به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ یکی از محورهای اصلی فعالیتهای تحقیقاتی در جنوب کرمان، اجرای برنامههای اصلاحی برای معرفی ارقام جدید محصولات کشاورزی است؛ محصولاتی که به دلیل شرایط اقلیمی، آفات، یا محدودیتهای ژنتیکی، همواره بهعنوان چالشهای جدی در منطقه مطرح بودهاند.
سیبگل خوشکام، محقق و عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی جنوب کرمان، در گفتوگو با ایسکانیوز با اشاره به ماهیت این فعالیتها اظهار کرد: مهمترین فعالیتهای تحقیقاتی ما، اجرای برنامههای اصلاحی است که منجر به معرفی ارقام جدید در محصولات مهم منطقه میشود؛ محصولاتی که مشکلاتی در دسترسی به آنها برای کشاورزان مطرح است و برای رفع آنها پروژههای تحقیقاتی تعریف شده است.
وی یکی از مهمترین این فعالیتها را تولید بذر هیبرید بهویژه در حوزه کشتهای گلخانهای دانست و افزود: بذرهای هیبرید هر ساله با آغاز فصل کشت، به یکی از دغدغههای اصلی کشاورزان تبدیل میشوند؛ یا این بذرها بهموقع در دسترس نیستند، یا با قیمتهای بسیار بالا عرضه میشوند و در برخی موارد نیز با شرایط اقلیمی منطقه سازگاری ندارند.
خوشکام با بیان اینکه برنامه اصلی این مرکز، معرفی ارقام بومی و مقرونبهصرفه است، تصریح کرد: هدف ما این است که با تولید داخلی بذر، هم هزینهها برای تولیدکننده کاهش یابد و هم ارقامی در اختیار کشاورزان قرار گیرد که سازگار با شرایط جنوب کرمان باشد.
به گفته این عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی جنوب کرمان، یکی از روشهای نوین مورد استفاده در تولید بذر هیبرید، بهرهگیری از فناوریهای مرتبط با انرژی هستهای است.
وی در این باره توضیح داد: در حال حاضر فناوریهای مناسبی در این حوزه وجود دارد و روشی که ما استفاده کردهایم، القای پارتنوژنتیک (بکرزایی) است که با کمک آن توانستهایم لاینهای مادری را تولید کنیم و این لاینها وارد مرحله تولید بذر هیبرید شدهاند.
خوشکام با تشریح روند علمی این فرآیند گفت: در این روش، برای تلاقی از گردههای عقیم استفاده میشود. این گردهها در سازمان انرژی اتمی با دوز مشخصی از اشعه گاما پرتوتابی میشوند؛ اشعهای که قابلیت باروری گرده را حفظ میکند اما منجر به تشکیل جنینی هاپلوئید میشود.
وی افزود: این جنین از میوه نارس جدا شده و در شرایط کشت آزمایشگاهی و محیطهای مخصوص پرورش داده میشود. پس از رسیدن به مرحله مشخص، گیاه هاپلوئید به دابلهاپلوئید تبدیل میشود که در واقع یک لاین خالص به شمار میآید و میتوان از آن برای تولید بذر هیبرید استفاده کرد.
هر گیاه بهطور معمول ٢ نسخه از هر ژن دارد (یکی از پدر و یکی از مادر) اما گیاه هاپلوئید فقط یک نسخه از هر ژن را دارد.
این گیاهها معمولا ضعیفتر هستند، باردهی ندارند و برای کشت مستقیم مناسب نیستند. وقتی گیاه هاپلوئید را طوری اصلاح میکنند که تعداد ژنهایش ۲ برابر شود، به آن دابلهاپلوئید میگویند.
یعنی همان یک مجموعه ژنتیکی، کپی میشود. گیاه دوباره ٢ نسخه از هر ژن دارد، اما این ٢ نسخه کاملاً مشابه هم هستند.
این محقق بخش کشاورزی با مقایسه این روش با اصلاح کلاسیک بیان کرد: در روشهای اصلاحی کلاسیک، معمولا پس از ۶ تا هشت نسل به لاین نسبتا خالص میرسیم که خلوص آن حدود ۹۷ تا ۹۸ درصد است، اما در روشهای مبتنی بر پرتوتابی گرده، در یک نسل میتوان به خلوص ۱۰۰ درصدی دست یافت.
خوشکام مزیت اصلی این روش را کاهش زمان و هزینه عنوان کرد و گفت: در حالی که تولید بذر هیبرید به روش کلاسیک ممکن است ۶ تا هشت سال زمان ببرد، با این فناوری میتوان این زمان را به حدود سه تا چهار سال کاهش داد که صرفهجویی قابل توجهی در منابع و هزینهها به همراه دارد.
به گفته وی، مراحل اولیه این طرح در مرکز تحقیقات کشاورزی جنوب کرمان طی شده و پیشبینی میشود طی یک تا ۲ سال آینده، بذرهای تولید شده با استفاده از این فناوری وارد عرصه تولید شده و در اختیار بهرهبرداران قرار گیرد.
کارشناسان معتقدند استفاده از فناوریهای هستهای در بخش کشاورزی، نمونهای از کاربردهای صلحآمیز انرژی هستهای است که میتواند نقش مؤثری در ارتقای امنیت غذایی، کاهش وابستگی به واردات و افزایش بهرهوری تولید ایفا کند؛ ظرفیتی که در صورت توسعه و پشتیبانی، جایگاه انرژی و فناوری بومی را در مسیر پیشرفت کشاورزی کشور برجستهتر خواهد کرد.
کاربرد صلحآمیز انرژی هستهای در کشاورزی، نمونهای روشن از اهمیت برخورداری کشور از دانش و زیرساختهای انرژی پیشرفته است؛ دانشی که نهتنها در تأمین انرژی، بلکه در تقویت تولید داخلی، افزایش بهرهوری و تحقق امنیت غذایی نقشآفرینی میکند.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای پیام./
نظر شما