یعقوب توکلی استاد تاریخ معاصر در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی ایسکانیوز در خصوص تسلط رهبر شهید به مباحث تاریخی گفت: من ارتباط طولانی مدتی با فضای فکر تاریخی رهبر شهید دارم یعنی از روزی که در بلندی‌های منطقه دهلران در سال ۶۲ سخنرانی ایشان را درباره اقبال شنیدم، احاطه تاریخی ایشان در مسائل منطقه و در جمع اقبال شناس‌ها تا زمانی که بحث تاریخ اسلام را پی میگرفتم و بسیاری از خطبه‌های تاریخی ایشان را به صورت کلاس گوش می‌دادم و برایم اهمیت داشت تا زمانی که کلاس درس ایشان میرفتیم و دوره های بعد که آمدیم به عنوان یک محقق تاریخی، پرونده های تاریخی که از خود حضرت آقا جمع آوری شده بود را دیدم یا مثلا تدوین کتاب امام شناسی از نظر ایشان که مقدمه کتاب انسان ۲۵۰ ساله است و نهایتاً نشست تاریخ نگاران که در حضور ایشان داشتیم نکته جالب این است که حضرت آقا حافظه تاریخی مشترک همه ایرانیان است.

وی ادامه داد: رهبر شهید از مسائل مختلف جامعه ایران حافظ مشترک داشت؛ از شهرها، از آدم‌ها، از شاعران، از نویسندگان، از مورخان، از فرماندهان جنگ، از مسائل منطقه و روابط بین کشورها، از شخصیت های علمی و از شخصیت های فکری یک ویژگی خاصی در ایشان بود و آن ویژگی سازماندهی ذهن عجیبی بود که ایشان داشت یعنی زمانی که اراده می‌کرد که یک موضوعی را به خاطر بیاورد و یا اگر شما یک بحثی را مطرح می‌کردید، ایشان کاملا روی موضوع اشراف داشتند.

توکلی خاطرنشان کرد: یک مواجهه جدی تاریخی من خدمت ایشان داشتم و آن بحث این بود که ما دشمنانمان سالهاست، سالها قبل از اینکه تاریخ نگاران انقلاب فعال بشوند، آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها در تل آویو نشستی به نام کنفرانس «اسلام، تشیع و انقلاب اسلامی» به رهبری برنارد لوئیس و مارتین کرامر برگزار کردند و تمام مورخان دانشگاهی و ایران شناسان را جمع کردند که در خصوص مسائل تاریخ ایران کار بکنند و من وقتی که به این کنفرانس اشاره کردم، حضرت آقا دقیقا خاطرش بود و گفت: «بله میدانم» و راجع به آن کنفرانس هم توضیح داد و پروژه‌های آن را هم گفت و برای من جالب بود به عنوان کسی که درباره آن کنفرانس دقت داشتم و مطالعه کرده بودم و دیدم ایشان علیرغم همه مشغله‌ای که دارند راجع به آن کنفرانس هم در خاطره شریفشان بود.

وی با بیان اینکه طی این سال ها تقریبا هیچ اشتباه تاریخی جدی از ایشان صادر نشد بیان کرد: بین این همه مباحثی که مطرح کردند اگر شما یک جا بخواهید مچ ایشان را بگیرید و بگویید طور دیگری بوده است اصلا پیدا نمیکنید و ارجاعات تاریخی همه دقیق است. مثلا در کتاب امام شناسی که کار بسیار جدی‌ای روی آن شده بود ما این دقت را کردیم. وسواس هم داشتم نسبت به این مسئله و اجازه هم داشتم زیرا آن کتاب، آخرین چاپ کتاب صلح امام حسن است که ترجمه خود حضرت آقا بود و ویرایش فنی نهایی کتاب را من انجام دادم و دقت این چنینی درش رعایت شده بود.

استاد تاریخ معاصر با اشاره به جلسه تاریخ پژوهان با رهبر شهید توضیح داد: آقا خیلی به نظرات دوستان اهمیت میداد و یکی از چیزهایی که جالب بود و علی رغم تصوری که خیلی‌ها دارند این است که وقتی بحثی پیش می‌آمد آقا میفرمودن شما چون مطالعه خاص کردید، در این ماجرا از من بهتر میدانید؛ یعنی پذیرش یک جوانی که در یک موضوع کار علمی جدی کرده است و این نشان میدهد که آن عقل جمعی جامعه را ایشان به طور دقیق و عمیق قبول دارد.

وی خاطرنشان کرد: یک ویژگی بسیار جالبی که حضرت آقا در آن جلسه نشان داد ادب ایشان بود که به شدت مودب بود. شما آن ادبی که می‌بینید که در مواجهه با سیاستمداران دارد این است که اینجا ادب و آنجا آداب است. این ادب مواجهه با یک جوانی که کار مطالعاتی میکند، ادب مواجهه با یک دانشمند و حتی ادب مواجهه با مثلاً یک دانشمندی که احیانا ممکن است با ایشان هم نظر نباشد.

توکلی ادامه داد: شما مقام‌های دیگر را که می‌بینید اصلا عجیب و غریب هستند؛ یک تاجر درجه سوم که مقداری پول در حسابش است اصلا کسی را تحویل نمی‌گیرد. استاد راهنما جواب تلفن دانشجویش را نمیدهد یا کسی که تا دیروز شاگردت بوده اما الان مدیر یک جایی شده رفتار عجیبی دارد. خب این حکایت از این دارد که ما در جامعه ایران یکی از چیزهایی که به شدت به آن نیاز داریم توزیع ادب است و شاید این کلمه را اینجطوری بگویم بد نباشد که توزیع ادب خامنه‌ای است و این بسیار مهم است.

وی در پاسخ به این سوال که آیا اشراف بر تاریخ در تصمیم‌گیری های رهبری نقش داشته است گفت: بله. این تسلط هم در مواجهه با مسائل مربوط به روابط بین کشورهاست و هم در درک استراتژیک تحولات منطقه و جهان و هم در تشخیص تجربه تاریخی و تبدیل آن به سکوهای آینده نگری است. معمولا کمتر مورخانی قدرت آینده‌نگری دارند و اغلب گذشته‌نگر هستند و گذشته را خوب بلدند اما نمی‌توانند حال را تحلیل کنند و نمیتوانند با استفاده از گذشته، آینده را ببینند.

استاد تاریخ معاصصر بیان کرد: نظام فکری ایشان و مطالعه و تسلط ایشان روی مباحث تاریخی مشخص است؛ هم آدم‌ها را میشناسد و هم جریان‌ها را، هم ادبیات تولید شده در این فضا را میشناسد و مهمتر از همه تجربیات مربوط به بحران‌هایی که یقه انقلاب ها را میگرفت ایشان میدانست. وقتی که میخواست اظهار نظر بکند می‌دیدید که این تجربه جریان پیدا می‌کند، گاهی تجربیات از تاریخ اسلام و حکومت پیامبر را می‌گفت و گاهی از حکومت امیرالمومنین یا مواجه حضرت سیدالشهدا را بیان میکرد یا تجربیات انقلاب‌های مختلف مثل انقلاب فرانسه یا انقلاب روسیه را میگفت.

وی با اشاره به اینکه وقتی مواجه می‌شوید با مجموعه میراثی از تجربه تاریخی که در این شخصیت تجمیع شده و تبدیل به فرایندهای عملی و اجرایی شده افزود: این یک اتفاق بزرگ است اما متاسفانه ما کمتر کار تاریخی میکنیم و کمتر به گذشته و آینده نگاه می‌کنیم و این اشراف ایشان بر تاریخ به این صورت است که مثلا آدمی که بالای یک تپه‌ای نشسته؛ کاروانی که از گذشته می‌آید را با کاروانی که میخواهد به آینده برود را میبیند و راهنمایی درست میکند و در فضای ابهام قدم برنمی‌دارد و این ویژگی خاص ایشان بود و کاملا پیش بینی عالمانه و مبتنی بر تجربیات و عینیت بود.

انتهای پیام/