به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ کرمان در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری به یکی از ستونهای صنعتی و معدنی کشور تبدیل شده است، اما همین وابستگی به صنایع انرژیبر، این استان را در برابر بحران ناترازی انرژی آسیبپذیر کرده است. برنامه ذخیرهسازی سوخت جایگزین برای واحدهای صنعتی، معدنی و تولیدی در ظاهر یک اقدام پیشگیرانه است، اما در واقع بخشی از یک نبرد بزرگتر برای حفظ پایداری اقتصادی استانی محسوب میشود که هزاران فرصت شغلی آن به استمرار جریان انرژی وابسته است.
اقتصاد کرمان بر پایه ظرفیتهایی شکل گرفته که بسیاری از آنها مصرف انرژی بالایی دارند. از صنایع بزرگ مس و فولاد گرفته تا معادن سنگآهن، صنایع فرآوری معدنی، واحدهای صنعتی کوچک و متوسط و بخش گستردهای از تولیدکنندگان، همگی برای ادامه فعالیت خود نیازمند دسترسی پایدار به انرژی هستند. کوچکترین اختلال در تأمین گاز یا برق میتواند نه فقط یک واحد تولیدی، بلکه زنجیرهای از تأمینکنندگان، پیمانکاران و نیروی انسانی مرتبط با آن را تحت تأثیر قرار دهد.
بر اساس اطلاعات اعلامشده درباره ساختار اقتصادی استان، بیش از ۵۷ درصد تولید ناخالص داخلی کرمان به صورت مستقیم از بخشهای صنعتی و معدنی تأمین میشود. این وابستگی نشان میدهد مسئله انرژی برای کرمان یک موضوع صرفاً خدماتی نیست، بلکه مستقیماً با رشد اقتصادی، اشتغال و درآمد خانوارها ارتباط دارد.
کرمان دارای حدود یکهزار و ۸۰۰ واحد صنعتی فعال، حدود ۵۷۰ معدن در حال بهرهبرداری و نزدیک به ۴۰ هزار واحد صنفی است؛ مجموعهای گسترده که اشتغال مستقیم بیش از ۴۰۰ هزار نفر را تحت تأثیر قرار میدهد. چنین ارقامی نشان میدهد مدیریت انرژی در این استان، در واقع مدیریت بخشی از موتور اقتصادی جنوبشرق کشور است.
در سالهای اخیر، ناترازی انرژی به یکی از چالشهای اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده است. افزایش مصرف، رشد صنایع انرژیبر، محدودیت توسعه زیرساختهای تولید انرژی و فاصله میان عرضه و تقاضا باعث شده در فصلهای سرد سال، بخشهایی از صنایع با محدودیت گاز مواجه شوند. این مسئله بهویژه برای استانهایی مانند کرمان که صنایع بزرگ آن سهم مهمی در اقتصاد دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ذخیرهسازی سوخت جایگزین در چنین شرایطی به عنوان یک راهکار کوتاهمدت برای افزایش تابآوری مطرح میشود. بر اساس برنامهریزی انجامشده در استان کرمان، حدود ۳۰۰ میلیون لیتر سوخت جایگزین برای تأمین نیاز واحدهای صنعتی و معدنی پیشبینی شده است؛ ظرفیتی که قرار است در صورت محدودیت تأمین گاز، مانع از توقف کامل فعالیت برخی واحدها شود.
اما مسئله فقط حجم ذخیره نیست؛ مسئله اصلی دقت در شناسایی نیاز واقعی واحدهاست. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که در شرایط بحرانی، اعلام نیازهای غیرواقعی یا بدون بررسی دقیق میتواند باعث توزیع نامناسب منابع شود. در شرایطی که سوخت جایگزین یک منبع محدود محسوب میشود، اولویتبندی واحدهای حیاتی و انرژیبر اهمیت زیادی دارد.
بررسیهای انجامشده در استان نشان میدهد ظرفیت اولیه ذخیرهسازی حدود ۲۲۳ میلیون لیتر برآورد شده و افزایش این ظرفیت در حال پیگیری است. این تفاوت میان نیاز پیشبینیشده و ظرفیت موجود، نشاندهنده اهمیت برنامهریزی دقیق برای ایجاد زیرساختهای ذخیره سوخت است.
یکی از چالشهای مهم در این مسیر، تفاوت میان مصرف واقعی و درخواستهای ثبتشده است. برخی واحدها ممکن است در گذشته از سوخت مایع استفاده میکردهاند اما پس از اتصال به شبکه گاز، الگوی مصرف آنها تغییر کرده باشد. از سوی دیگر، برخی واحدهای صنعتی ممکن است در شرایط محدودیت انرژی دوباره نیازمند استفاده از سوخت جایگزین شوند. بنابراین داشتن یک بانک اطلاعاتی دقیق از وضعیت مصرف انرژی واحدها، اهمیت زیادی دارد.
شهرستانهای صنعتی کرمان مانند سیرجان، رفسنجان و شهربابک در این میان اهمیت ویژهای دارند. این مناطق میزبان بخش مهمی از صنایع معدنی استان هستند و هرگونه اختلال انرژی در آنها میتواند اثرات اقتصادی گستردهای ایجاد کند. برای مثال، صنایع فولادی و معدنی به دلیل ماهیت فرآیند تولید، امکان توقف و راهاندازی سریع ندارند و قطع انرژی میتواند خسارتهای سنگینی به تجهیزات و تولید وارد کند.
در جهان نیز امنیت انرژی یکی از پایههای امنیت اقتصادی محسوب میشود. کشورهای صنعتی تلاش میکنند با تنوعبخشی به منابع انرژی، ایجاد ذخایر راهبردی و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، آسیبپذیری خود را کاهش دهند. تجربه کشورهای صنعتی نشان میدهد وابستگی کامل به یک منبع انرژی، در شرایط بحران میتواند هزینههای زیادی ایجاد کند.
کرمان نیز در کنار راهکارهای کوتاهمدت مانند ذخیره سوخت، نیازمند برنامههای بلندمدتتر است. یکی از مهمترین ظرفیتهای استان، توسعه انرژی خورشیدی است. کرمان به دلیل میزان بالای تابش خورشید، از مناطق مستعد کشور برای تولید برق خورشیدی محسوب میشود. توسعه این بخش میتواند در آینده بخشی از فشار بر شبکه انرژی را کاهش دهد.
البته حرکت به سمت انرژیهای نو نیازمند سرمایهگذاری، اصلاح سیاستها و مشارکت بخش خصوصی است. صنایع بزرگ استان میتوانند در کنار مصرف انرژی، به بخشی از تولیدکنندگان انرژی نیز تبدیل شوند؛ رویکردی که در بسیاری از کشورهای جهان برای افزایش امنیت انرژی صنایع دنبال میشود.
موضوع دیگری که در مدیریت بحران انرژی اهمیت دارد، اصلاح الگوی مصرف است. بسیاری از کارشناسان معتقدند افزایش بهرهوری انرژی در صنایع میتواند به اندازه توسعه ظرفیت تولید انرژی اهمیت داشته باشد. استفاده از فناوریهای جدید، نوسازی تجهیزات و کاهش هدررفت انرژی میتواند نیاز واحدها به سوخت را کاهش دهد.
برای کرمان که بخش بزرگی از اقتصاد آن به صنایع بزرگ وابسته است، توقف تولید تنها یک مشکل اقتصادی نیست؛ بلکه میتواند پیامدهای اجتماعی نیز داشته باشد. کاهش تولید، کاهش درآمد، آسیب به زنجیره تأمین و تهدید اشتغال، بخشی از اثراتی است که بحران انرژی میتواند ایجاد کند.
به همین دلیل، ذخیرهسازی سوخت جایگزین باید فراتر از یک اقدام اضطراری دیده شود. این اقدام باید بخشی از یک برنامه جامع امنیت انرژی باشد که شامل مدیریت مصرف، توسعه زیرساخت، استفاده از انرژیهای پاک و افزایش بهرهوری صنایع شود.
کرمان امروز در شرایطی قرار دارد که نمیتواند انرژی را تنها به عنوان یک هزینه تولید نگاه کند؛ انرژی برای این استان یک سرمایه راهبردی است. استانی که معدن، صنعت و تولید را به عنوان پایههای اقتصاد خود انتخاب کرده، باید برای پایداری این پایهها برنامهای فراتر از راهحلهای مقطعی داشته باشد.
اگر ذخیرهسازی سوخت با دقت، شفافیت و اولویتبندی درست انجام شود، میتواند از شوکهای کوتاهمدت جلوگیری کند. اما آینده پایدار صنعت کرمان نیازمند آن است که از مدیریت بحران عبور کرده و به سمت ساخت یک نظام هوشمند انرژی حرکت کند.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر./
نظر شما