بیژن کیا در گفت‌وگو با خبرنگار استانی «ایسکانیوز از فارس»؛ طی چند گفتار، از میراث گران‌بها و پنهان سید خراسانی، حضرت «آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای»، پرده برداشت. وی در راستای بیان این مطالب، مؤلفه‌های زیر را عنوان کرد و گفت: علی‌رغم فراز و فرودهای بی‌شماری که ایران از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تا به‌امروز تجربه کرده است می‌توان عمر نزدیک به نیم قرن جمهوری اسلامی را از نظر پارادایم حاکمیتی به سه دوره کلی تقسیم‌بندی کرد.

۱ـ دوره زعامت «سیدروح‌الله خمینی»

۲ـ دوره امامت «سیدعلی حسینی خامنه‌ای»

۳ـ دوره رهبری «سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای»

این نویسنده با بیان ویژگی‌های دوره اول، بحث را ادامه داد و گفت: به‌طور کلی دورِ نخست این پارادایم با وقایعی مانند؛ پیروزی انقلاب، روی کار آمدن دولت موقت، تسخیر سفارت آمریکا، جنگ رژیم بعثی علیه‌ ایران و رحلت امام‌خمینی(ره) همراه بود. در این دوره، پارادایم ایران اسلامی با یک گفتمان انقلاب و جمهوری‌ اسلامی‌ به شکل مجموعه‌ای درهم‌تنیده اما فاقد چارچوب‌های از پیش تعیین شده دیده می‌شد.

وی سپس در خصوص رهبری آیت‌الله خامنه‌ای تا زمان شهادت ایشان و ذیل دوره دوم بیان داشت: در این‌بازه مهم‌ترین تحول تغییر در حکمرانی و تفکیک دو پارادایم جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی بود. آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای نماینده انقلاب اسلامی و ساختار حاکمیت (دولت و سران قوا) نیز نمایندگی پارادایم جمهوری اسلامی را برعهده داشتند.

کیا در ادامه با بیان مواردی از درایت و بلندنظری رهبر شهید انقلاب، گفت: هم‌اکنون ما شاهد میراثی ارزشمند از اقدامات ایشان هستیم که در اختیار جامعه قرار گرفته است. از جمله؛

۱ـ شکل دادن و تقویت دولت ـ ملت: اساسا می‌دانیم که درجهت استقرار نظامی مردم‌سالار، نیازمند دو واحد سازنده، پویا و کنشگر هستیم. ایرانیان تا قبل از مشروطه درکی از ملت به‌عنوان یکی از ارکان جامعه نداشتند بلکه به‌دلیل شکل حکومت‌ها قائل به معادله حاکم ـ رعیت بودند. هرچند مشروطه‌خواهان تلاش زیادی کردند تا بتوانند به توده‌های مردم در قالب ملت، هویت‌ ببخشند. اما استبداد صغیر و کودتای «سردارسپه» این مسیر را مختل کرد. تقویت ملی‌گرایی باستانی توسط پهلوی اول و فشار دولت‌های استعماری به‌همراه شکل‌گیری طبقه‌ای متشکل از ایرانیان تحصیل‌کرده در خارج از کشور (روشنفکران) زمینه‌ساز قدرت گرفتن جریان ملی‌گرایی سیاسی ـ اجتماعی شد که این جریان در شکل‌گیری دولت «محمد مصدق» به اوج خود رسید. اما با کودتای ۲۸مرداد این جریان نیز تضعیف شد.

او در ادامه با بررسی تحولات دهه ۴۰ تا ۵۰ قرن ۱۴ه.ش، اضافه کرد: روح‌الله خمینی با هوشمندی و با ارائه الگویی مدرن از حکومتی ملی ـ مذهبی (جمهوری اسلامی) توانست اجتماعی از ایرانیان را شکل بدهد که این اجماع توده‌ها، سرانجام موفق شدند انقلاب بزرگی را شکل داده و در سراسر منطقه و جهان به ثبت برسانند. بدون‌شک تغییرات عمیق اجتماعی و امکان حضور طبقات فرودست و محروم در سکانداری و مدیریت کشور، شرایطی نوظهور بود که با آزمون و خطاهایی بسیار همراه می‌شد. لذا به‌دلیل فقدان هماهنگی در بینش و کنش دو طبقه روشنفکر و کنشگران‌ انقلابی شرایط را برای شکل‌گیری ملت به‌عنوان پدیده‌ای در ساختار جامعه ایران پساانقلاب به‌درستی فراهم نکرد.

کیا تأکید کرد: این ناهماهنگی اجتماعی و سیاسی در استعفای مهندس بازرگان و انحلال دولت موقت نمود پیدا کرد. در دوران‌حیات آیت‌الله‌ خمینی کنش‌هایی مانند انتخابات و فعالیت احزاب به‌عنوان‌اقدامات اولیه برای تولد یک ملت مهم و قابل توجه بودند اما هنوز رابطه کنش متقابل در کالبد امت و انقلاب شکل می‌گرفت نه ملت و دولت. پس از رحلت‌ بنیان‌گذار انقلاب و رهبری آیت‌الله خامنه‌ای، دو پارادایم‌ جمهوری اسلامی به ریاست «آیت‌الله هاشمی رفسنجانی» و پارادیم انقلاب اسلامی به زعامت دومین رهبر کشور شکل گرفت. این کارشناس فرهنگی افزود: متأسفانه دولت اهتمام چندانی به ملت‌سازی نداشت و در عوض با توجه به تغییراتی که بایستی در دوران پساجنگ در اقتصاد کشور رقم می‌خورد، تنها توانست طبقه متوسط شهری، طبقه خرده‌بورژوا و طبقه الیگارشی اقتصادی را شکل بدهد. در حالی که آحاد جامعه همچنان‌توده‌ای اجتماعی تحت مدیریت دولت بودند. آیت‌الله خامنه‌ای با طرح‌ و برنامه‌ریزی و کنشگری‌های سیاسی و هوشمندانه خود به شکلی‌ ظریف و نه‌چندان محسوس سلسله اقداماتی را انجام دادند که منجر به‌ تحول و تولد جامعه ایرانیان در چارچوب یک‌ ملت واحد شد.

وی در ادامه عمده تلاش‌های ایشان را چنین برشمرد:

۱ـ برگزاری سلسله جلسات‌ مختلف با گروه‌ها و اقشار مختلف جامعه در راستای این هدف؛

۲ـ مدیریت کنش‌ها، تنش‌ها و خیزش‌های مختلف اجتماعی از اواخر دهه ۸۰ تا زمستان سال جاری. به‌طور کلی نوع و ماهیت رفتار رهبری در برابر این اعتراضات به‌تدریج نوعی رابطه دیالکتیک و برهم کنشی بین بافت اجتماعی مردم (ملت) و بخشی از حاکمیت (دولت) را ایجاد کرد. در نتیجه، این دو نیرو به‌تدریج بر یکدیگر اثر گذاشته و همدیگر را تا حدودی شکل و فرم‌ دادند. به‌نحوی که در سال ۱۴۰۱ بخشی از جامعه در قالب نیرویی اجتماعی با حاکمیت درگیر شد و در مسئله پوشش، از دولت امتیازاتی کسب کرد. همین‌ اصطکاک در سال جاری نیز به‌شکل اعتراض اقتصادی و سپس آشوب و خشونت خیابانی ظاهر شد. که در نهایت توانست حق اعتراض را در گفتمان‌ سیاسی احیاء کند.

او افزود: اساسا رهبر انقلاب در یکی از آخرین دیدارهای عمومی خود با تفکیک‌ معترضین از معاندین ضمن‌ تلاش برای ترمیم بخشی از شکاف‌های اجتماعی، وجود التزام به رعایت‌ حق اعتراض ملت‌ را به حاکمیت یادآور شده و برآن تأکید کردند.

۳ـ همراهی همیشگی ایشان با مردم‌ و نحوه به شهادت رسیدن به‌همراه خانواده، بارزترین‌ دلیل بر اهتمام‌، همدلی و همراهی ایشان در حمایت از ملت بود.

۴ـ در سطح نظری نیز رهبر شهید از طریق ارائه چند پیشنهاد به جامعه علمی کشور راهبردهایی را بر شمردند که‌مهم‌ترین آن‌ها توجه و اهتمام به اسلامی کردن‌ علوم‌انسانی، کرسی‌های آزاد اندیشی و نهضت نرم‌افزاری تولید علم بود. که در راستای تقویت ریشه‌ای هویت ملی برای تولد و احیای ملت بزرگ ایران‌ کاربرد دارند.

۵ـ حضور دشمن‌شکن‌ مردم در سطح شهر به‌خصوص در شب‌های ماه رمضان و ایجاد مانع جدی مقابل تجزیه‌طلبان و دشمنان تمامیت ارضی ایران، ثمره تلاش سیدعلی عزیز در قوام‌بخشی به هویت ایرانیان به‌عنوان یک‌ ملت آگاه و کنشگر است. در این خصوص او بیان داشت: اساسا نکته‌ای که دشمنان ایران را دچار خطای راهبردی و تهاجم نظامی کرد این بود که هرگز این مسئله را درک نکردند که سیدعلی خامنه‌ای مردم را به‌گونه‌ای رشد داد که اکنون بتوانند در این شرایط خطیر و به‌عنوان یک ملت واحد، حفظ کیان و تمامیت‌ارضی سرزمین‌شان را در قالب اراده و امر ملی حتی در فقدان رهبر کشور دنبال کنند. بنابراین چنین عملکردی بی‌نظیر از ملت ایران، بزرگ‌ترین میراث بزرگ‌مرد تاریخ معاصر است. اگر ساختار حکومت را میراث کورش کبیر بدانیم بی‌تردید تولد ملت ایران را باید نتیجه تلاش این سید عزیر خراسانی تلقی کنیم.

در پایان‌ این‌ گفت‌وگو کارشناس فرهنگی دانشگاه شیراز بیان کرد: به‌یقین رهبری نزدیک به ۴ دهه امام خامنه‌ای، میراث بسیار گران‌بها و ارزشمندی برای نظام اسلامی و هویت ملی ایرانیان، برجای گذاشت، که به مرور زمان این ثروت بیش از پیش بر همگان آشکار شده و مورد توجه جامعه علمی و نخبگانی از یک‌سو و جامعه سیاسی از دیگرسو قرار خواهد گرفت. افزون بر این، بی‌گمان این گنجینه باارزش، به تمام‌معنا و در کامل‌ترین‌ حالت، در گفتمان سومین رهبر جمهوری اسلامی نیز کاربرد وسیعی خواهد داشت و با عملکرد مطلوب و کارکردی «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای» بیش‌ از پیش بالنده‌تر خواهد شد و ملت ایران را به پیروزی نهایی در این عصر سرنوشت‌ساز خواهد رساند.

خبرنگار: نگین علیزاده

انتهای پیام/