یک فضای مشترک بر تورنمنت حاکم میشود. هوادار، رسانه و تیمها در یک جغرافیای واحد حرکت میکنند. اما در جام جهانی ۲۰۲۶، این تصویر یکدست نیست. بخشی از جام در ورزشگاههای بزرگ آمریکا برگزار میشود، بخشی در مکزیک با حافظه قدیمیاش از فوتبال جهان، و بخشی در کانادا که هنوز برای بسیاری از مخاطبان، میزبان کمترآشنای جام جهانی است.
این شکل برگزاری، جام را بزرگتر و در عین حال پراکندهتر میکند. برای فیفا، این مدل میتواند نمایش قدرت اجرایی باشد؛ تورنمنتی با ظرفیت اقتصادی و رسانهای عظیم، در سه بازار مختلف و با شهرهایی که هرکدام امکانات خودشان را دارند. اما برای تیمها و مخاطبان، چنین جامی تجربه متفاوتی میسازد. تیمها باید با سفرهای طولانیتر، تغییر آبوهوا، تفاوت شهرها و گاهی جابهجایی میان کشورها کنار بیایند. هواداران هم با جامی روبهرو هستند که نمیتوان آن را به یک شهر یا حتی یک کشور خلاصه کرد.
این پراکندگی، روایت جام را هم تغییر میدهد. در دورههای قبلی، گاهی یک شهر یا یک ورزشگاه به قلب تورنمنت تبدیل میشد. در ۲۰۲۶، احتمالاً چنین مرکزی وجود ندارد. افتتاحیه در مکزیکوسیتی است، بخش بزرگی از مسابقات در آمریکا برگزار میشود و کانادا هم سهم خود را از میزبانی دارد. جام جهانی این بار بیشتر شبیه شبکهای از نقاط مختلف است؛ هر شهر بخشی از داستان را میسازد، اما هیچکدام بهتنهایی تمام تصویر نیست.
سفر؛ حریف پنهان تیمها
در جام جهانی سهکشوری، سفر فقط برنامهای میان دو بازی نیست. میتواند بخشی از رقابت باشد. تیمی که از شهری به شهر دیگر میرود، فقط ورزشگاه عوض نمیکند؛ شرایط آبوهوایی، ساعت محلی، مسیر پرواز، فاصله هتل تا تمرین و حتی ریتم استراحت بازیکنانش تغییر میکند. در تورنمنتی که فاصله بازیها کوتاه است، همین جزئیات میتواند روی کیفیت تیم اثر بگذارد.
برای تیمهای مدعی، مدیریت سفر اهمیت بیشتری پیدا میکند. آنها معمولاً با هدف رسیدن به مراحل پایانی وارد جام میشوند و مسیرشان طولانیتر است. هر جابهجایی اضافه میتواند بخشی از انرژی تیم را بگیرد. جام جهانی ۲۰۲۶ فقط مسابقه روی چمن نیست؛ مسابقه مدیریت بدن هم هست. تیمی که برنامه سفر، تمرین و ریکاوریاش دقیقتر باشد، ممکن است در مراحل بعدی سرحالتر بماند.
تیمهای کوچکتر هم با این مسئله روبهرو هستند، اما شکل فشار برای آنها فرق میکند. بعضی از این تیمها تجربه کمتری در تورنمنتهایی با این حجم سفر دارند. برایشان فقط آمادهسازی فنی کافی نیست. باید بدانند چطور بین دو بازی، بدن بازیکنان را برگردانند، چطور تمرکز تیم را حفظ کنند و چطور اجازه ندهند رفتوآمدهای طولانی، مسابقه بعدی را پیش از شروع سختتر کند.
این موضوع برای مخاطب شاید در نگاه اول کمتر دیده شود. تماشاگر بیشتر به ترکیب، نتیجه و گلها توجه میکند. اما پشت هر مسابقه، تیمی قرار دارد که از یک شهر به شهر دیگر رسیده، جلسه تمرینی محدود داشته و باید در زمان کوتاه خود را با شرایط تازه هماهنگ کند. در جامی مثل ۲۰۲۶، این بخش پنهان میتواند در زمین خودش را نشان دهد؛ در افت بدنی نیمه دوم، در کندی شروع بازی یا در اشتباههایی که از خستگی میآیند.
سه میزبان، سه تصویر از فوتبال
آمریکا، مکزیک و کانادا فوتبال را به یک شکل زندگی نمیکنند. مکزیک کشوری است با پیوند قدیمی و پرشور با فوتبال. ورزشگاههایش حافظه جام جهانی دارند و تیم ملیاش برای مردم جایگاه عاطفی روشنتری دارد. آمریکا، میزبان بزرگتر این دوره، فوتبال را در کنار ورزشهایی میبیند که سالها بازار اصلی سرگرمی ورزشی آن کشور بودهاند. کانادا هم در سالهای اخیر بیشتر وارد گفتوگوی فوتبال جهانی شده و برایش میزبانی جام جهانی فرصتی برای تثبیت جایگاه است.
همین تفاوت، جذابیت جام را بیشتر میکند. مسابقهای در مکزیک ممکن است حالوهوای سنتیتری از فوتبال داشته باشد؛ پرصدا، فشرده و نزدیک به حافظه قدیمی جام. مسابقهای در آمریکا احتمالاً با قاب رسانهای بزرگتر، ورزشگاههای عظیم و نمایش پررنگتر صنعت سرگرمی همراه است. کانادا هم تصویر دیگری میدهد؛ میزبانی کشوری که میخواهد نشان دهد دیگر فقط تماشاگر رشد فوتبال نیست و سهمی در صحنه اصلی دارد.
این تفاوتها، اگر درست کنار هم بنشینند، میتوانند جام ۲۰۲۶ را متنوعتر کنند. اما خطر هم وجود دارد. پراکندگی زیاد ممکن است حس یکپارچگی تورنمنت را کم کند. وقتی جام در سه کشور پخش میشود، ساختن یک حالوهوای مشترک دشوارتر است. مخاطب جهانی ممکن است با مسابقههایی روبهرو شود که هرکدام فضای خودشان را دارند، اما کمتر به حس کلی یک میزبان واحد وصل میشوند.
فیفا در این دوره روی ظرفیت بزرگ میزبانی حساب کرده است. اما ظرفیت اجرایی همیشه به معنای ساختن خاطره مشترک نیست. جام جهانی فقط مجموعهای از بازیهای درست برگزارشده نیست. باید حالوهوا هم بسازد؛ چیزی که از افتتاحیه تا فینال در ذهن بماند. پرسش این است که جام سهکشوری میتواند چنین حافظه واحدی بسازد یا نه.
جامی برای مخاطب گزینشگر
پراکندگی جغرافیایی با افزایش تعداد مسابقات همراه شده است. نتیجه این است که مخاطب با حجمی از بازیها روبهرو میشود که دنبال کردن کامل آن آسان نیست. در چنین جامی، تماشاگر گزینشگرتر میشود. همه مسابقهها دیده نمیشوند. بعضی بازیها زنده دنبال میشوند، بعضی از روی خلاصه، بعضی فقط در حد نتیجه و چند صحنه مهم.
این مسئله برای رسانهها هم اهمیت دارد. در جامی با این حجم مسابقه و این اندازه پراکندگی، همه روایتها فرصت برابر برای دیده شدن ندارند. بازیهای تیمهای بزرگ، مسابقات میزبانها، شگفتیها و نتایج غیرمنتظره بیشتر برجسته میشوند. در مقابل، بعضی بازیها ممکن است خیلی زود در حجم تورنمنت گم شوند. جام جهانی بزرگتر، انتخاب سختتری هم میآورد؛ هم برای مخاطب، هم برای رسانه.
برای مخاطب ایرانی هم این گزینش جدیتر است. فاصله زمانی با آمریکای شمالی، تعداد زیاد مسابقات و همزمانی بعضی بازیها باعث میشود همه جام به یک شکل مصرف نشود. بازیهای ایران جای خودشان را دارند. مسابقات بزرگ و مراحل حذفی هم مخاطب خود را پیدا میکنند. اما بخشی از جام، برای بسیاری از تماشاگران از مسیر تیترها، خلاصهها و روایتهای روز بعد وارد حافظه میشود.
جام جهانی ۲۰۲۶ از این نظر، یک تورنمنت معمولی نیست که فقط در زمینها برگزار شود و بعد با نتیجهها جمعبندی شود. این جام آزمونی است برای شکل تازهای از برگزاری؛ بزرگتر، پخششدهتر و وابستهتر به مدیریت فاصلهها. اگر این مدل موفق شود، میتواند مسیر دورههای بعدی را هم تغییر دهد. اگر نه، شاید بعد از پایان جام دوباره این سؤال جدیتر مطرح شود که فوتبال جهان تا کجا باید در مقیاس بزرگتر حرکت کند.
جام سهکشوری، پیش از آنکه قهرمانش را معرفی کند، باید یک چیز دیگر را ثابت کند: اینکه وسعت بیشتر میتواند به تجربهای کاملتر تبدیل شود، نه فقط به برنامهای طولانیتر. جام جهانی ۲۰۲۶ از اینجا اهمیت پیدا میکند؛ از جایی که فوتبال میان سه کشور پخش شده، اما هنوز باید یک تورنمنت واحد به نظر برسد.
انتهای پیام/
نظر شما