به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ تدوین نقشه راه زنان و دختران استان همدان با مشارکت ۱۸ دستگاه اجرایی، فرصتی است تا یکی از مهمترین مسائل توسعهای استان از زاویهای متفاوت بررسی شود؛ مسئلهای که تنها به حوزه زنان محدود نیست، بلکه با آینده اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی جمعیتی همدان ارتباط مستقیم دارد. زیرا هیچ برنامه توسعهای در یک استان نمیتواند بدون توجه به ظرفیت، توانمندی و مسائل نیمی از جمعیت آن به نتیجه پایدار برسد.
بررسی وضعیت زنان در یک منطقه، تنها بررسی چند شاخص آماری درباره اشتغال یا تحصیلات نیست؛ بلکه تصویری چندلایه از شرایط اجتماعی، فرصتهای برابر، دسترسی به خدمات، مشارکت اقتصادی، حضور در عرصههای مدیریتی و امکان تحقق استعدادهای انسانی است. به همین دلیل، سندی که قرار است برای زنان و دختران همدان تدوین شود، زمانی میتواند اثرگذار باشد که از نگاه کلی و یکسان به همه مناطق فاصله بگیرد و واقعیتهای متفاوت شهرستانهای استان را ببیند.
همدان استانی با ساختار جمعیتی متنوع است؛ شرایط یک دختر جوان در مرکز استان که به دانشگاه، خدمات فرهنگی و فرصتهای آموزشی بیشتری دسترسی دارد، با شرایط یک دختر در برخی مناطق روستایی یا شهرستانهای کمبرخوردار یکسان نیست. همین تفاوتها ضرورت تدوین نقشه راه شهرستانمحور را بیشتر میکند؛ زیرا نسخه واحد برای همه مناطق، معمولاً نمیتواند پاسخگوی مسائل واقعی جامعه باشد.
یکی از مهمترین محورهایی که در چنین سندی باید مورد توجه قرار گیرد، موضوع اشتغال و مشارکت اقتصادی زنان است. در سالهای اخیر، بسیاری از استانهای کشور با مسئله پایین بودن مشارکت اقتصادی زنان مواجه بودهاند؛ موضوعی که ریشههای مختلفی از جمله ساختار بازار کار، محدودیت فرصتهای شغلی، نبود حمایت کافی از کارآفرینی زنان و فاصله میان آموزشهای دانشگاهی و نیازهای واقعی اقتصاد دارد.
در همدان نیز ظرفیتهای قابل توجهی برای حضور اقتصادی زنان وجود دارد. صنایع دستی، گردشگری، کشاورزی، صنایع غذایی، کسبوکارهای دیجیتال و مشاغل دانشبنیان میتوانند مسیرهایی برای افزایش نقش اقتصادی زنان باشند. اما تبدیل این ظرفیتها به فرصت واقعی، نیازمند برنامهریزی، آموزش مهارتی، دسترسی به بازار و حمایتهای هدفمند است؛ زیرا بسیاری از فعالیتهای اقتصادی زنان در سطح خرد باقی میماند و کمتر به کسبوکارهای پایدار تبدیل میشود.
از سوی دیگر، وضعیت دختران جوان و مسیر آینده آنان یکی از مهمترین بخشهای این برنامه است. افزایش حضور دختران در دانشگاهها طی دهههای گذشته، نشاندهنده رشد سرمایه انسانی زنان در کشور است، اما چالش اصلی پس از آموزش عالی آغاز میشود؛ یعنی زمانی که یک فارغالتحصیل زن باید بتواند دانش خود را به فرصت شغلی، استقلال اقتصادی و نقش اجتماعی تبدیل کند.
دانشگاههای استان همدان میتوانند در این مسیر نقش مهمی داشته باشند. ارتباط میان آموزش دانشگاهی، بازار کار و نیازهای توسعهای استان باید تقویت شود تا تحصیلکردگان زن تنها دریافتکننده آموزش نباشند، بلکه به بخشی از موتور نوآوری و اقتصاد استان تبدیل شوند. بدون این پیوند، بخشی از سرمایه انسانی استان ممکن است به دلیل نبود فرصت مناسب، مهاجرت را انتخاب کند.
مسئله مهاجرت زنان جوان و تحصیلکردگان نیز یکی از موضوعاتی است که در برنامهریزیهای آینده باید مورد توجه قرار گیرد. بسیاری از مناطق کشور با پدیده خروج نیروهای متخصص مواجه هستند؛ افرادی که سالها برای آموزش آنان هزینه شده اما به دلیل نبود فرصت مناسب، ظرفیت خود را در مناطق دیگر به کار میگیرند. کاهش این روند نیازمند ایجاد محیطی است که زنان جوان احساس کنند آینده حرفهای آنان در شهر و استان خودشان امکان تحقق دارد.
در کنار مسائل اقتصادی، حوزه سلامت، خانواده و حمایتهای اجتماعی نیز بخش مهمی از وضعیت زنان را تشکیل میدهد. سیاستگذاری در این حوزه نیازمند نگاهی متوازن است؛ نگاهی که زن را تنها در یک نقش خاص تعریف نکند، بلکه مجموعهای از نقشهای فردی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی او را در نظر بگیرد.
یکی از نقاط قوت تدوین این سند، ورود ۱۸ دستگاه اجرایی به فرآیند تهیه آن است؛ اما تجربه برنامههای مشابه در کشور نشان داده است که حضور دستگاهها به تنهایی تضمینکننده موفقیت نیست. مسئله اصلی، هماهنگی میان دستگاهها، تعیین مسئولیت مشخص، تعریف شاخصهای قابل اندازهگیری و مهمتر از همه، پیگیری اجرای برنامهها پس از تدوین سند است.
بسیاری از اسناد توسعهای در کشور به دلیل فاصله میان مرحله تدوین و اجرا، نتوانستهاند به اهداف اولیه خود برسند. سند زمانی ارزشمند است که بتواند از یک متن رسمی به یک ابزار تصمیمگیری تبدیل شود؛ ابزاری که مدیران بتوانند بر اساس آن اولویتها را مشخص کنند، منابع را اختصاص دهند و میزان پیشرفت را ارزیابی کنند.
تجربه برخی استانها نشان داده است که سرمایهگذاری هدفمند بر توانمندسازی زنان میتواند آثار گستردهای بر اقتصاد محلی و کاهش آسیبهای اجتماعی داشته باشد. توسعه مشاغل کوچک، حمایت از کارآفرینی زنان، ایجاد شبکههای فروش، آموزش مهارتهای جدید و استفاده از ظرفیت فناوری میتواند نمونههایی از اقداماتی باشد که فراتر از شعار، اثر واقعی ایجاد میکند.
همدان با برخورداری از ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی و علمی، میتواند مسیر متفاوتی در حوزه زنان طی کند؛ اما این مسیر نیازمند شناخت دقیق مسئله است. توسعه زنان در استان تنها به معنای افزایش چند آمار اداری نیست، بلکه به معنای ایجاد شرایطی است که دختران و زنان همدان بتوانند تواناییهای خود را در محیطی امن، پویا و برابر به کار بگیرند.
آینده این سند به این بستگی دارد که آیا قرار است صرفاً یک گزارش مطالعاتی دیگر در میان اسناد اداری استان باشد یا به یک برنامه عملیاتی برای تغییر تبدیل شود. اگر دادههای واقعی شهرستانها، تجربه زیسته زنان و ظرفیتهای محلی در کنار هم قرار گیرد، این نقشه راه میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای توسعه همدان تبدیل شود.
در پنج تا ۱۰ سال آینده، جایگاه زنان در اقتصاد، مدیریت و جامعه یکی از معیارهای مهم سنجش توسعه استانها خواهد بود. همدان امروز در نقطهای قرار گرفته که میتواند از ظرفیت انسانی زنان خود به عنوان یک مزیت توسعهای استفاده کند؛ اما این فرصت تنها زمانی به نتیجه میرسد که صدای زنان در تصمیمگیریها شنیده شود و فاصله میان «برنامه روی کاغذ» و «تغییر در زندگی مردم» کاهش یابد.
زیرا آینده همدان فقط در پروژههای عمرانی و سرمایهگذاریهای اقتصادی ساخته نمیشود؛ بخشی از آن در کلاسهای درس، کارگاهها، خانهها و رویاهای دخترانی شکل میگیرد که باید فرصت ساختن آینده خود و استانشان را داشته باشند.
خبرنگار: نازنین مولائی منظر
انتهای پیام./
نظر شما