به گزارش خبرنگاراستانی ایسکانیوز از بوشهر؛ دکتر بیژن رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در سخنان خود به مناسبت هفته پاسداشت مقام استاد در اجتماع اساتید بسیجی، بر ضرورت تحول در دانشگاه پساجنگ و تغییر ریل پژوهش از مقالهمحوری به سمت نظریهپردازی بومی و حل مسئله تأکید کردند. ایشان لزوم بازنگری در روشهای آموزشی و تداوم مسیر برنامه پنجساله تحول و تعالی دانشگاه را از اولویتهای اصلی برشمردند.
در همین پیوند، علیرضا چمکوری، رئیس دانشکده فنی مهندسی دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر و عضو هیئت علمی گروه کامپیوتر این دانشگاه، به واکاوی و تشریح این خط فکری جدید پرداخت که مشروح آن را در ادامه میخوانید:
ضرورت راهبردی بازتعریف مأموریت دانشگاه در دوران معاصر
علیرضا چمکوری در ابتدای این گفتگو با اشاره به شرایط حساس کنونی گفت: در سالهایی که آموزش عالی ایران زیر فشار همزمان تحولات جهانی، محدودیتهای داخلی و پیامدهای یک دوران پرتنش تاریخی قرار گرفته است، سخن گفتن از بازتعریف مأموریت دانشگاه دیگر یک انتخاب آکادمیک نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای بقا و اثرگذاری علم در جامعه محسوب میشود. در چنین بستری، سخنان اخیر دکتر رنجبر درباره لزوم عبور نظام پژوهشی کشور از رویکرد صرفاً مقالهمحور و حرکت بهسوی نظریهپردازی بومی و حل مسائل راهبردی، واجد اهمیتی فراتر از یک موضعگیری مدیریتی است.
وی افزود: این دیدگاه را میتوان تلاشی آگاهانه برای بازگرداندن دانشگاه به جایگاه تاریخی و تمدنی خود دانست؛ جایگاهی که در آن علم نه برای آمار و رتبه، بلکه برای معنا، مسئله و آینده تولید میشود.
نقد ساختاری به مقاله محوری افراطی و جدایی علم از واقعیت
رئیس دانشکده فنی مهندسی واحد بوشهر با آسیبشناسی دهههای اخیر آموزش عالی اظهار کرد: تجربه چند دهه اخیر، بهویژه پس از گسترش کمی دانشگاهها، نشان داده است که تمرکز افراطی بر شاخصهایی نظیر تعداد مقالات نمایهشده، اگرچه در مقطعی به افزایش دیدهشدن علمی کشور کمک کرد، اما بهتدریج به نوعی فاصلهگیری علم از واقعیت انجامید. دانشگاهها در بسیاری موارد به کارخانه تولید مقاله تبدیل شدند؛ مقالاتی که اغلب نه از دل یک مسئله واقعی جامعه، بلکه برای پاسخ به الزامات آییننامههای ارتقا و رتبهبندی نوشته میشدند.
چمکوری تصریح کرد: در چنین فضایی، پژوهشگر بیش از آنکه دغدغه فهم عمیق پدیدهها یا حل یک گره واقعی را داشته باشد، نگران انتخاب مجله، ضریب تأثیر و امتیاز پژوهشی بود. این همان وضعیتی است که دکتر رنجبر با نگاهی نقادانه اما آیندهنگر، ضرورت عبور از آن را گوشزد میکند.
دانشگاه؛ موتور بازاندیشی ملی در دوران «پساعصر جنگ»
عضو هیئت علمی گروه کامپیوتر دانشگاه آزاد بوشهر با تبیین مفهوم «پساجنگ» در کلام ریاست دانشگاه خاطرنشان کرد: اشاره دکتر رنجبر به دوران پساجنگ صرفاً یک تعبیر زمانی نیست، بلکه حامل یک معنا و مسئولیت تاریخی است. جوامعی که از دورههای پرتنش عبور میکنند، بیش از هر چیز به بازسازی فکری، نهادی و نظری نیاز دارند. در این مرحله، دانشگاه نمیتواند صرفاً نقش ناظر را ایفا کند؛ بلکه باید به موتور بازاندیشی ملی تبدیل شود؛ جایی که مسائل کلان کشور صورتبندی علمی شده و برای آنها راهحلهای متناسب با زمینه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ایران ارائه میشود. این دقیقاً همان نقطهای است که نظریهپردازی بومی اهمیت مییابد.
تولید نظریه بهجای مصرفگرایی علمی
وی در ادامه به تشریح معنای نظریهپردازی بومی پرداخت و گفت: نظریهپردازی بومی بههیچوجه به معنای نفی علم جهانی یا گسست از دستاوردهای بینالمللی نیست، بلکه مقصود، عبور خلاقانه از مرحله مصرف نظریه به مرحله تولید آن است؛ تولید دانشی که از دل تجربه تاریخی و واقعیتهای خاص جامعه ایران برمیخیزد و در عین حال، توان گفتوگو با جهان را دارد. دانشگاهی که صرفاً نظریههای وارداتی را ترجمه و تکرار میکند، در بلندمدت به حاشیه رانده میشود، اما دانشگاهی که جرئت صورتبندی مسئله و ارائه چارچوب نظری مستقل را دارد، به مرجع فکری تبدیل خواهد شد.
انسانیکردن پژوهش؛ فراخوان برای احیای روح دانشگاه
چمکوری با اشاره به اهمیت پیوند پژوهش با تجربه زیسته، بیان کرد: نکته مهم دیگر در این رویکرد، انسانیکردن پژوهش است. مقالهمحوری افراطی، ناخواسته پژوهش را از تجربه زیسته پژوهشگر جدا میکند. اما وقتی مسئله از دل جامعه میآید، پژوهشگر خود را بخشی از مسئله و راهحل میبیند. این همان جایی است که علم دوباره معنا پیدا میکند و دانشگاه به فضایی زنده و پویا تبدیل میشود. تأکید دکتر رنجبر بر این گذار، در واقع دعوت به احیای روح دانشگاه است؛ روحی که در آن پرسش، تعهد و مسئولیت اجتماعی جایگزین شمارش صرف خروجیهای علمی میشود.
نقش استراتژیک دانشگاه آزاد در تحول نظام آموزش عالی
رئیس دانشکده فنی مهندسی واحد بوشهر در پایان، دانشگاه آزاد اسلامی را پیشران این تحول دانست و تأکید کرد: دانشگاه آزاد اسلامی بهعنوان بزرگترین شبکه آموزش عالی کشور، از موقعیتی منحصربهفرد برای پیشگامی در این تحول برخوردار است. گستردگی جغرافیایی و ارتباط نزدیک با بافت اجتماعی، این دانشگاه را به بستری مناسب برای حل مسائل واقعی تبدیل کرده است. اگر این ظرفیت عظیم در خدمت نظریهپردازی بومی قرار گیرد، میتواند الگویی تازه برای کل نظام آموزش عالی کشور باشد و دانشگاه آزاد را به یک بازیگر مؤثر در توسعه فکری و تمدنی ایران تبدیل کند.
وی خاطرنشان کرد: این مسیر اگرچه دشوار و زمانبر است، اما تنها راه رهایی دانشگاه از انزوا و تکرار است. نقش دکتر رنجبر را نباید صرفاً یک نقش مدیریتی دانست، بلکه این یک تلاش آگاهانه برای بازتعریف نسبت دانشگاه، جامعه و آینده است که شایسته حمایت و پیگیری جدی است.
خبرنگار: علیرضا مرشدی
انتهای خبر/
نظر شما