به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، حدود یک سال از زمانی که اختیار بازنگری و اصلاح سرفصلهای درسی به دانشگاه آزاد اسلامی واگذار شد، میگذرد. اکنون معاونت علوم انسانی و هنر این دانشگاه از آغاز بازنگری گسترده سرفصلها، احیای مرکز مطالعات علوم انسانی، اجرای طرح «سه استاد» و برنامهریزی برای فعالسازی نشریات علمی غیرفعال خبر میدهد.
در همین راستا خبرنگار ایسکانیوز با سید محمود هاشمی معاون علوم انسانی و هنر دانشگاه آزاد اسلامی گفتوگو کرده است که مشروح آن را در ادامه میخوانید.
بازنگری سرفصلهای درسی به کجا رسیده و این فرآیند چه مسیری را دنبال میکند؟
یکی از مقدمات تحول در علوم انسانی، بازنگری سرفصلهاست. به محض اینکه این اختیار به دانشگاه آزاد اسلامی واگذار شد، سازوکارهای اجرایی آن طراحی و فرآیند بازنگری آغاز شد. در حال حاضر حدود ۱۲۰ سرفصل بهصورت جدی در دست بررسی است.
در حوزه علوم انسانی و هنر ۴۱۲ رشته فعال داریم و بنا داریم همه رشتههایی را که طی سه تا پنج سال گذشته بازنگری نشدهاند، مورد بررسی قرار دهیم.
برخی از این ۱۲۰ سرفصل اکنون بین ۴۰ تا ۸۰ درصد پیشرفت داشتهاند. پیشبینی ما این است که طی بازه زمانی ۶ ماه تا یک سال بتوانیم این فرآیند را به نتیجه برسانیم. برای این منظور حدود ۵۰ کارگروه علمی تخصصی با مشارکت ۱۷ گروه آموزشی تشکیل شده و جلسات آنها به صورت هفتگی برگزار میشود.
برای کاربردیسازی علوم انسانی چه برنامهای دارید؟
در بازنگری و تحول علوم انسانی چند مؤلفه اصلی مورد توجه قرار دارد؛ کارآمدی، روزآمدی، بومیسازی و حکمیسازی از جمله این مؤلفهها هستند. علاوه بر این، توجه به فناوریهای نوظهور از جمله هوش مصنوعی و همچنین نگاه هویتی و تمدنی نیز در بازنگری سرفصلها مدنظر قرار گرفته است.
هرچه علوم انسانی با نیازهای جامعه و مردم پیوند بیشتری داشته باشد، کارآمدی آن ملموستر خواهد شد. آثار علوم انسانی لزوماً مانند علوم فنی و مهندسی قابل اندازهگیری مستقیم نیست، اما باید در جامعه مشاهده و ارزیابی شود. علوم انسانی باید توانایی خود را در حل مسائل جامعه اثبات کند.
نخستین ایستگاه، بازنگری سرفصلها و سپس تولید محتواست. ما معتقدیم تأسیس رشتهها باید مبتنی بر نیازهای واقعی جامعه باشد. اگر رشتهای با مسائل و نیازهای جامعه ارتباط نداشته باشد، صرفاً یک اقدام شکلی انجام شده است.
از سوی دیگر، نظریهپردازی یکی از مظاهر عینی کارآمدی علوم انسانی محسوب میشود. نظریهها همواره در پاسخ به یک نیاز یا مسئله شکل گرفتهاند. به همین دلیل نقد نظریههای وارداتی و تولید نظریههای جدید متناسب با نیازهای جامعه از برنامههای جدی ماست.
وضعیت نشریات علمی علوم انسانی در دانشگاه آزاد چگونه است؟
در حال حاضر حدود ۳۱۵ فصلنامه در حوزه علوم انسانی و هنر داریم که از این تعداد حدود ۲۰ فصلنامه در حوزه هنر و ۲۹۵ فصلنامه در حوزه علوم انسانی فعالیت میکنند.
تقریباً تمامی فصلنامههای فعال بر اساس استانداردهای علمی وزارت علوم، وزارت بهداشت و برخی نمایههای بینالمللی فعالیت میکنند. در یک سال گذشته حدود ۹۷ فصلنامه غیرفعال داشتیم که طی سه تا چهار ماه اخیر حدود ۳۰ مورد از آنها دوباره فعال شدهاند و برخی نیز موفق به دریافت رتبه A+ شدهاند.
برنامه ما این است که تا پایان تیرماه وضعیت تمامی نشریات غیرفعال تعیین تکلیف شود. همچنین حدود ۶۷ فصلنامه علوم انسانی و هنر همزمان دارای رتبه علمیپژوهشی وزارتین و رتبه A+ دانشگاه آزاد اسلامی هستند.
برخی نگران تأثیر تمرکز بر نشریات داخلی بر رتبهبندی دانشگاهها هستند. نظر شما چیست؟
سازوکارهای رتبهبندی دانشگاهها متولیان خاص خود را دارند، اما تولید علم بدون مقاله، کتاب و نظریهپردازی امکانپذیر نیست. فصلنامهها در حقیقت اعتبار علمی یافتهها و تولیدات پژوهشی را تأیید و نمایان میکنند. زمانی که مقالهای در یک فصلنامه معتبر منتشر میشود، در واقع اعتبار علمی آن یافته تثبیت میشود.
مهمترین خبر معاونت علوم انسانی برای استادان و دانشجویان چیست؟
معاونت علوم انسانی و هنر در تلاش است سیاستگذاریهای دقیقتری را دنبال کند. یکی از مهمترین اقدامات ما آغاز طرح «سه استاد» است. این طرح با هدف مشارکت استادان در تولید کتب مرجع و بهرهگیری از ظرفیت نخبگان علمی طراحی شده است.
در گذشته استادان برای چاپ آثار خود ناچار بودند فرآیندهای طولانی را طی کنند، اما اکنون دانشگاه به سراغ استادان آمده و زمینه مشارکت آنها را فراهم کرده است. همچنین حمایتهای مادی جدیدی برای کرسیهای نظریهپردازی، نقد و مناظره مصوب شده که بهزودی جزئیات آن اعلام خواهد شد.
مهمترین میراث شهید محمدمهدی طهرانچی برای دانشگاه آزاد اسلامی چه بود؟
شهید طهرانچی یک دانشمند خوشفکر، مدیر راهبردی و شخصیتی در تراز انقلاب اسلامی بود. یکی از شاخصهای موفقیت ایشان رشد جمعیت دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی بود؛ بهگونهای که تعداد دانشجویان از حدود ۹۸۰ هزار نفر به بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر رسید. اگر بخواهم در یک جمله از ایشان یاد کنم، باید بگویم شهید طهرانچی دانشمند و کارگزاری در تراز انقلاب اسلامی بود.
نقش شهید طهرانچی در حوزه علوم انسانی چه بود؟
تحول در علوم انسانی بدون نهادسازی امکانپذیر نیست. شکلگیری معاونت علوم انسانی و هنر در دانشگاه آزاد اسلامی نشاندهنده باور شهید طهرانچی به ضرورت تحول در این حوزه بود. این یکی از مهمترین میراثهای مدیریتی ایشان محسوب میشود.
احیای مرکز مطالعات علوم انسانی با چه اهدافی انجام شد؟
این مرکز قلب تپنده و مغز متفکر معاونت علوم انسانی و هنر است. سیاستگذاری در حوزه بازنگری سرفصلها، تولید محتوا، برنامههای علمی و بسیاری از فعالیتهای راهبردی در این مرکز انجام میشود. اولویتهایی مانند بازنگری سرفصلها، اجرای طرح سه استاد و تولید کتب مرجع نیز در چارچوب مأموریتهای همین مرکز تعریف شدهاند.
تشکیل ۵۰ کارگروه تخصصی برای بازنگری سرفصلها، حضور مستمر استادان، جلسات هفتگی و پیگیری مستمر امور نشاندهنده پویایی این مرکز است. طی بازه زمانی ۶ ماه تا یک سال آینده، نقش و کارکرد این مرکز بیش از گذشته برای جامعه دانشگاهی ملموس خواهد شد.
برای تقویت نشریات داخلی در برابر مجلات خارجی چه برنامهای دارید؟
سیاست ما این است که بخشی از فصلنامههای دارای رتبه وزارتین و A+ دانشگاه آزاد بتوانند در عرصه بینالمللی نیز نمایه شوند. البته نمیتوان استادان و دانشجویان را از انتشار آثار در نشریات بینالمللی منع کرد، اما تلاش داریم با سیاستهای تشویقی، دامنه فعالیت نشریات داخلی را به حوزه بینالمللی گسترش دهیم.
علوم انسانی چگونه میتواند نقش پررنگتری در پژوهش ایفا کند؟
تمرکز برنامههای علمی ما بر این است که پایاننامهها و رسالهها از مسائل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه فاصله نداشته باشند. دانشگاه آزاد اسلامی دارای نظام مسائل مشخصی است و تلاش میکنیم موضوعات پژوهشی را در همین چارچوب هدایت کنیم.
تا زمانی که مسائل و مشکلات بخشهای مختلف جامعه بهدرستی شناخته نشود، امکان برنامهریزی مؤثر وجود ندارد. به همین دلیل جهتدهی پایاننامهها، رسالهها و پژوهشهای دانشگاهی به سمت حل مسائل واقعی جامعه از اولویتهای اصلی ماست.
ویدئوی کامل گفتوگو؛
انتهای پیام/
نظر شما