مراسم تشییع و تدفین باشکوه رهبر شهید انقلاب اسلامی را نمیتوان صرفا یک آیین سوگواری یا اجتماع میلیونی مردم دانست؛ این رویداد، فراتر از ابعاد عاطفی و معنوی خود، حامل پیامهای مهم سیاسی و رسانهای نیز بود. پیامهایی که بسیاری از روایتهای جریانهای معاند درباره نسبت مردم و نظام سیاسی جمهوری اسلامی را با چالشی جدی مواجه کرد. از همین منظر، تشییع تاریخی رهبر شهید را میتوان نقطهای تعیینکننده در تقابل میان واقعیت اجتماعی و روایتسازی رسانهای مخالفان جمهوری اسلامی دانست؛ رویدادی که زمینه بازخوانی بسیاری از ادعاها و روایتهای سالهای گذشته را فراهم ساخت.
در دوران رهبری آیتالله خامنهای، بزرگنمایی شکاف میان جامعه و حاکمیت، محور اصلی القائات و عملیات روانی جبهه رسانهای دشمن بود و شخص ایشان همواره در کانون حملات رسانههای معاند قرار داشت. این رسانهها، رهبر انقلاب را مهمترین مانع اصلاح، گشایش و تحول در ایران معرفی میکردند و تلاش داشتند ناکارآمدیها و مشکلات کشور را به جایگاه رهبری گره بزنند. اکنون اما این جریان رسانهای با واقعیتی متفاوت مواجه شده است. بدرقه باشکوه رهبر شهید، روایتی را که سالها برای تثبیت آن تلاش کرده بودند، با چالشی جدی روبهرو کرده و هزینه سنگینی بر پروژه رسانهای اپوزیسیون تحمیل کرده است.
نشانههای این نگرانی حتی پیش از آغاز مراسم تشییع نیز آشکار بود. چندی پیش، مهدی مهدویآزاد، مجری شبکه اینترنشنال، صراحتا از پیامدهای حضور گسترده مردم در مراسم تشییع ابراز نگرانی کرد. او این مراسم را «نمایش قدرت جمهوری اسلامی» توصیف کرد و معتقد بود چنین حضوری میتواند امید راهبردی آمریکا و رژیم صهیونیستی برای بهرهبرداری از شکافهای داخلی ایران را با تردید جدی مواجه کند.
واقعیت آن است که استمرار فعالیت رسانههای معاند تا حد زیادی بر القای وجود شکاف عمیق میان مردم و حاکمیت استوار بوده است. اگر این روایت کارآمدی خود را از دست بدهد و امکان بهرهبرداری از اختلافات داخلی کاهش یابد، بخش مهمی از سرمایهگذاری رسانهای و سیاسی حامیان خارجی این جریان نیز توجیه خود را از دست خواهد داد. در چنین شرایطی، روایتسازیهای گذشته نیز بهتدریج اثرگذاری خود را از دست میدهند.
جریانی که هرگونه گشایش در ایران را به حذف جایگاه ولایت فقیه از ساختار سیاسی کشور مشروط میکرد، ابتدا با شهادت رهبر انقلاب و نحوه مواجهه ایشان با تهدیدهای خارجی، بخشی از روایتهای خود را با چالش مواجه دید. رهبری که سالها از سوی رسانههای معاند با برچسبهایی همچون ثروتاندوز و تمامیتخواه معرفی میشد، در نهایت تا پای جان در برابر فشارها و سلطهجویی دشمن خارجی ایستاد و تصویری متفاوت از آنچه رسانههای معاند ترسیم میکردند، در افکار عمومی بر جای گذاشت.
اکنون نیز مراسم تشییع و تدفین رهبر شهید، بار دیگر این جریان رسانهای را با واقعیتی متفاوت از روایتهای خود روبهرو کرده است. حضور گسترده مردم در این مراسم، جلوهای از سرمایه اجتماعی جمهوری اسلامی را به نمایش گذاشت؛ سرمایهای که مخالفان سالها در پی انکار یا کمرنگ جلوه دادن آن بودند.
بیتردید، این تشییع تاریخی تصویری ماندگار از رهبر شهید انقلاب اسلامی در حافظه جمعی ایرانیان بر جای خواهد گذاشت؛ تصویری که بسیاری از ادعاهای رسانههای معاند درباره ناتوانی رهبری در جلب اعتماد و همراهی عمومی را با پرسشهای جدی مواجه میکند و نشان میدهد واقعیتهای اجتماعی، در بزنگاههای تاریخی، میتوانند روایتهای ساختهشده در اتاقهای رسانهای را به چالش بکشند.
محمدعرفان خانی، روزنامهنگار سیاسی*
انتهای یادداشت/
نظر شما