به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، در هیاهوی زندگی ماشینی و تنشهای زیستشهری در کلانشهرهایی چون تهران شاید تصور اینکه «خیابان» بتواند به فضایی برای تپش قلبهای مؤمن بدل شود، در نگاه اول دشوار باشد. دشمن امروز نه با توپ و تانک، بلکه با ابزارهای نوین رسانهای و ایجاد سبکزندگیهای فردگرا، سعی در به غارت بردن سرمایههای اعتقادی جامعه دارد. در چنین شرایطی، اکتفا به رویکردهای سنتی در برگزاری مراسمات مذهبی که اغلب به مساجد و حسینیههای محصور محدود میشدن دیگر پاسخگوی نیازهای اقناعی نسل جدید نیست. ما نیازمند «آیینهای خیابانی» هستیم؛ برنامههایی که دین و ایمان را از پستوی خانهها و دیوارهای مساجد به میان پیادهروها و میادین بیاورد.
در سالهای اخیر، جریان تازهای در مدیریت فرهنگی کشور شکل گرفته که میتوان آن را مردمیسازی آیینهای مذهبی نامید. تجربههای موفقی همچون تجمع بزرگ امام رضاییها و یا رویداد تمدنساز مهمونی ۱۰ کیلومتری غدیر نشان داد که پتانسیل نهفته در نسل جدید، فراتر از تصورات کلیشهای است. این برنامهها با درک درست از ضرورت «شادی مذهبی» توانستند تصویری جذاب، پویا و جوانپسند از آیینهای مذهبی ارائه دهند. در این الگو، خیابان به فضایی برای خانوادهها، کودکان و نوجوانان تبدیل شد تا ضمن بهرهمندی از خدمات فرهنگی و سرگرمی، پیوند عاطفی خود را با اهل بیت(ع) مستحکم کنند.
حالا با فرا رسیدن ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان، شاهد برگزاری چهارمین دوره از سوگواره «محرم شهر» هستیم. این رویداد که میدان آزادی را به میعادگاه عزاداران حسینی تبدیل کرده، یک پیام روشن دارد، محرم محدود به یک محله یا یک مسجد نیست؛ محرم سرمایه تمدنی ماست که باید در مقیاس شهر دیده شود.
تهران، پایتخت سیاسی و اقتصادی ایران، هر ساله در دهه نخست ماه محرم، چهرهای متفاوت به خود میگیرد. گویی دیوارهای بتنی و ترافیک بیامان اتوبانها، در برابر موجی از سیاهپوشان حسینی سر خم میکنند. امسال اما میدان آزادی برای چهارمین سال متوالی میزبان سوگوارهای شده است که از یک مراسم آیینی صرف فراتر رفته و به پدیدهای اجتماعی بدل گشته است؛ «محرمشهر». این رویداد تنها یک مراسم نمادین نیست، بلکه تلاش برای گرهزدن روح شهر با باورهای عمیق دینی است. امسال میدان آزادی، دروازه ورود به پایتخت، میزبان چهارمین دوره سوگواره «محرمشهر» بود. رویدادی که به همت شهرداری تهران، نه تنها یک گردهمایی مذهبی، بلکه تلاشی برای احیای پیوند میان شهروندان و آیینهای عاشورایی در فضایی عمومی و در دسترس است.
در قلب میدان آزادی، جایی که نماد معماری مدرن ایران است، سازهای برپا شده که دلها را به کیلومترها دورتر، به کربلای معلی گره میزند. نخستین چیزی که در بدو ورود به میدان آزادی، چشم هر عابری را به خود خیره میکند، دکور عظیم و با شکوه کشتی «سفینةالنجاة» است که به عنوان نماد محوری «محرمشهر»، امسال نیز همچون سالهای گذشته، لنگرگاه دلهای بیقرار است. اما آنچه امسال جلوهای دیگر به این سوگواره بخشیده، دکور اصلی آن است که با الهام از «بابالقبله حضرت ابوالفضلالعباس (ع)» طراحی شده است. گویی هرکس از این دروازه میگذرد، خود را در آستان بوسی سقای دشت کربلا میبیند.
«محرمشهر» جریانی است که از ساعت ۱۹، با حرکت دستههای عزاداری نوجوانان آغاز میشود و تا حوالی ساعت ۲۳، نبض معنویت را در میدان آزادی زنده نگه میدارد. استیج اصلی برنامه، پس از اقامه نماز مغرب و عشاء، به صحنه هنرهای آیینی بدل میشود. تئاتر آیینی، شعرخوانی، نقالی و اجرای سرود، همگی بستری هستند تا پیام کربلا به مخاطب منتقل شود.
در این میان، روضهخوانی و مداحی، دلها را به سوگ مینشاند و خاطرهگویی خانوادههای معظم شهدا، بهویژه شهدای «جنگ رمضان»، پیوند میان واقعه کربلا و دفاع مقدس را بازخوانی میکند. این روایتها، حکایت از آن است که فرهنگ عاشورا، میراثی زنده است که در جمهوری اسلامی و در قامت دفاع از حق و حقوق ملت ایران و مقاومت در برابر زورگویی متبلور شده است.
آنچه «محرمشهر» را از یک برنامه مذهبی صرف متمایز میکند، رویکرد خدمترسانی آن است. در بخش جنبی این سوگواره، غرفههایی تعبیه شده که نیازهای زائران را برای حضور در پیادهروی اربعین برطرف میکنند. نمایشگاه ملزومات اربعین و غرفه صدور گذرنامه، در ساعات غیراداری و با روندی تسهیلشده، به زائران کمک میکند تا مقدمات سفر به کربلای معلی را فراهم کنند.
علاوه بر این، با توجه به تحولات و شرایط کنونی، آموزشهای نظامی و امدادی به نوجوانان در این دوره اضافه شده است. این اقدام نشاندهنده آن است که محرمشهر، نسلی را تربیت میکند که در کنار دلبستگی به آرمانهای حسینی، برای نقشآفرینی در موقعیتهای حساس نیز آماده است. مواکب پذیرایی نیز هر شب با روی گشاده، از عزاداران حسینی میزبانی میکنند.
یکی از نقاط عطف این دوره، برپایی فضایی با عنوان «رواق دارالذکر» است. با توجه به شهادت رهبر عظیمالشان انقلاب اسلامی و خاکسپاری ایشان در رواق دارالذکر حرم علیابنموسیالرضا (ع)، دستاندرکاران محرمشهر تلاش کردهاند تا بخشی از حریم این رواق مقدس را در حاشیه میدان آزادی شبیهسازی کنند. این فضا، زائران را به سفری معنوی به مشهد مقدس میبرد و پیوند میان زیارت امام رضا (ع) و نهضت حسینی را برجسته میکند.
چرا برگزاری چنین برنامههایی در سطح شهر ضروری است؟ در دنیای امروز که روزمرگی، پیوندهای اجتماعی را کمرنگ کرده است، محرم فرصتی است تا شهروندان حول محور ارزشهای آیینی گردهم آیند. محرم تنها یک مناسبت تاریخی نیست؛ بلکه یک منبع هویتی است که به جامعه، معنا و جهت میدهد. اجرای چنین برنامههایی در میدان آزادی، به معنای بازپسگیری فضای شهری برای آیینهای اصیل است.
وقتی جوانان در قالب دستههای عزاداری در مرکز شهر حضور مییابند، وقتی خانوادهها در فضایی مشترک به سوگواری مینشینند، همبستگی اجتماعی تقویت میشود. شهرداری تهران با برگزاری محرمشهر، نه تنها از فرهنگ مذهبی پاسداری میکند، بلکه با پیوند زدن این آیینها به نیازهای روز مردم (مانند آموزشهای امدادی یا تسهیل سفر اربعین)، نشان میدهد که دین میتواند در متن زندگی شهری و در حل دغدغههای روزمره، جاری و ساری باشد.
«محرمشهر» امسال، تصویری از پیوند میان سنت و مدرنیته است؛ جایی که نام ابوالفضلالعباس (ع) و سفینةالنجاة، در قلب میدان آزادی، به چراغ راهی برای نسل جوان تبدیل شده است. برگزاری چنین برنامههایی، نیاز انکارناپذیر جامعه برای حفظ هویت ملی و مذهبی است. در روزگاری که هجمههای فرهنگی، سنتها و باورها را نشانه گرفتهاند، ترویج چنین برنامههایی، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است تا حرمت خاص محرم، همچنان به عنوان میراثی پویا و زنده در شریانهای شهر جاری بماند.
انتهای پیام/
نظر شما