به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ پشت هر بوته سیر سولان، تنها یک محصول کشاورزی قرار ندارد؛ یک فرصت اقتصادی نهفته است که از زمین‌های کشاورزان آغاز می‌شود و می‌تواند تا صنایع غذایی، دارویی، صادرات و اشتغال پایدار ادامه پیدا کند. با این حال، فاصله میان تولید و ارزش‌آفرینی همچنان یکی از چالش‌های اصلی سیر همدان است؛ محصولی که ظرفیت جهانی شدن دارد، اما بخش مهمی از مسیر اقتصادی آن هنوز به فروش خام محدود مانده است.

همدان با تولید حدود ۵۳ هزار تن سیر از مجموع حدود ۱۰۹ هزار تن تولید کشور، سهم قابل توجهی در این محصول دارد. این حجم تولید نشان می‌دهد که استان تنها یک تولیدکننده محلی نیست، بلکه می‌تواند یکی از مراکز مهم زنجیره اقتصادی سیر در کشور باشد؛ به شرط آنکه تولید، فرآوری، بسته‌بندی و صادرات در یک مسیر هماهنگ قرار گیرند.

مسئله اصلی کشاورزان سیرکار تنها میزان برداشت نیست؛ بلکه چگونگی تبدیل محصول به درآمد پایدار است. زمانی که محصول پس از برداشت بدون فرآوری و با کمترین میزان بسته‌بندی وارد بازار می‌شود، بخش قابل توجهی از ارزش اقتصادی آن در حلقه‌های بعدی زنجیره شکل می‌گیرد و سهم تولیدکننده کاهش می‌یابد.

خام‌فروشی یکی از چالش‌های قدیمی بخش کشاورزی است که تنها به سیر محدود نمی‌شود. بسیاری از محصولات کشاورزی زمانی که بدون ایجاد ارزش افزوده صادر یا عرضه می‌شوند، فرصت ایجاد صنایع جانبی، اشتغال جدید و درآمد بیشتر را از دست می‌دهند. تجربه کشورهای موفق در حوزه کشاورزی نشان می‌دهد که مزیت واقعی در بازار جهانی، فقط تولید محصول نیست؛ بلکه توانایی تبدیل آن به کالای متنوع و استاندارد است.

سیر از جمله محصولاتی است که ظرفیت بالایی برای فرآوری دارد. استفاده در صنایع غذایی، تولید فرآورده‌های خشک‌شده، پودر سیر، محصولات سلامت‌محور و حتی برخی کاربردهای دارویی، نشان می‌دهد این محصول می‌تواند بسیار فراتر از یک کالای خام کشاورزی حرکت کند.

اما تبدیل این ظرفیت به واقعیت، نیازمند زیرساخت است. ایجاد شهرک تخصصی سیر که در استان دنبال می‌شود، می‌تواند بستری برای تجمع واحدهای فرآوری، بسته‌بندی، تحقیق و توسعه و فعالیت‌های صادراتی باشد. چنین مجموعه‌ای اگر با مشارکت واقعی کشاورزان و بخش خصوصی شکل گیرد، می‌تواند مسیر حرکت محصول از مزرعه تا بازار را کوتاه‌تر و اقتصادی‌تر کند.

بسته‌بندی نیز یکی از حلقه‌های مهم این زنجیره است. در بازارهای رقابتی، کیفیت محصول تنها به ویژگی‌های تولیدی محدود نمی‌شود؛ شکل عرضه، استانداردهای بسته‌بندی، معرفی برند و توانایی ارتباط با مشتری نیز اهمیت دارد. سیر همدان برای حضور گسترده‌تر در بازارهای جهانی، نیازمند عبور از بسته‌بندی سنتی و حرکت به سمت استانداردهای حرفه‌ای است.

از سوی دیگر، توسعه صنایع تبدیلی می‌تواند اثر مستقیمی بر اقتصاد روستاها داشته باشد. ایجاد واحدهای فرآوری در نزدیکی مناطق تولید، علاوه بر کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، می‌تواند فرصت‌های شغلی جدیدی برای جوانان روستایی ایجاد کند و بخشی از مهاجرت نیروی کار از مناطق تولیدکننده را کاهش دهد.

منطقه سولان در همدان نمونه‌ای از پیوند میان محصول و هویت محلی است. سیر در این منطقه تنها یک محصول اقتصادی نیست، بلکه بخشی از شهرت کشاورزی منطقه محسوب می‌شود. تبدیل این شهرت به یک برند تجاری، نیازمند برنامه‌ای است که میان دانش بومی کشاورزان، فناوری‌های جدید و نیازهای بازار ارتباط ایجاد کند.

البته توسعه زنجیره سیر بدون توجه به چالش‌های بخش کشاورزی امکان‌پذیر نیست. هزینه تولید، نوسان بازار، مشکلات صادرات، تامین سرمایه برای صنایع تبدیلی و دسترسی به فناوری از جمله مسائلی هستند که باید همزمان با ایجاد زیرساخت‌ها مدیریت شوند.

همدان در کنار سیر، محصولات دیگری مانند انگور، کشمش، رازیانه و موسیر را نیز در اختیار دارد که هر کدام ظرفیت ایجاد زنجیره ارزش دارند. موفقیت در ساماندهی سیر می‌تواند الگویی برای سایر محصولات کشاورزی استان باشد؛ الگویی که به جای تمرکز صرف بر تولید، بر اقتصاد کامل محصول تاکید دارد.

در پنج تا ۱۰ سال آینده، آینده سیر همدان به این بستگی دارد که آیا این محصول همچنان یک کالای خام باقی می‌ماند یا به یک صنعت چندلایه تبدیل می‌شود. فاصله میان یک محصول کشاورزی و یک برند اقتصادی، با تصمیم‌هایی درباره سرمایه‌گذاری، فناوری، فرآوری و بازار طی می‌شود.

سیر همدان سال‌هاست از دل خاک کشاورزان استان بیرون می‌آید؛ اکنون چالش اصلی این است که چگونه ارزش واقعی آن نیز به همان اندازه به اقتصاد منطقه بازگردد. آینده این محصول نه فقط در میزان برداشت، بلکه در توانایی استان برای ساختن زنجیره‌ای از مزرعه تا بازار جهانی تعیین خواهد شد.

خبرنگار: نازنین مولائی‌منظر

انتهای پیام./