ایسکانیوز - ندا قطرویی: در میانه سال های 1378 تا 1418 میلادی، کلیسای غرب به بحرانی دچار شد که به «شقاق بزرگ» معروف است. طی این دوره کلیسای کاتولیک همزمان سه پاپ مشروع داشت. اما دلیل این بحران دینی-سیاسی چه بود؟
قبل از وقوع «شقاق بزرگ» در تاریخ اروپ، زمانی فرا رسید که پاپ به جای رم، در شهر آوینیون فرانسه اقامت می کرد. در سال 1294، بندتو گتانی با نام پاپ بونیفاس هشتم تاجگذاری کرد. در آن سال اروپا به لحاظ سیاسی در وضعیتی بحرانی قرار داشت. در آلمان بر سر تاج پادشاهی نزاعی شدید در جریان بود و انگلستان و فرانسه درحال آغاز جنگی بودند که نهایتاً صد سال به طول انجامید. مقام پاپی نیز از این نزاع دور نمانده بود و خاندان های قدرتمند اروپا، به ویژه خاندان ایتالیایی کولونا، بر سر تعیین پاپ با هم می جنگیدند.
پاپ بونیفاس هشتم که سیاستمداری قابل بود، توانست خاندان کولونا را از زمین ها و از قدرت روزافزونشان محروم کند. همچنین او با پادشاه جدید آلمان صلح کرد. اما رابطه اش با پادشاه فرانسه تیره و تار باقی ماند. این نزاع به جایی کشید که پاپ تصمیم گرفت از حربه تکفیر استفاده کند. پادشاه فرانسه که از این موضوع خبردار شده بود، ازطریق اتحاد با دشمن قدیمی پاپ بونیفاس، یعنی خاندان کولونا، پاپ را از اقامتگاهش ربود. هدف از این آدم ربایی، راضی کردن پاپ به کناره گیری از سمتش بود. اما به وجود تهدید پاپ به مرگ، این خواسته رد شد.
پس از گذشت مدت کوتاهی از این جریان، پاپ بونیفاس هشتم درگذشت و پادشاه فرانسه که دیگر تحمل یک پاپ مستقل و مخالف را نداشت، در سال 1305 شورای کاردینالی فرانسه را فراخواند و پاپ کلمنت پنجم را به قدرت رساند. پاپ جدید که بازیچه ی پادشاه بود، در آوینیون ماند و به رم، اقامتگاه سنتی پاپ، نرفت. بعد از این تاریخ تا هفتاد و دو سال بعد، پاپ ها یکی پس از دیگری در آوینیون به قدرت رسیدند و در همان جا ساکن شدند. به این ترتیب، دوره پاپاسی آوینیونی رقم خورد.
درسال 1377، پاپِ وقت، تصمیم گرفت به رم بازگردد و یک سال پس از این بازگشت درگذشت. جانشین او، اوربان پنجم، سیاست های ضدفرانسوی اتخاذ کرد؛ کاردینال های فرانسوی اش را خائن خواند و تدبیری چید که تعداد کاردینال های ایتالیایی بیشتر از کاردینال های فرانسوی شود. این تصمیمات او با مخالفت شدید و صریح دیگران روبه رو شد و حتی شایع شد که او دیوانه شده است.
چنین شد که در آوینیون، شورای کاردینالی تشکیل شد و در حالی که تنها شش ماه از به قدرت رسیدن پاپ اوربان پنجم می گذشت، او را از مقام خود عزل کردند و جانشینی برای مقام پاپی انتخاب کردند. به این ترتیب کلیسای غرب رسماً دارای دو پاپ مشروع شد که هر دو براساس قوانین انتخاب شده بودند. این سرآغاز شقاق بزرگ در تاریخ مسیحیت اروپایی بود.
کشورهای مختلف اروپا به واسطه حمایتشان از پاپ رمی یا پاپ آوینیونی در دو گروه قرار گرفتند. کسانی که فرانسوی یا حامی فرانسه بودند طرفدار پاپ آوینیونی، کسانی که ضد فرانسه بودند طرفدار پاپ رمی شدند. در نتیجه این شقاق، نزاع بالا گرفت و توطئه ها و لشکرکشی های دو طرف علیه یکدیگر بی نتیجه ماند.
این شقاق بزرگ سی و یک سال به طول انجامید و طی این سال ها چهار پاپ رمی و دو پاپ آوینیونی دیگر حکومت کردند.
نهایتاً در سال 1409 توافق شد که شورای جدیدی تشکیل شود و هر دو پاپ را وادار به استعفا کند و پاپ جدیدی برگزیند. در نتیجه ی این شورا، پاپ الکساندر پنجم به قدرت رسید.
اما اشتباه نکنید. این پایان «شقاق بزرگ» نبود چراکه هیچ یک از دو پاپ قبلی رای شورا را نپذیرفتند و اینگونه بود که کلیسا دارای سه پاپ شد.
پاپ جدید، یک سال پس از تصدی مقام درگذشت و جان بیست و سوم جانشین او شد. در همین زمان، پاپِ خلع شده ی رم، مجددا به رم حمله کرد و پاپ جان بیست و سوم، به آلمان گریخت. اما پادشاه آلمان، به شرطی حمایت از پاپ جان را پذیرفت که او نظر شورای بعدی را به رسمیت بشناسد. نهایتا در شورای سال 1414 هر سه پاپ خلع شدند و پاپ مارتین پنجم به قدرت رسید.
امروزه پاپ های سلسلۀ رم، پاپ های مشروع شناخته می شوند و هر دو پاپ معترض به شورا باعنوان «ضدپاپ» خطاب می شوند. از قرن پانزده تاکنون دیگر چنین اتفاقی رخ نداده است.
