اصل تفکیک و حمایت از غیرنظامیان زیر آتش جنگ رمضان

زینب پورخاقان، استادیار حقوق بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان، در وبینار تخصصی «بررسی جنگ رمضان از منظر حقوق عمومی و بین‌الملل» که به همت انجمن علمی حقوق این واحد دانشگاهی برگزار شد، با تشریح ابعاد حقوقی مخاصمات اخیر، از نقض گسترده اصول بنیادین حقوق بشردوستانه، به‌ویژه اصل تفکیک، حمایت از غیرنظامیان، مراکز درمانی، آموزشی، محیط‌زیست و میراث فرهنگی سخن گفت.

به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از اصفهان؛ پورخاقان در این نشست با تأکید بر اینکه ماده ۴۸ پروتکل الحاقی اول کنوانسیون‌های ژنو بر اصل تفکیک استوار است، توضیح داد که بر اساس حقوق بین‌الملل بشردوستانه، طرف‌های درگیر موظف‌اند همواره میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند. او با اشاره به ماهیت عرفی و معاهده‌ای این اصل تصریح کرد که حتی دولت‌هایی که عضو همه کنوانسیون‌های ژنو نیستند نیز ملزم به رعایت آن هستند.

به گفته این استاد حقوق بین‌الملل، هدف اصلی حقوق بشردوستانه، حمایت از افراد غیرنظامی در زمان جنگ است و به همین دلیل، زنان، کودکان، کادر درمان و روحانیان از جمله گروه‌هایی هستند که باید تحت حمایت کامل قرار گیرند. او با اشاره به ماده ۳۰ مشترک کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو، بار دیگر بر تعهد طرف‌های مخاصمه به رعایت اصل تفکیک تأکید کرد.

پورخاقان در ادامه با اشاره به آنچه «جنگ ۱۲ روزه» و نیز «جنگ رمضان» خواند، گفت که در جریان این درگیری‌ها، شماری از اصول کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو و قواعد عرفی حقوق مخاصمات مسلحانه به‌صورت جدی نقض شده است. او یکی از مهم‌ترین موارد نقض را حمله به مراکز و اشخاص غیرنظامی دانست و افزود این اقدامات از مصادیق روشن جنایات جنگی محسوب می‌شود.

وی در توضیح حمایت‌های مقرر برای مراکز درمانی، به مواد ۱۸، ۲۲ و ۳۶ کنوانسیون‌های ژنو اشاره کرد و گفت بیمارستان‌های غیرنظامی، مراکز پرستاری از مجروحان و بیماران، زنان تازه‌زا و افراد دارای معلولیت، تحت حمایت کامل حقوق بشردوستانه قرار دارند و به هیچ عنوان نباید هدف حمله قرار گیرند.

او همچنین از وضعیت کارکنان پزشکی و مذهبی یاد کرد و توضیح داد که افرادی که منحصراً وظایف درمانی یا مذهبی انجام می‌دهند، در زمره اشخاص حمایت‌شده‌اند. در همین زمینه، حمله به اماکن مذهبی از جمله حسینیه‌ها و مساجد نیز از نظر او، نمونه‌ای دیگر از نقض قواعد بشردوستانه است.

این استاد دانشگاه با اشاره به آمارهای منتشرشده درباره خسارت‌ها به مراکز درمانی، گفت: ۳۶۰ مرکز بهداشتی و درمانی هدف قرار گرفته‌اند، نزدیک به ۱۹۰۰ نفر مجروح شده‌اند که بخشی از آنان را کودکان تشکیل می‌دهند و ۱۸ درصد از مجموع آسیب‌دیدگان نیز زنان بوده‌اند. او همچنین افزود که بیش از ۱۰۰ نفر از کارکنان اورژانس و مراکز درمانی آسیب دیده‌اند، حدود ۵۵ پایگاه دچار خسارت شده و ۴۶ دستگاه آمبولانس نیز آسیب دیده‌اند که از این میان، حدود ۱۰ دستگاه به‌طور کامل از بین رفته‌اند.

پورخاقان در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر حمایت حقوق بین‌الملل بشردوستانه از کودکان، گفت حملات بی‌وقفه به مدارس، بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های حیاتی مانند تأسیسات آب، بیشترین آسیب را متوجه کودکان می‌کند. او این اقدامات را از مصادیق جنایات جنگی دانست و افزود: حفظ مدارس و زیرساخت‌های حیاتی، بخشی از مسئولیت طرف‌های درگیر است، اما متأسفانه در این جنگ، این قواعد به‌طور گسترده نقض شد.

وی با اشاره به حمله به مدرسه شجره طیبه میناب، آن را یکی از تلخ‌ترین نمونه‌های نقض حقوق بشردوستانه خواند و تأکید کرد که در چنین مواردی، مسئولیت کیفری مباشرین و آمران قابل طرح است.

به گفته او، گزارش‌های یونیسف نیز نشان می‌دهد که در نتیجه این حملات، کودکان به‌شدت آسیب دیده‌اند؛ به‌گونه‌ای که در یک دوره یک‌ماهه، صدها کودک و نوجوان کشته و هزاران نفر مجروح شدند. او این وضعیت را یادآور ضرورت توجه فوری نهادهای بین‌المللی به پیامدهای انسانی جنگ دانست.

استادیار حقوق بین‌الملل دانشگاه آزاد اصفهان در ادامه به موضوع حمایت از مراکز آموزشی پرداخت و گفت مدارس، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی از مهم‌ترین زیرساخت‌های توسعه هر کشور هستند و به هیچ وجه هدف نظامی محسوب نمی‌شوند. او افزود که حمله به این مراکز، نقض آشکار اصل تفکیک و از مصادیق جنایات جنگی است.

پورخاقان با اشاره به آمار تخریب‌ها گفت حدود ۶۰۰ مرکز آموزشی در جریان این جنگ مورد حمله قرار گرفته‌اند. او در ادامه از حملات به دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه علم و صنعت و نیز مدرسه شجره طیبه میناب به عنوان نمونه‌های بارز نقض حقوق بشردوستانه یاد کرد.

یکی از بخش‌های مهم سخنان پورخاقان، تشریح نقض حقوق محیط‌زیست در مخاصمات مسلحانه بود. او گفت در جریان حملات اخیر، حقوق بین‌الملل بشردوستانه در حوزه محیط‌زیستی بارها نقض شده و این موضوع به‌روشنی در زمره جنایات جنگی قرار می‌گیرد.

وی با اشاره به آتش‌زدن ذخایر سوخت، تخریب پالایشگاه‌ها، کارخانجات صنعتی و مناطق صنعتی از جمله فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و منطقه صنعتی جی اصفهان، گفت چنین حملاتی می‌تواند آلودگی و خطرات جبران‌ناپذیری برای ساکنان و نسل‌های آینده ایجاد کند. او همچنین انفجار گسترده مخازن سوخت در تهران و ایجاد لایه‌ای از دود و آلودگی شدید را نمونه‌ای آشکار از آسیب زیست‌محیطی دانست که می‌تواند در قالب «جنایت جنگی زیست‌محیطی» مورد ارزیابی قرار گیرد.

پورخاقان در ادامه با اشاره به نیروگاه‌های اتمی، حمله به این مراکز را به‌مراتب خطرناک‌تر از سایر اقدامات زیست‌محیطی توصیف کرد. او گفت حملات اطراف نیروگاه اتمی بوشهر خطر انفجار مواد پرتوزا و رادیواکتیو را به همراه داشته و می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای ایران و کشورهای همسایه ایجاد کند.

به گفته او، علاوه بر اساسنامه رم و کنوانسیون‌های ژنو، در معاهدات مرتبط با منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای نیز بر خودداری از حمله به نیروگاه‌های اتمی تأکید شده است.

این استاد حقوق بین‌الملل همچنین به حمایت از اموال و میراث فرهنگی پرداخت و تخریب آثار باستانی و فرهنگی را از دیگر مصادیق جنایات جنگی دانست. او گفت میراث فرهنگی نه‌تنها بخشی از هویت تاریخی ملت‌هاست، بلکه از منظر حقوقی نیز مشمول حمایت است.

پورخاقان با اشاره به ۱۳۱ مورد تخریب آثار تاریخی کشور، از آسیب به کاخ گلستان و کاخ چهل‌ستون به عنوان نمونه‌هایی از خسارت‌های واردشده یاد کرد. او همچنین گفت ۲۴ موزه در تهران آسیب دیده‌اند، ۲۳ اثر نیز در تهران و ۱۲ اثر در کردستان دچار تخریب شده‌اند؛ خسارت‌هایی که ترمیم آن‌ها را دشوار و پرهزینه می‌کند.

پورخاقان در پایان سخنان خود با تأکید بر اینکه حمله به زیرساخت‌ها، سیلوهای کشاورزی، ترور دانشمندان، مراکز تجاری، تأسیسات فنی صداوسیما، مراکز تفریحی، رسانه‌ای و فرودگاه‌ها از مصادیق روشن نقض حقوق بشردوستانه و جنایت جنگی است، ابراز امیدواری کرد مراجع قضایی بین‌المللی به‌دور از جانبداری به این رخدادها رسیدگی کنند.

او تأکید کرد: انتظار می‌رود این جنایات به‌طور رسمی شناسایی و مرتکبان آن در محاکم صالحه محکوم شوند تا عدالت در مسیر درست خود قرار گیرد.

خبرنگار: سارا محمدی

انتهای پیام/

کد مطلب: 1305582

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • captcha