به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ واژگونی اتوبوس حامل کارگران معدن در کیلومتر ۳۵ محور کوهبنان ـ راور که ۱۶ مصدوم بر جای گذاشت، بار دیگر موضوع ایمنی حمل‌ونقل کارگران معادن را در یکی از مهم‌ترین استان‌های معدنی کشور به صدر توجهات بازگرداند. حادثه‌ای که اگرچه این بار بدون تلفات جانی گزارش شد، اما یادآور یک واقعیت مهم است؛ بخش بزرگی از کارگران صنایع معدنی، پیش از ورود به محیط معدن، در مسیر رفت‌وآمد روزانه خود با خطر مواجه هستند.

کرمان به عنوان یکی از قطب‌های اصلی معدن ایران، اقتصادی دارد که بخش قابل توجهی از آن به فعالیت‌های معدنی وابسته است. وجود ذخایر گسترده زغال‌سنگ، مس، سنگ‌آهن، کرومیت و سایر مواد معدنی، این استان را به یکی از پایه‌های تأمین مواد اولیه صنایع کشور تبدیل کرده است. اما پشت این ظرفیت اقتصادی، هزاران کارگری قرار دارند که برای فعالیت در معادن، گاهی مسیرهایی طولانی، کوهستانی و کم‌برخوردار از زیرساخت‌های مناسب حمل‌ونقل را طی می‌کنند.

محورهای ارتباطی میان شهرستان‌های معدنی مانند کوهبنان و راور، تنها مسیرهای معمول شهری نیستند؛ این جاده‌ها بخشی از شبکه انتقال نیروی کار به معادن هستند. تفاوت مهم این مسیرها با جاده‌های عادی آن است که در بسیاری از ساعات شبانه‌روز، خودروهای حامل تعداد زیادی کارگر در آن‌ها تردد می‌کنند و کوچک‌ترین نقص در ایمنی خودرو، شرایط جاده یا خستگی راننده می‌تواند پیامدهای سنگینی داشته باشد.

بر اساس گزارش‌های رسمی، حادثه اخیر در ساعت حدود ۲۰ شب رخ داد و پس از اعلام گزارش به مراکز امدادی، چهار تیم امداد و نجات هلال احمر و ۹ دستگاه آمبولانس اورژانس برای انتقال مصدومان به محل اعزام شدند. ۱۲ نفر از مصدومان به بیمارستان علی‌ابن‌ابیطالب راور و چهار نفر به بیمارستان ابوحامد کوهبنان منتقل شدند. همه مصدومان مرد و در بازه سنی ۲۶ تا ۴۸ سال بودند؛ یعنی دقیقاً گروه سنی‌ای که بخش مهمی از نیروی فعال اقتصادی کشور را تشکیل می‌دهد.

این حادثه بار دیگر یک پرسش جدی را مطرح می‌کند؛ آیا در صنایع بزرگ، هزینه ایمنی کارگر فقط به داخل محیط کار محدود شده است یا مسیر رفت‌وآمد او نیز بخشی از مسئولیت ایمنی محسوب می‌شود؟ در بسیاری از استانداردهای جهانی، حمل‌ونقل کارکنان صنایع پرخطر بخشی از نظام مدیریت ایمنی سازمان‌هاست. یعنی همان‌طور که تجهیزات معدن، آموزش کارگر و شرایط محیط کار بررسی می‌شود، وسیله انتقال کارگران نیز باید تحت کنترل دقیق قرار گیرد.

ایمنی در صنایع معدنی موضوعی چندلایه است. معدن ذاتاً یکی از مشاغل پرریسک محسوب می‌شود و حوادثی مانند ریزش، انفجار، مشکلات تنفسی و آسیب‌های فیزیکی همواره در این حوزه مطرح بوده‌اند. اما بخش حمل‌ونقل کارگران گاهی در حاشیه این توجه قرار می‌گیرد؛ در حالی که تعداد زیادی از کارگران پیش از رسیدن به محل استخراج، ساعت‌ها در جاده حضور دارند.

ایران یکی از کشورهای دارای آمار بالای سوانح جاده‌ای در جهان است و بر اساس گزارش‌های سالانه دستگاه‌های مسئول، هزاران نفر هر سال در تصادفات رانندگی جان خود را از دست می‌دهند و ده‌ها هزار نفر مصدوم می‌شوند. سهم جاده‌های برون‌شهری و خودروهای عمومی در این آمار، اهمیت کنترل ناوگان حمل‌ونقل را دوچندان می‌کند.

در استان کرمان نیز گستردگی جغرافیایی، طول مسیرها و پراکندگی مراکز صنعتی، اهمیت موضوع را افزایش داده است. کرمان با وسعت بیش از ۱۸۰ هزار کیلومتر مربع، یکی از پهناورترین استان‌های کشور است و بسیاری از معادن آن در مناطقی خارج از محدوده‌های شهری قرار گرفته‌اند. همین موضوع باعث شده مسئله انتقال ایمن نیروی انسانی به یکی از موضوعات مهم در مدیریت صنایع تبدیل شود.

یکی از چالش‌های اصلی در حمل‌ونقل کارگران، فرسودگی ناوگان است. بسیاری از اتوبوس‌ها و وسایل نقلیه‌ای که برای جابه‌جایی نیروی کار استفاده می‌شوند، نیازمند پایش دوره‌ای، تعمیرات منظم و استانداردهای سختگیرانه هستند. در صنایع بزرگ، هزینه ایجاد یک سیستم حمل‌ونقل ایمن باید به عنوان بخشی از هزینه تولید دیده شود، نه یک هزینه اضافی.

موضوع دیگر، شرایط کاری رانندگان است. راننده‌ای که مسئول جابه‌جایی ده‌ها کارگر است، باید از نظر ساعات کار، استراحت کافی و شرایط روانی تحت کنترل باشد. خستگی راننده یکی از عوامل شناخته‌شده در بسیاری از حوادث جاده‌ای است و در مسیرهای طولانی معدنی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

از سوی دیگر، کیفیت جاده‌های دسترسی به معادن نیز نقش تعیین‌کننده دارد. برخی مسیرهای معدنی به دلیل تردد خودروهای سنگین، شرایط آب‌وهوایی و موقعیت جغرافیایی، نیازمند نگهداری مستمر هستند. اگر زیرساخت جاده‌ای متناسب با حجم فعالیت اقتصادی منطقه توسعه پیدا نکند، خطر حادثه افزایش می‌یابد.

حادثه کوهبنان ـ راور همچنین اهمیت هماهنگی میان مجموعه‌های مختلف را نشان داد. در این حادثه، حضور سریع هلال احمر، اورژانس و نیروهای امدادی باعث شد مصدومان در کوتاه‌ترین زمان ممکن خدمات اولیه دریافت کنند. اما در نگاه بلندمدت، هدف اصلی نباید فقط افزایش سرعت امدادرسانی پس از حادثه باشد؛ بلکه باید کاهش احتمال وقوع حادثه در اولویت قرار گیرد.

کرمان به عنوان یکی از قطب‌های معدنی کشور، نیازمند آن است که نگاه خود به ایمنی را توسعه دهد. ایمنی فقط کلاه ایمنی، تجهیزات معدن و آموزش داخل تونل نیست؛ ایمنی از لحظه‌ای آغاز می‌شود که کارگر خانه را ترک می‌کند تا زمانی که دوباره به خانه بازمی‌گردد. تجربه کشورهای دارای صنایع معدنی پیشرفته نشان می‌دهد که کاهش حوادث نیازمند ایجاد فرهنگ ایمنی است. در این کشورها، شرکت‌های معدنی علاوه بر سرمایه‌گذاری روی فناوری استخراج، روی حمل‌ونقل کارکنان، آموزش مستمر، پایش رفتار رانندگان و تحلیل داده‌های حوادث نیز سرمایه‌گذاری می‌کنند.

برای استان کرمان، که توسعه اقتصادی آن به شدت با معدن پیوند خورده است، توجه به این موضوع اهمیت راهبردی دارد. زیرا نیروی انسانی مهم‌ترین سرمایه هر صنعت است و هیچ میزان تولید یا درآمد معدنی نمی‌تواند جایگزین سلامت و امنیت کارگران شود. حادثه اخیر خوشبختانه به فوت کارگران منجر نشد، اما نمی‌توان موفقیت را فقط با نبود تلفات سنجید. هر حادثه‌ای که تعدادی کارگر را راهی بیمارستان می‌کند، باید به عنوان یک هشدار جدی برای اصلاح فرآیندها دیده شود. آینده صنعت معدن کرمان فقط با افزایش استخراج و توسعه کارخانه‌ها ساخته نمی‌شود؛ بلکه با ایجاد محیطی ساخته می‌شود که در آن کارگر معدن، از لحظه حرکت به سمت محل کار تا پایان شیفت، احساس امنیت داشته باشد.

پرسش اصلی اکنون این است که آیا حادثه کوهبنان ـ راور صرفاً یک اتفاق خواهد بود که پس از چند روز فراموش می‌شود، یا به نقطه شروع بازنگری جدی در حمل‌ونقل کارگران معادن استان تبدیل خواهد شد؟ پاسخ به این پرسش می‌تواند تعیین کند که توسعه معدنی کرمان در کنار افزایش تولید، تا چه اندازه توانسته است از مهم‌ترین سرمایه خود یعنی انسان‌ها محافظت کند.

خبرنگار: زهرا اسکندری

انتهای خبر./