به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ گردشگری در همدان دیگر تنها یک ظرفیت فرهنگی یا یک شعار توسعهای نیست، بلکه به یکی از مهمترین مسیرهای آینده اقتصادی استان تبدیل شده است؛ مسیری که اگر با برنامهریزی دقیق همراه شود میتواند اشتغال، رونق کسبوکارهای محلی و افزایش ارزش اقتصادی محلات تاریخی را به همراه داشته باشد، اما اگر بدون توجه به اصالت تاریخی پیش برود، ممکن است همان سرمایهای را تضعیف کند که قرار است موتور توسعه آینده باشد.
استان همدان یکی از معدود مناطق کشور است که تاریخ شهرنشینی در آن به هزاران سال پیش بازمیگردد. از هگمتانه و محوطههای باستانی گرفته تا بازار تاریخی، بناهای ارزشمند شهری و بافتهای قدیمی، این استان مجموعهای از ظرفیتهایی دارد که میتواند آن را در میان مقاصد مهم گردشگری منطقه قرار دهد. با این حال، فاصله میان داشتن میراث تاریخی و تبدیل آن به یک اقتصاد پایدار همچنان یکی از چالشهای اصلی همدان است.
نگاه جدید مدیریت استان به گردشگری، بر یک مسئله اساسی تأکید دارد؛ اینکه توسعه نباید به قیمت از بین رفتن هویت تاریخی اتفاق بیفتد. این موضوع در شهرهایی مانند همدان اهمیت بیشتری دارد، زیرا بخش مهمی از جذابیت گردشگری این شهر نه در ساختوسازهای جدید، بلکه در اصالت فضاهای تاریخی، روایتهای فرهنگی و تجربه زندگی در محیطی با پیشینه تمدنی شکل میگیرد.
تجربه شهرهایی مانند یزد و اصفهان نشان داده است که بافت تاریخی زمانی میتواند به یک دارایی اقتصادی تبدیل شود که حفاظت از آن همزمان با بهبود کیفیت زندگی ساکنان انجام شود. در این شهرها، خانههای تاریخی، گذرهای قدیمی و عناصر فرهنگی تنها آثار موزهای نیستند، بلکه به بستری برای فعالیتهای گردشگری، صنایع دستی، اقامتگاههای سنتی، کافهها و کسبوکارهای فرهنگی تبدیل شدهاند.
اما اجرای چنین الگویی در همدان نیازمند عبور از نگاه صرفاً حفاظتی و حرکت به سمت مدیریت اقتصادی میراث فرهنگی است. حفظ یک بنا یا محله تاریخی زمانی موفق خواهد بود که ساکنان آن منطقه احساس کنند این روند به بهبود زندگی آنها کمک میکند، نه اینکه محدودیتهای جدیدی بدون منفعت اقتصادی برای آنها ایجاد کند.
یکی از مهمترین چالشهای بافتهای تاریخی در بسیاری از شهرهای ایران، تعارض میان حفاظت میراثی و نیازهای روزمره شهروندان است. اگر مالکان و ساکنان بناهای تاریخی احساس کنند ارزش اقتصادی دارایی آنها افزایش نمییابد، همراهی اجتماعی برای حفاظت نیز کاهش پیدا میکند. به همین دلیل، سیاستهای تشویقی، تسهیل سرمایهگذاری، حمایت از کسبوکارهای محلی و ایجاد مدلهای مشارکت مردمی، بخش جداییناپذیر موفقیت طرحهای احیای تاریخی است.
همدان در شرایطی به دنبال توسعه گردشگری است که با چالشهایی مانند مهاجرت جوانان، نیاز به ایجاد فرصتهای شغلی پایدار و ضرورت تنوعبخشی به اقتصاد شهری مواجه است. گردشگری میتواند بخشی از پاسخ به این مسائل باشد، اما تنها زمانی که از مرحله بازدیدهای مقطعی عبور کرده و به یک زنجیره اقتصادی کامل شامل اقامت، صنایع دستی، غذا، حملونقل، خدمات فرهنگی و تجربه گردشگر تبدیل شود.
بافت تاریخی همدان ظرفیت آن را دارد که به یکی از محورهای اصلی اقتصاد فرهنگی استان تبدیل شود، اما این اتفاق نیازمند همکاری میان شهرداری، میراث فرهنگی، دستگاههای خدماتی، بخش خصوصی و مهمتر از همه مردم محلی است. هیچ برنامهای برای احیای یک منطقه تاریخی بدون حضور ساکنان آن منطقه به نتیجه پایدار نخواهد رسید.
از سوی دیگر، گردشگری پایدار تنها به افزایش تعداد مسافران وابسته نیست. اگر ورود گردشگر بدون مدیریت ظرفیتهای شهری، حفاظت محیطی و برنامهریزی زیرساختی انجام شود، ممکن است مشکلاتی مانند افزایش فشار بر بناهای تاریخی، تغییر هویت محلات و کاهش کیفیت زندگی ساکنان ایجاد شود. توسعه گردشگری موفق باید میان منافع اقتصادی، حفاظت فرهنگی و آرامش اجتماعی تعادل ایجاد کند.
برای همدان که در مسیر معرفی ظرفیتهای تاریخی خود در سطح ملی و بینالمللی قرار دارد، تدوین یک برنامه جامع برای بافت تاریخی میتواند نقطه عطفی باشد. چنین برنامهای باید مشخص کند کدام بخشها نیازمند حفاظت فوری هستند، کدام مناطق قابلیت تبدیل شدن به مقصد گردشگری دارند و چگونه میتوان منافع اقتصادی حاصل از گردشگری را به ساکنان همان مناطق بازگرداند.
آینده گردشگری همدان در پنج تا ۱۰ سال آینده به تصمیمهایی وابسته است که امروز گرفته میشود. اگر میراث فرهنگی تنها به عنوان مجموعهای از بناهای قدیمی دیده شود، فرصت اقتصادی بزرگی از دست خواهد رفت؛ اما اگر به عنوان یک سرمایه زنده شهری مدیریت شود، میتواند به یکی از پایههای توسعه استان تبدیل شود.
همدان اکنون در برابر یک انتخاب مهم قرار دارد؛ انتخاب میان توسعه سریع و کوتاهمدت یا توسعهای ماندگار که تاریخ، اقتصاد و زندگی مردم را همزمان حفظ کند. شهرهای تاریخی جهان نشان دادهاند که ثروتمندترین مقاصد گردشگری، آنهایی نیستند که گذشته خود را کنار گذاشتهاند، بلکه شهرهایی هستند که توانستهاند از گذشته خود برای ساختن آینده استفاده کنند.
خبرنگار: نازنین مولائیمنظر
انتهای پیام./
نظر شما