به گزارش خبرنگار ایسکانیوز از استان خوزستان، در یکی از مهم‌ترین اکتشافات زیست‌محیطی سال‌های اخیر در ایران، پژوهشگران موفق به شناسایی یک گونه جدید از میگو در غار تشان واقع در استان خوزستان شده‌اند؛ کشفی که نقطه عطفی در شناخت تنوع زیستی زیستگاه‌های زیرزمینی کشور به شمار می‌رود. این یافته که در قالب مقاله‌ای علمی در مجله معتبر (Subterranean Biology) منتشر شده، نخستین گزارش رسمی از حضور یک میگوی متعلق به تیره (Atyidae) در زیستگاه‌های غارزی ایران است و اهمیت ویژه‌ای در مطالعات جانورشناسی زیرزمینی دارد.

گونه جدید با نام (Caridina tashanica) یا «میگوی تاشانی» معرفی شده و به گفته متخصصان، نه‌تنها اولین میگوی غارزی شناسایی‌شده در ایران محسوب می‌شود، بلکه نخستین گونه از سرده (Caridina) در سطح جهان است که در آب‌های حاوی (گاز سولفید هیدروژن) زندگی می‌کند؛ شرایطی بسیار خاص و معمولاً نامناسب برای حیات بسیاری از موجودات آبزی.

(یاسر فاطمی)، پژوهشگر پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی و از نویسندگان مقاله، درباره این کشف توضیح داد: این میگوها در حوضچه‌های درونی غار تشان و در مجاورت لایه‌های ضخیم باکتریایی یافت شده‌اند؛ باکتری‌هایی که از گاز سولفید هیدروژن تغذیه می‌کنند و بستر یک اکوسیستم شیمیوآتروف منحصربه‌فرد را تشکیل می‌دهند. به گفته او، وجود چنین اجتماعاتی که بدون نیاز به نور خورشید زنجیره غذایی خود را تکمیل می‌کنند، نشان‌دهنده ساختار اکولوژیکی خاص و ارزشمند غارهای زاگرس است.

غار تشان با چشمه‌های گوگردی فعال، پیش‌تر نیز به‌عنوان یکی از غنی‌ترین زیستگاه‌های زیرزمینی ایران شناخته شده بود. در سال‌های گذشته همین تیم پژوهشی موفق به معرفی پنج گونه جدید دیگر از جانوران غارزی از جمله سخت‌پوستان و شکم‌پایان از این غار شده بود. کشف میگوی تاشانی بار دیگر ثابت می‌کند که بخش قابل توجهی از تنوع زیستی غارهای ایران هنوز ناشناخته مانده و نیازمند پژوهش‌های گسترده‌تر است.

بر اساس توصیف‌های ارائه‌شده در مقاله، Caridina tashanica کاملاً فاقد رنگدانه بوده و چشم‌های آن تحلیل‌رفته و بدون کارکرد دیداری است؛ ویژگی‌هایی که از سازگاری عمیق این گونه با تاریکی مطلق غار حکایت دارد. افزون بر این، این میگو دارای خرطومی بسیار بلند با دندانه‌های متعدد، خم‌های سفید و درشت بدون مرحله لاروی شناور و تفاوت‌های ریخت‌شناختی چشمگیر با گونه‌های سطح‌زی همچون Caridina shahrazadae و Caridina fossarum است.

این پژوهش با همکاری محمدجواد ملک‌حسینی از مرکز تحقیقات آکادمی علوم اسلوونی، یاسر فاطمی از پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، والریا ژاکشک از دانشگاه لیوبلیانا و گروهی از پژوهشگران بین‌المللی انجام شده است. نویسندگان مقاله هشدار می‌دهند که غار تشان و گونه‌های نادر آن به دلیل ورود بدون ضابطه گردشگران، آلودگی‌ها و نبود آگاهی عمومی در معرض تهدید قرار دارند و حفاظت فوری از این اکوسیستم منحصربه‌فرد ضروری است.

فاطمی در توضیح اهمیت این کشف افزود: ثبت این گونه جدید تنها در فاصله ۲۵ کیلومتری از نزدیک‌ترین خویشاوند سطح‌زی آن نشان می‌دهد که انزوای طولانی‌مدت در محیط‌های زیرزمینی چگونه می‌تواند در فاصله‌های جغرافیایی کوتاه، منجر به شکل‌گیری گونه‌های جدید و کاملاً متمایز شود. او تأکید کرد که این یافته‌ها نیاز به گسترش مطالعات در غارهای زاگرس را بیش از پیش نمایان می‌کند.

انتهای پیام/