به گزارش گروه دانشگاه ایسکانیوز، سید رضا رئیس کرمی رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره پیامدهای افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی در سال‌های اخیر، با تأکید بر ضرورت تناسب ظرفیت پذیرش دانشجو با امکانات آموزشی و رفاهی دانشگاه‌ها اظهار داشت: طی چهار تا پنج سال گذشته، تعداد دانشجویان رشته‌های علوم پزشکی به میزان قابل توجهی افزایش یافته، اما زیرساخت‌های مورد نیاز از جمله کلاس‌های درس، تجهیزات آزمایشگاهی، امکانات آموزش عملی و تخت‌های خوابگاهی متناسب با این افزایش توسعه پیدا نکرده است.
وی با بیان اینکه این ناهماهنگی مشکلات متعددی را در حوزه‌های مختلف دانشگاهی ایجاد کرده است، افزود: افزایش ظرفیت دانشجویان بدون پیش‌بینی و تأمین امکانات لازم، دانشگاه‌ها را با چالش‌های جدی در ارائه خدمات آموزشی و رفاهی مواجه کرده و شرایطی را به وجود آورده است که نه‌تنها کیفیت آموزش، بلکه رضایتمندی و شرایط زندگی دانشجویان نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.
اجاره ساختمان‌های اداری برای اسکان دانشجویان؛ پیامد کمبود خوابگاه
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به مشکلات ناشی از کمبود ظرفیت خوابگاهی گفت: به دلیل افزایش تعداد دانشجویان و توسعه نیافتن ظرفیت خوابگاه‌ها، ناچار شده‌ایم ساختمان‌هایی را خارج از مجموعه کوی دانشگاه اجاره کنیم؛ ساختمان‌هایی که عمدتاً برای کاربری اداری ساخته شده‌اند و از نظر امکانات و شرایط فیزیکی، فضای مناسبی برای سکونت شبانه‌روزی دانشجویان محسوب نمی‌شوند.
رئیس‌کرمی ادامه داد: با وجود تحمیل هزینه‌های قابل توجه برای اجاره این ساختمان‌ها، همچنان امکان تأمین رضایتمندی دانشجویان فراهم نشده است. در برخی اتاق‌ها هشت تا دوازده دانشجو سکونت دارند و محدودیت خدمات جانبی، کمبود امکانات رفاهی و مشکلات متعدد سرمایشی و گرمایشی، شرایط زندگی دانشجویی را دشوار کرده است.
وی تأکید کرد: این مشکلات تنها به دانشگاه علوم پزشکی تهران محدود نیست و افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان، تقریباً تمامی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور را با چالش‌های مشابهی مواجه کرده است.
کاهش ساعات آموزش عملی در آزمایشگاه‌ها و کلینیک‌های دندانپزشکی
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تأثیر افزایش ظرفیت دانشجویان بر فرآیند آموزش اظهار داشت: بسیاری از کلاس‌های درس، ظرفیت فیزیکی لازم برای پذیرش تعداد فعلی دانشجویان را ندارند و آزمایشگاه‌ها نیز به دلیل افزایش شمار فراگیران، ناچار به کاهش ساعات آموزش عملی هر دانشجو شده‌اند.
وی با بیان اینکه این مشکل در مراکز آموزش بالینی و کلینیکی نیز مشاهده می‌شود، افزود: برای نمونه، در کلینیک‌های دانشکده دندانپزشکی، به دلیل افزایش تعداد دانشجویان و محدودیت امکانات، ساعات فعالیت آموزشی روزانه به دو بخش تقسیم شده است. در نتیجه، مدت‌زمان آموزش عملی دانشجویان کاهش یافته و در برخی موارد، ساعات نامناسبی برای حضور آنان در کلینیک تعیین شده است.
رئیس‌کرمی تصریح کرد: مشکلات مشابهی در بیمارستان‌های آموزشی نیز وجود دارد و از آنجا که امکانات و ظرفیت‌های آموزشی متناسب با افزایش تعداد دانشجویان دوره عمومی توسعه نیافته، هم کیفیت و هم کمیت آموزش دانشجویان پزشکی تحت تأثیر قرار گرفته است.
کاهش فرصت‌های فرهنگی، ورزشی و تفریحی دانشجویان
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران در پاسخ به پرسشی درباره پیامدهای فرهنگی و ورزشی افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان گفت: طبیعی است زمانی که تعداد استفاده‌کنندگان از امکانات دانشگاه افزایش پیدا می‌کند، اما زیرساخت‌ها ثابت باقی می‌ماند، تمامی حوزه‌های خدماتی و پشتیبانی با مشکل مواجه می‌شوند.
وی افزود: امکانات ورزشی دانشگاه‌ها حتی پیش از افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان نیز نسبت به جمعیت دانشجویی محدود بود و اکنون با افزایش تعداد دانشجویان، این کمبودها تشدید شده است.
رئیس‌کرمی با تأکید بر اهمیت فعالیت‌های فرهنگی، ورزشی و تفریحی در زندگی دانشجویی اظهار داشت: در چنین شرایطی، دانشجویان امکان استفاده مناسب از اوقات فراغت خود را از دست می‌دهند و دانشگاه‌ها نیز نمی‌توانند امکانات تفریحی و ورزشی مورد نیاز آنان را به میزان کافی فراهم کنند.
وی خاطرنشان کرد: کمبود این امکانات پیش از اجرای سیاست افزایش ظرفیت نیز در بسیاری از دانشگاه‌ها وجود داشت، اما پس از افزایش پذیرش دانشجویان، محدودیت‌ها بیش از گذشته آشکار شده است.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به شرایط دانشجویان غیربومی گفت: بسیاری از دانشجویان شهرستانی با تلاش فراوان و عبور از رقابت سنگین کنکور موفق به پذیرش در رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و دیگر دانشگاه‌های تهران می‌شوند، اما پس از ورود به دانشگاه، با کمبود امکانات رفاهی و مشکلات زندگی دانشجویی مواجه می‌شوند؛ شرایطی که دشواری‌های قابل توجهی را برای ادامه تحصیل آنان ایجاد می‌کند.
تبدیل کلاس‌های تعاملی به سخنرانی‌های یک‌طرفه؛ افت کیفیت آموزش پزشکی
رئیس‌کرمی در تشریح تأثیر افزایش ظرفیت دانشجویان بر کیفیت تدریس اعضای هیئت علمی اظهار داشت: هنگامی که تعداد دانشجویان یک کلاس از ظرفیت استاندارد آن بیشتر می‌شود، امکان مشارکت فعال دانشجویان در فرآیند یادگیری کاهش پیدا می‌کند و استاد نیز فرصت کافی برای برقراری ارتباط آموزشی مؤثر با همه فراگیران نخواهد داشت.
وی افزود: در آموزش علوم پزشکی، بسیاری از کلاس‌ها باید به‌صورت تعاملی و دوطرفه برگزار شوند تا دانشجویان بتوانند در مباحث مشارکت کنند، پرسش‌های خود را مطرح کنند و از روش‌های متنوع یادگیری بهره‌مند شوند؛ اما افزایش بیش از اندازه تعداد دانشجویان موجب شده است بسیاری از کلاس‌ها به اجبار به شیوه سخنرانی یک‌طرفه برگزار شوند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: امروزه روش‌های متعددی برای ارتقای کیفیت آموزش علوم پزشکی وجود دارد، اما استفاده از این روش‌ها نیازمند شرایط مناسب آموزشی و تعداد متناسب دانشجویان است. زمانی که کلاس‌ها با جمعیت زیاد برگزار می‌شوند، استاد ناچار است مطالب درسی را در قالب سخنرانی ارائه کند و فرصت کافی برای پرسش و پاسخ، تعامل آموزشی و استفاده از شیوه‌های نوین تدریس باقی نمی‌ماند.
وی تأکید کرد: افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان نه‌تنها فضای فیزیکی کلاس‌ها، بلکه شیوه اجرای برنامه‌های آموزشی و کیفیت ارتباط استاد و دانشجو را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
کاهش دسترسی دانشجویان به کتابخانه‌ها، آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های عملی
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تأثیر افزایش ظرفیت پذیرش بر امکانات کمک‌آموزشی گفت: تمامی امکانات جانبی و پشتیبان آموزش، از جمله کتابخانه‌ها، آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های عملی نیز تحت تأثیر افزایش تعداد دانشجویان قرار گرفته‌اند.
وی برای تشریح این موضوع توضیح داد: هنگامی که امکانات یک کتابخانه برای استفاده ۳۰۰ دانشجو طراحی و تأمین شده است، اما بدون افزایش ظرفیت و تجهیزات، تعداد استفاده‌کنندگان به ۵۰۰ یا ۶۰۰ نفر می‌رسد، طبیعی است که میزان دسترسی و بهره‌مندی هر دانشجو از امکانات موجود به‌شدت کاهش پیدا می‌کند و حتی ممکن است تقریباً به نصف برسد.
رئیس‌کرمی افزود: در چنین شرایطی، امکان استفاده مناسب و برابر تمامی دانشجویان از کتابخانه فراهم نیست و همین محدودیت در استفاده از آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های عملی نیز مشاهده می‌شود.
وی تأکید کرد: کاهش فرصت بهره‌مندی دانشجویان از امکانات آموزشی و کمک‌آموزشی، یکی دیگر از پیامدهای افزایش ظرفیت بدون توسعه زیرساخت‌هاست که می‌تواند بر کیفیت یادگیری و کسب مهارت‌های علمی و عملی آنان تأثیر منفی بگذارد.
هشدار درباره تأثیر افت کیفیت آموزش پزشکی بر سلامت آینده جامعه
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با هشدار نسبت به پیامدهای بلندمدت افزایش ظرفیت دانشجویان پزشکی اظهار داشت: آموزش علوم پزشکی ارتباط مستقیمی با سلامت افراد و سلامت کل جامعه دارد و هرگونه کاهش کیفیت آموزش در این حوزه، می‌تواند در آینده پیامدهای نامطلوبی برای نظام سلامت و روند درمان بیماران به همراه داشته باشد.
وی افزود: حوزه سلامت کشور، به‌ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، پیشرفت‌های بسیار خوبی داشته و یکی از افتخارات مهم ایران در سطح جهان، دانش‌آموختگان توانمند رشته‌های علوم پزشکی هستند. این جایگاه ارزشمند باید حفظ شود و نباید اجازه دهیم تصمیم‌هایی که بدون تأمین زیرساخت‌های لازم اجرا می‌شوند، کیفیت آموزش و توانمندی نسل آینده پزشکان و متخصصان کشور را کاهش دهند.
رئیس‌کرمی تصریح کرد: افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان با شرایط فعلی، قطعاً به کیفیت آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص آسیب وارد می‌کند و در آینده می‌تواند موجب کاهش کیفیت دانش‌آموختگان علوم پزشکی شود.
کاهش فرصت آموزش بر بالین بیمار و مهارت‌آموزی دستیاران تخصصی
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران در پاسخ به پرسشی درباره ظرفیت بیمارستان‌های آموزشی برای پذیرش تعداد بیشتر دانشجویان و دستیاران گفت: آموزش علوم پزشکی، به‌ویژه در رشته‌های بالینی، وابستگی مستقیم به حضور فراگیران بر بالین بیمار و استفاده از امکانات آموزشی بیمارستان‌ها دارد.
وی با تشریح ساختار آموزش در بیمارستان‌های دانشگاهی افزود: در بیمارستان‌های آموزشی، حداقل چهار رده مختلف فراگیر شامل دانشجویان دوره کارآموزی، دانشجویان دوره کارورزی، دستیاران تخصصی و فراگیران دوره‌های فوق‌تخصصی و فلوشیپ حضور دارند. در برخی از این دوره‌ها نیز افزایش ظرفیت اتفاق افتاده است.
رئیس‌کرمی ادامه داد: زمانی که تعداد فراگیران در هر یک از این رده‌ها افزایش پیدا می‌کند، امکانات و فرصت‌های آموزشی موجود در بیمارستان‌ها، از جمله اتاق‌های عمل، درمانگاه‌ها، بخش‌های بستری و سایر فضاهای بالینی، باید میان تعداد بیشتری از افراد تقسیم شود. در نتیجه، فرصت آموزش عملی و کسب تجربه برای هر فراگیر کاهش پیدا می‌کند.
وی با ارائه مثالی از آموزش جراحی اظهار داشت: فرض کنید یک دستیار تخصصی جراحی برای کسب مهارت کافی در انجام یک عمل مشخص، نیاز داشته باشد آن عمل را ده بار مشاهده کند یا در فرآیند آموزشی آن حضور داشته باشد. هنگامی که تعداد دستیاران افزایش پیدا می‌کند، ممکن است فرصت آموزشی او از ده مورد به پنج مورد کاهش یابد.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران تأکید کرد: طبیعی است دستیاری که فرصت کمتری برای مشاهده، تجربه و یادگیری عملی داشته باشد، نمی‌تواند از نظر مهارت‌آموزی در شرایطی مشابه فراگیران دوره‌های قبل قرار گیرد. بنابراین، افزایش تعداد دانشجویان و دستیاران بدون توسعه ظرفیت آموزش بالینی، مستقیماً کیفیت آموزش و مهارت‌های حرفه‌ای دانش‌آموختگان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
افزایش فشارهای روانی بر دانشجویان در نتیجه کمبود امکانات
رئیس‌کرمی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، درباره تأثیر افزایش ظرفیت پذیرش بر سلامت روان دانشجویان اظهار داشت: کاهش دسترسی به امکانات رفاهی، محدودیت فضاهای ورزشی و تفریحی و کمبود ظرفیت کلاس‌های درس و آزمایشگاه‌ها، همگی می‌توانند فشارهای روانی و استرس بیشتری به دانشجویان وارد کنند.
وی افزود: دانشجویی که علاوه بر دشواری‌های تحصیل در رشته‌های علوم پزشکی، با مشکلات خوابگاهی، محدودیت امکانات زندگی، کاهش فرصت‌های ورزشی و تفریحی و کمبود امکانات آموزشی مواجه است، طبیعتاً فشار بیشتری را تجربه می‌کند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران تأکید کرد: مجموعه این محدودیت‌ها می‌تواند تأثیرات نامطلوبی بر سلامت روان دانشجویان داشته باشد و از این رو، پیامدهای افزایش ظرفیت پذیرش نباید صرفاً از منظر تعداد کلاس‌ها، تجهیزات و فضاهای فیزیکی بررسی شود، بلکه شرایط روانی و کیفیت زندگی دانشجویان نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
درخواست رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران برای بازنگری در مصوبه افزایش ظرفیت پزشکی
رئیس‌کرمی در پایان با تأکید بر ضرورت اصلاح سیاست افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان علوم پزشکی گفت: امیدواریم دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط با این موضوع، با اتخاذ تصمیمی مناسب، روند فعلی را اصلاح کنند و ظرفیت پذیرش دانشجویان به سطح پیش از اجرای مصوبه افزایش ظرفیت بازگردد.
وی خاطرنشان کرد: دانشگاه‌ها در قبال کیفیت آموزش دانشجویان و تأمین امکانات رفاهی آنان مسئولیت دارند و برای انجام صحیح این وظایف، باید میان تعداد دانشجویان و ظرفیت واقعی زیرساخت‌های آموزشی، بالینی و رفاهی تناسب وجود داشته باشد.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران ابراز امیدواری کرد با بازنگری در تصمیم‌های اتخاذشده و اصلاح روند افزایش ظرفیت پذیرش، شرایطی فراهم شود که دانشگاه‌ها بتوانند مسئولیت خود را در زمینه تربیت نیروی انسانی توانمند، ارائه آموزش باکیفیت و تأمین امکانات مناسب برای دانشجویان، به شکل مطلوب‌تری انجام دهند.
انتهای پیام/
نظر شما