به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ پشت انباشت ضایعات در ورودی یک روستا، تنها مسئلهای درباره ظاهر نامناسب یک مسیر یا ساماندهی یک فعالیت اقتصادی وجود ندارد؛ بلکه موضوعی عمیقتر درباره مدیریت پسماند، حفاظت از منابع آب و آینده کشاورزی منطقه مطرح است. روستای انصارالامام در بخش مرکزی همدان اکنون با پرسشی مهم مواجه است؛ اینکه چگونه میتوان میان ادامه فعالیت واحدهای ضایعاتی و حفظ سلامت محیط زندگی مردم تعادل ایجاد کرد.
فعالیت واحدهای ضایعاتی طی سالهای گذشته در بسیاری از مناطق کشور به عنوان بخشی از زنجیره بازیافت شکل گرفته است. این واحدها از یک سو میتوانند در کاهش حجم پسماند، ایجاد اشتغال و بازگشت مواد قابل استفاده به چرخه تولید نقش داشته باشند، اما از سوی دیگر، نبود مکانیابی مناسب، ضعف نظارت زیستمحیطی و مدیریت نادرست پسماند میتواند آنها را به یکی از عوامل تهدیدکننده محیط زیست تبدیل کند.
در انصارالامام، نگرانی اصلی ساکنان نه صرفاً حضور این واحدها، بلکه پیامدهای احتمالی فعالیت آنهاست. اهالی نسبت به انباشت ضایعات، فرآوری پلاستیک و احتمال ایجاد شیرابههایی نگران هستند که در صورت مدیریت نشدن میتوانند به خاک نفوذ کرده و منابع آب زیرزمینی را تحت تأثیر قرار دهند.
این نگرانی در منطقهای مانند همدان اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ استانی که در سالهای اخیر با چالشهای جدی منابع آب، کاهش بارندگی و فشار بر سفرههای زیرزمینی مواجه بوده است. در چنین شرایطی، حفاظت از هر منبع آبی موجود، چه در مناطق شهری و چه در روستاها، بخشی از سیاست توسعه پایدار محسوب میشود.
کشاورزی نیز یکی از بخشهایی است که میتواند از پیامدهای احتمالی آلودگیهای محیطی آسیب ببیند. اراضی کشاورزی اطراف روستاها نه تنها منبع درآمد خانوارهای محلی هستند، بلکه بخشی از امنیت غذایی منطقه را تأمین میکنند. هرگونه نگرانی درباره کیفیت خاک و آب مورد استفاده در کشاورزی، مستقیماً با معیشت کشاورزان ارتباط پیدا میکند.
با این حال، برخورد با واحدهای ضایعاتی نباید تنها از زاویه حذف یک فعالیت اقتصادی دیده شود. بسیاری از این واحدها بخشی از زنجیره بازیافت کشور هستند و برای برخی افراد، منبع درآمد محسوب میشوند. مسئله اصلی، نبود ساماندهی مناسب، تعیین مکان استاندارد، رعایت الزامات زیستمحیطی و نظارت مستمر بر عملکرد آنهاست.
تجربه شهرها و کشورهای موفق در حوزه مدیریت پسماند نشان میدهد که فعالیتهای بازیافتی زمانی به یک فرصت اقتصادی تبدیل میشوند که در چارچوب مشخص فعالیت کنند. ایجاد شهرکهای تخصصی بازیافت، الزام به رعایت استانداردهای زیستمحیطی، کنترل پساب و شیرابه و نظارت دورهای میتواند هم اشتغال این بخش را حفظ کند و هم خطرات آن را کاهش دهد.
همدان با توجه به ظرفیتهای کشاورزی، گردشگری و اهمیت منابع طبیعی خود، نیازمند نگاه دقیقتری به مکانیابی فعالیتهای صنعتی و نیمهصنعتی در مناطق روستایی است. توسعه اقتصادی روستاها نباید به گونهای باشد که در بلندمدت هزینههای زیستمحیطی آن چند برابر منافع کوتاهمدت شود.
موضوع انصارالامام همچنین نشاندهنده یک چالش مدیریتی گستردهتر است؛ فاصله میان شکلگیری یک فعالیت اقتصادی و زمان ورود نظام نظارتی. در بسیاری از مناطق، ابتدا یک فعالیت به دلیل نیاز اقتصادی مردم شکل میگیرد و پس از افزایش حجم آن، مسائل زیستمحیطی و اجتماعی نمایان میشود. برنامهریزی پیشگیرانه میتواند از شکلگیری چنین بحرانهایی جلوگیری کند.
یکی از نیازهای اساسی در این زمینه، بررسی علمی وضعیت آب و خاک منطقه است. نگرانیهای مردم زمانی میتواند به تصمیمگیری دقیق منجر شود که با نمونهبرداریهای تخصصی، بررسیهای کارشناسی و ارزیابیهای زیستمحیطی همراه شود. نه نادیده گرفتن دغدغههای مردم راهحل است و نه تصمیمگیری بدون دادههای علمی.
روستاهای اطراف مرکز استان همدان در سالهای آینده بیش از گذشته تحت تأثیر تغییرات اقتصادی و زیستمحیطی قرار خواهند گرفت. افزایش فعالیتهای خدماتی و صنعتی در حاشیه روستاها، اگر بدون برنامهریزی انجام شود، میتواند فشار بیشتری بر منابع طبیعی وارد کند.
مسئله انصارالامام در نهایت تنها درباره چند واحد ضایعاتی نیست؛ این پرونده نمادی از یک پرسش بزرگتر درباره مسیر توسعه روستاهای همدان است. آیا قرار است رشد اقتصادی بدون توجه به ظرفیتهای محیطی ادامه پیدا کند یا الگویی شکل خواهد گرفت که در آن اشتغال، سلامت مردم و حفاظت از منابع طبیعی همزمان دیده شود؟
پنج تا ۱۰ سال آینده نشان خواهد داد که مدیریت این مسائل تا چه اندازه توانسته میان اقتصاد محلی و حفاظت از محیط زیست تعادل ایجاد کند. اگر امروز ساماندهی، نظارت و ارزیابی علمی جدی گرفته شود، فعالیتهای بازیافتی میتوانند به بخشی از اقتصاد سبز منطقه تبدیل شوند؛ اما اگر هشدارهای زیستمحیطی نادیده گرفته شود، هزینههای آینده ممکن است بسیار بیشتر از منافع امروز باشد.
خبرنگار: نازنین مولائیمنظر
انتهای پیام./
نظر شما