آرش صندل‌پور، استاد حقوق بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان با اشاره به مسئله دفاع مشروع پیش‌دستانه و پیش‌گیرانه گفت: کسانی که این حملات را انجام داده‌اند در زمینه حمله به دو نظریه دفاع مشروع پیش‌دستانه و دفاع مشروع پیش‌گیرانه استناد می‌کنند.

استاد حقوق بین‌الملل با تشریح این تفاسیر گفت: زمانی که آمریکا به افغانستان و عراق حمله کرد با ارائه تفسیری متفاوت از منشور ملل متحد درباره دفاع مشروع بیان کرد که دفاع مشروع فقط در صورت وقوع تجاوز مربوط نمی‌شود بلکه آمریکا با تفسیری جدید از ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد (دفاع مشروع) گفت در صورتی که امکان تجاوز مجدد و احتمال تجاوز وجود داشته باشد به صورت پیش‌گیرانه یا پیش‌دستانه به آن کشور حمله می‌کنیم و عرف دفاع مشروع خود را اجرایی می‌کنیم.

وی در ادامه افزود: ایران در سازمان ملل با چنین تصویری مخالفت خود در حمله‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۳ آمریکا به عراق و افغانستان را اعلام کرد و صریحا اعلام شد چنین تفسیری مورد قبول ایران نیست و چنین تفسیری نمی‌تواند مشروع باشد که به اذعان همه دیپلمات‌ها این بهترین واکنش ایران بود.

صندل‌پور تصریح کرد: پذیرش و قبول این تفسیر از دفاع مشروع، سال‌ها محل اختلاف میان کشورها بود تا زمانی که جنگ میان روسیه و اوکراین شروع شد.

آرش صندل‌پور با اشاره به جنگ روسیه و اوکراین گفت: روسیه به بهانه حمایت و تبلیغات از نئونازیسم‌ها و سکونت آن‌ها در اوکراین که در آینده باعث حمله به خاک روسیه خواهد شد و از طرفی عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا و ناتو که به نگرانی اصلی روسیه تبدیل شد؛ که این اقدام باعث استقرار سامانه‌های دفاع موشکی ناتو در اوکراین می‌شد و این عوامل باعث یک حمله قریب‌الوقوع به روسیه می‌شود از تفسیر دفاع مشروع پیش‌دستانه استفاده کرد و به اوکراین حمله کرد.

او بیان کرد: در این زمان دیپلمات‌های ایرانی به صورت کاملا ضمنی و کمی صریح تأیید کردند که روسیه حق داشته است در مقابل تجاوز قریب‌الوقوع از خودش دفاع کند که باعث شد ایران تفسیر (دفاع مشروع پیش‌دستانه) را قبول کند.

صندل‌پور تاکید کرد: در حقوق بین‌الملل گاهی بدعت‌های جدیدی گذاشته می‌شود که این بدعت‌ها تا زمانی که بتوانید تا جای مؤثری با آن مقابله و مخالفت بکنید در برابر شما امکان استناد ندارند؛ چون این تفاسیر توسط دیپلمات‌ها مورد پذیرش قرار نگرفته‌اند. اما زمانی که شما یک تفسیر یا بدعت را مورد پذیرش قرار بدهید حتی اگر مفهوم به طور کامل جا نیفتاده و مورد پذیرش جهانی نباشد، می‌تواند بر علیه شما استفاده شود و قابل استناد باشد. اگر امروز ایران بخواهد در مسئله تجاوز در دیوان‌های بین‌المللی علیه آمریکا و اسراییل و یا هر کشوری اقدام بکند یکی از چالش‌های اساسی که بر علیه ایران مورد استناد قرار می‌گیرد؛ این است که دیپلمات و نماینده‌های ایران چنین تفسیر و نظریه را مورد پذیرش و قبول قرار داده‌اند.

این استاد حقوق بین‌الملل در پایان تصریح کرد: مواضع رسمی حاکمیت و دولت همیشه این بوده است که ایران هرگز نیازی به سلاح هسته‌ای نداشته و ندارد. همچنین سلاح‌های موشکی ایران برای تهاجم و تجاوز به کشورهای دیگر مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و همیشه هم جمهوری اسلامی ایران چنین روندی را در طول ۵۰ سال اخیر در پیش داشته که هیچگاه حمله یا تجاوزی را توسط خود صورت نداده است. البته باید همیشه در نظر داشت یکی از ادله اثبات دعوا که توسط دولت‌های ثالث قابل استناد است، سخن دیپلمات‌ها، وابستگان دولت و مقامات درباره ساخت سلاح هسته‌ای در رسانه‌هاست که توسط برخی از مقامات به طور صریح بیان می‌شود.

خبرنگار: مهدی ناصری

انتهای پیام/