محمد قهرمانی، کارشناس امور فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی یاسوج در گفت‌وگو با خبرنگار استانی ایسکانیوز از کهگیلویه و بویراحمد با واکاوی نقش نهادهای فکری در محیط‌های علمی، کرسی‌های آزاداندیشی را پیشران اصلی گذار از آموزش تک‌بعدی به سوی فرهنگ پرسش‌گری معرفی کرد و گفت: در عصر اطلاعات و انفجار دانش، دانشگاه‌ها دیگر تنها محل انتقال دانش از استاد به دانشجو نیستند؛ بلکه باید به عنوان آزمایشگاه‌های فکری عمل‌ کند چراکه دانشگاه باید فضایی امن، منطقی و مبتنی بر ادب گفتگو برای تضارب سازنده فراهم آورد تا آرا و افکار بتوانند در بستری علمی صیقل یابند.

قهرمانی با اشاره به چالش‌های فرهنگی پیش روی جامعه دانشگاهی خاطر نشان کرد: بزرگ‌ترین نیاز امروز، گذار از «سخن گفتن» به «شنیدن» بسیاری از تنش‌های موجود در محیط‌های اجتماعی و حتی درون دانشگاهی، ریشه در ناتوانی طرفین برای شنیدن صدای مخالف دارد. کرسی‌های آزاداندیشی در دانشگاه، به دنبال ایجاد یک ساختار قانونی، اخلاقی و علمی برای گفت‌وگو هستند. ما در این نشست‌ها تلاش می‌کنیم تا دانشجو بیاموزد که چگونه می‌تواند با استدلال، نه با هیجان، با دیدگاه‌های متفاوت روبه‌رو شود. هدف ما، تبدیل کردن تفاوت به تنوع است؛ زیرا تفاوت می‌تواند منجر به نزاع شود، اما تنوع، حامل ثروت فکری است.

کارشناس فرهنگی با نقد رویکردِ شتاب‌ زده‌ی فضای مجازی به مسائل پیچیده، افزود: امروزه فضای مجازی بسیاری از تحلیل‌ها را به سمتِ سطحی‌نگری و تقلیل‌گرایی برده است. کرسی‌های آزاداندیشی پاد زهری برای این آفت هستند. در این جلسات، دانشجو مجبور است برای ادعاهای خود دلیل بیاورد، مستندات ارائه کند و با نقدِ ساختار یافته مواجه شود. این تجربه باعث می‌شود دانشجو در برخورد با مسائل اجتماعی، نگاهی عمیق‌تر داشته باشد و مرعوبِ تیترهای زرد یا قضاوت‌های فضای مجازی نشود.

قهرمانی گفت: یکی از محورهای اصلی در تحلیل مناظره بازگشت شکوه پرسش‌گری به بدنه دانشجو است و کرسی‌های آزاداندیشی، دانشجو را از نقش یک مصرف‌کننده منفعل دانش به سمت تولیدکننده اندیشه سوق می‌دهند.

وی خاطر نشان کرد: وقتی دانشجویی در یک کرسی آزاد اندیشی شرکت می‌کند، در واقع در حال تمرین مسئولیت‌پذیری اجتماعی است. لذا ایده‌ای که مطرح می‌کند، پیامدهایی در فضای عمومی دارد. این فرایند، اعتمادبه‌نفس فکری ایجاد می‌کند و باعث می‌شود دانشجو به جای پناه بردن به کلیشه‌ها، به دنبال ریشه‌یابی مسائل برود. این همان چیزی است که ما در دانشگاه آزاد اسلامی یاسوج برای ارتقای سطح آگاهی فرهنگی دنبال می‌کنیم.

قهرمانی در ادامه، به تغییر نقش سنتی استادان در این نشست‌ها اشاره کرده و آن‌ها را نگهبانان منطق گفت‌وگو نامید.

وی خاطر نشان کرد: حضور استادان در کرسی‌های آزاداندیشی نباید به معنای تحمیل نظر یا سخنرانی‌های یک‌طرفه باشد؛ بلکه وظیفه اصلی آن‌ها، مدیریت جریان گفت‌وگو و جلوگیری از انحراف مباحث از مسیر علمی به سمت جنجال‌های بی‌ثمر است.

قهرمانی افزود: استاد در این فضا باید نقش تسهیل‌گر را ایفا کند؛ کسی که با تکیه بر دانش خود، مسیر استدلال را برای دانشجو هموار می‌کند تا گفت‌وگو از سطح احساسات گذرا، به سطح تحلیل‌های عمیق و ساختار یافته برسد. این تعامل استاد و دانشجو، پیوندهای فکری را تقویت کرده و اعتماد میان‌ نسلی را بازسازی می‌کند.

قهرمانی در بخشی دیگر از سخنان خود، این کرسی‌ها را تمرینی برای حکمرانی خوب دانست و تصریح کرد: دانشگاه، جامعه‌ی کوچک‌ شده‌ای است که مسائل آن آینه‌ مسائل کشور است. اگر ما بتوانیم در دانشگاه، فرهنگِ حل مسئله از طریق گفت‌وگو را نهادینه کنیم، این الگو به جامعه نیز تسری خواهد یافت. دانش‌ آموخته‌ای که در کرسی‌های آزاداندیشی یاد گرفته است با منطق مخالف خود کنار بیاید، در آینده به عنوان یک مدیر یا کارشناس، نگاه بازتر و دموکراتیک‌تری نسبت به چالش‌های مدیریتی و اجتماعی خواهد داشت.

محمد قهرمانی در پایان با نگاهی به آینده گفت: موفقیت یک دانشگاه تنها با شاخص‌های فنی و مهندسی سنجیده نمی‌شود، بلکه میزان سلامت فکری و میزان پذیرش تنوع آرا در آن، معیار اصلی است. کرسی‌های آزاداندیشی اگر با نگاهی بلندمدت و نه صرفاً برنامه‌های کوتاه‌مدت دنبال شوند، می‌توانند دانشگاه را از یک نهاد صرفاً آموزشی به یک مرکز تولید ارزش‌های جدید تبدیل کنند. ما به دنبال ساختن نسلی هستیم که توانایی تحلیل پیچیدگی‌ ها را داشته باشد و بتواند در میانه تلاطم افکار، مسیر منطقی و اخلاقی را باز شناسد. این مسیر، دشوار است اما تنها راه رسیدن به شکوفایی واقعی جامعه دانشگاهی است و ما در دانشگاه آزاد اسلامی یاسوج مصمم هستیم این مسیر را با قدرت ادامه دهیم.

خبرنگار: سیده فاطمه محمودی‌نیا

انتهای خبر/